Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)8,333 s33,33

Samochód jadący z prędkością 120 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 120 km/ha = −4 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 9 m/s15 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 9 m/s z krawędzi dachu na wysokości 15 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 9 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 40°a = ?m = 11 kg

Klocek o masie 11 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 11 kgθ = 40°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 9,5 kg6 kgμ = 0,2

Klocek o masie 9,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 9,5 kgm2 = 6 kgμ = 0,2g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = ?15°R = 30 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 15° do poziomu i upadła 30 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.

θ = 15°R = 30 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 10 mv0​ = 30 m/s40°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 40° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 30 m/sθ = 40°h = 10 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
r = 25 mvmax​ = ?

Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 25 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.

r = 25 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
θ = 30°do środkavmax​ = ?

Zakręt o promieniu 120 m ma przechyłkę 30°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.

r = 120 mθ = 30°μs = 0,25g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
0,15 kgk = 800 N/mh = ?

Zabawkowa wyrzutnia ma pionową sprężynę o sztywności 800 N/m. Kładzie się na niej kulkę o masie 0,15 kg, ściska sprężynę o 10 cm, a następnie ją zwalnia. Pomijając opór powietrza i masę sprężyny, wyznacz wysokość h, na jaką wzniesie się kulka, mierzoną od jej położenia przy ściśniętej sprężynie.

m = 0,15 kgk = 800 N/mx = 10 cmg = 9,81 m/s²
h = m
10.Praca i energiaTrudny
h = 1 mL = 1 mμ = 0,2k = 1000 N/m

Klocek o masie 2,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 1 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 2,5 kgh = 1 mL = 1 mμ = 0,2k = 1000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
1300 kg13 m/s1300 kg

Samochód o masie 1300 kg jadący z prędkością 13 m/s uderza w stojący samochód o masie 1300 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1300 kgv1 = 13 m/sm2 = 1300 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
27 m/s6 m/s

Piłka o masie 0,5 kg uderza w ścianę z prędkością 27 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 6 m/s. Kontakt trwa 40 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.

m = 0,5 kgvin = 27 m/svout = 6 m/sΔt = 40 ms
J = N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
1 kgaαM = 15,5 kgR = 0,1 m

Klocek o masie 1 kg wisi na lekkiej linie nawiniętej na bloczek, czyli jednorodną pełną tarczę o masie 15,5 kg i promieniu 0,1 m, obracającą się na gładkiej poziomej osi. Klocek puszczono ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź przyspieszenie kątowe α bloczka.

m = 1 kgM = 15,5 kgR = 0,1 mg = 9,81 m/s²
α = rad/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
480 m/s20 g0,66 mL = 0,9 m5,5 kgφ

Jednorodny cienki pręt o masie 5,5 kg i długości 0,9 m wisi w spoczynku na gładkim przegubie w górnym końcu. Pocisk o masie 20 g, lecący poziomo z prędkością 480 m/s, uderza w pręt 0,66 m poniżej przegubu i w nim zostaje. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź największy kąt φ od pionu, o jaki wychyli się pręt.

M = 5,5 kgL = 0,9 mm = 20 gv = 480 m/sd = 0,66 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
Nw​ = 48z = 4, 1440 rpm

Ślimak o liczbie zwojów 4 obraca się z prędkością 1440 rpm i napędza ślimacznicę o 48 zębach. Wyznacz prędkość obrotową nw ślimacznicy.

z = 4Nw = 48n = 1440 rpm
nw = rpm
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
A = 45B = 60C = 36D = 72

W przekładni dwustopniowej koło A (45 zębów) na wale wejściowym, obracające się z prędkością 960 rpm, napędza koło B (60 zębów). Koło C (36 zębów) jest osadzone na tym samym wale co B i napędza koło D (72 zębów) na wale wyjściowym. Wyznacz prędkość obrotową na wyjściu nout.

nin = 960 rpmA = 45B = 60C = 36D = 72
nout = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = ?

Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 1 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.

T = 1 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
mk = 130 N/mA = 18 cmx = 1 cm

Ciężarek na sprężynie o k = 130 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 18 cm. Wyznacz jego energię kinetyczną K, gdy znajduje się 1 cm od położenia równowagi.

k = 130 N/mA = 18 cmx = 1 cm
K = J
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 50 kN/mc = 1120 N·s/mm = 25 kg

Masa 25 kg jest podparta na sprężynie o sztywności 50 kN/m i tłumiku wiskotycznym o współczynniku tłumienia 1120 N·s/m. Wyznacz współczynnik tłumienia względnego ζ.

m = 25 kgk = 50 kN/mc = 1120 N·s/m
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 60k2​ = 100m = 25 kg

Masa 25 kg wisi na dwóch sprężynach połączonych jedna pod drugą (szeregowo): górna sprężyna ma k₁ = 60 kN/m, a dolna k₂ = 100 kN/m. Wyznacz sztywność zastępczą keq układu sprężyn w kN/m.

m = 25 kgk1 = 60 kN/mk2 = 100 kN/m
keq = kN/m

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 138,9 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·4) = 138,9 m

Odpowiedź

s = 138,9 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 19,13 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 9²/(2·9,81) = 4,128 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 15 + 4,128 = 19,13 m

