Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)4,444 s20

Samochód jadący z prędkością 72 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 72 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 18 m/s35 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 18 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 18 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 25°a = ?m = 9 kg

Klocek o masie 9 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 9 kgθ = 25°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 2 kg2 kgμ = 0,25

Klocek o masie 2 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 2 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 2 kgm2 = 2 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = ?35°R = 85 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 35° do poziomu i upadła 85 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.

θ = 35°R = 85 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 30 mv0​ = 16 m/s30°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 16 m/s pod kątem 30° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 30 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 16 m/sθ = 30°h = 30 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
r = 85 mvmax​ = ?

Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 85 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,4. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.

r = 85 mμs = 0,4g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
r = 1,4 mv = ?

Kulka na nici o długości 1,4 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?

r = 1,4 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
45°d = 19 mμ = 0,1

Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 19 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,1. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 4 kgθ = 45°μ = 0,1d = 19 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
h = 4 mR = 1 mv = ?

Wózek o masie 0,5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 1 m. Wyznacz prędkość v wózka w najwyższym punkcie pętli.

m = 0,5 kgh = 4 mR = 1 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
3,5 kg2 m/s2 kg

Wózek o masie 3,5 kg jadący z prędkością 2 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 2 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 3,5 kgm2 = 2 kgv1 = 2 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
24 m/s8 m/s

Piłka o masie 0,35 kg uderza w ścianę z prędkością 24 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 8 m/s. Kontakt trwa 5 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.

m = 0,35 kgvin = 24 m/svout = 8 m/sΔt = 5 ms
Favg = N
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
ω = ?4,5 kgL = 1,2 mm = 5,5 kg

Jednorodny cienki pręt o masie 5,5 kg i długości 1,2 m jest zamocowany przegubowo na jednym końcu i puszczony ze spoczynku w położeniu poziomym. Do jego wolnego końca przymocowano małą kulkę o masie 4,5 kg. Pomiń tarcie i przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź prędkość kątową ω pręta, gdy przechodzi on przez położenie pionowe.

m = 5,5 kgL = 1,2 mmball = 4,5 kgg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
4 m/sω

pełna kula o masie 3 kg toczy się bez poślizgu z prędkością 4 m/s. Znajdź jego całkowitą energię kinetyczną Ek.

m = 3 kgv = 4 m/sI = (2/5)·m·r²
Ek = J
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​ = 16, m = 2 mm

Silnik o mocy 3 kW pracujący z prędkością 960 rpm napędza zębnik o 16 zębach i module 2 mm. Wyznacz siłę obwodową Ft działającą na zęby zębnika.

P = 3 kWn = 960 rpmN1 = 16m = 2 mm
Ft = N
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
d1​ = 80 mmd2​ = 400 mm1440 rpmC = 1000 mmT1​ = 2000 NT2​P = ?

Pas otwarty łączy koło napędzające 80 mm o prędkości 1440 obr/min z kołem 400 mm; środki są oddalone o 1000 mm. Współczynnik tarcia wynosi 0,3, a siła w cięgnie czynnym nie może przekroczyć 2000 N. Wyznacz największą moc P, jaką pas może przenieść bez poślizgu, w kW (pomiń efekty odśrodkowe).

d1 = 80 mmn1 = 1440 rpmd2 = 400 mmC = 1000 mmμ = 0,3T1 = 2000 N
P = kW
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
t (s)x (cm)1,2 s

Ciężarek o masie 3,1 kg na sprężynie o k = 250 N/m zostaje odciągnięty o 11 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 1,2 s (ze znakiem).

m = 3,1 kgk = 250 N/mA = 11 cmt = 1,2 s
x = cm
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
mk = 110 N/mA = 19 cmx = 7 cm

Ciężarek na sprężynie o k = 110 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 19 cm. Wyznacz jego energię kinetyczną K, gdy znajduje się 7 cm od położenia równowagi.

k = 110 N/mA = 19 cmx = 7 cm
K = J
19.Drgania mechaniczneŚredni
tx20 mm1 cykl17,6 mm

W próbie drgań swobodnych tłumionego układu masa–sprężyna po maksimum przemieszczenia 20 mm jeden cykl później następuje maksimum 17,6 mm. Wyznacz współczynnik tłumienia ζ.

x0 = 20 mmx