Odpowiedź

hmax = 19,13 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 5,179 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 40° − 0,15·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,1149) = 5,179 m/s²

Odpowiedź

a = 5,179 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 43,29 N

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 18,64)/15,5 = 2,595 m/s²

Siła naciągu z równania dla klocka na stole

T − μ·m1·g = m1·a
T = 9,5·2,595 + 18,64 = 43,29 N

Odpowiedź

T = 43,29 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: v0 = 24,26 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·30/sin 30°) = 24,26 m/s

Odpowiedź

v0 = 24,26 m/s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 4,395 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 30·cos 40° = 22,98 m/s
vy = v0·sin θ = 30·sin 40° = 19,28 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 10 + 19,28·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (19,28 + √(371,9 + 196,2))/9,81 = 4,395 s

Odpowiedź

t = 4,395 s
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 14,01 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·25) = 14,01 m/s

Odpowiedź

vmax = 14,01 m/s (50,43 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 33,74 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Równowaga sił

Tarcie jest skierowane w dół zbocza.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Prędkość

v = √(120·9,81·0,7165/0,741) = 33,74 m/s

Odpowiedź

vmax = 33,74 m/s
(121,5 km/h)
9.Praca i energia

Odpowiedź: h = 2,718 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia sprężyny

x = 10 cm = 0,1 m
½kx² = ½·800·0,1² = 4 J

Wysokość

m·g = 0,15·9,81 = 1,472 N
h = ½kx²/(mg) = 4/1,472 = 2,718 m

Odpowiedź

h = 2,718 m
10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 19,81 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 24,53·(1 − 0,2·1) = 19,62 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 19,62 → x = √(2·19,62/1000) = 0,1981 m = 19,81 cm

Odpowiedź

x = 19,81 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 54925 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1300·13/2600 = 6,5 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1300·13² = 109850 J
Kafter = ½·2600·6,5² = 54925 J

Utracona energia

ΔK = 109850 − 54925 = 54925 J

Odpowiedź

ΔK = 54925 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: J = 16,5 N·s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,5·(6 + 27) = 16,5 N·s

Odpowiedź

J = 16,5 N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: α = 11,21 rad/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Klocek i bloczek

klocek: m·g − T = m·a
bloczek: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

Przyspieszenie

a = m·g/(m + M/2) = 1·9,81/(1 + 7,75) = 1,121 m/s²

Przyspieszenie kątowe

α = a/R = 1,121/0,1 = 11,21 rad/s²

Odpowiedź

α = 11,21 rad/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: φ = 63,29 °

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Moment bezwładności po uderzeniu

I = M·L²/3 + m·d² = 5,5·0,9²/3 + 0,02·0,66² = 1,494 kg·m²

Moment pędu względem przegubu

Siła w przegubie przechodzi przez przegub, więc podczas uderzenia nie ma tam momentu.

m·v·d = I·ω → ω = 0,02·480·0,66/1,494 = 4,242 rad/s

Energia podczas wahnięcia

½·I·ω² = ½·1,494·4,242² = 13,44 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 24,41·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 13,44/24,41 = 0,4495 → φ = 63,29°

Odpowiedź

φ = 63,29°
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nw = 120 rpm

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość ślimacznicy

nw = n·z/Nw = 1440·4/48 = 120 rpm

Odpowiedź

nw = 120 rpm
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nout = 360 rpm

Przekładnie zębate: zazębione koła mają tę samą prędkość na zębach, więc n₁·N₁ = n₂·N₂: koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej. Koła na jednym wale obracają się z tą samą prędkością obrotową. Moc jest przekazywana dalej (minus straty), więc moment obrotowy rośnie, gdy prędkość obrotowa maleje: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, a P = T·ω, gdzie ω = 2π·n/60.

Pierwszy stopień

nB = 960·45/60 = 720 rpm = nC

Drugi stopień

nout = 720·36/72 = 360 rpm

Odpowiedź

nout = 360 rpm

przełożenie całkowite = 2,667 : 1

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: L = 0,2485 m

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Wyznacz długość

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1/2π)² = 0,2485 m

Odpowiedź

L = 0,2485 m
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: K = 2,099 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Energia całkowita

E = ½·k·A² = ½·130·0,18² = 2,106 J

Energia sprężyny w x

U = ½·k·x² = ½·130·0,01² = 0,0065 J

Energia kinetyczna

K = 2,106 − 0,0065 = 2,099 J

Odpowiedź

K = 2,099 J
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,5009

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Tłumienie krytyczne

cc = 2·√(k·m) = 2·√(50000·25) = 2236 N·s/m

Współczynnik tłumienia

ζ = c/cc = 1120/2236 = 0,5009

Odpowiedź

ζ = 0,5009

ζ < 1, więc tłumienie jest podkrytyczne, a układ drga z malejącą amplitudą.

20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: keq = 37,5 kN/m

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny szeregowe przenoszą tę samą siłę, a ich ugięcia się sumują, więc łączy się je przez odwrotności: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/60 + 1/100 → keq = 60·100/(60 + 100) = 37,5 kN/m

Odpowiedź

keq = 37,5 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics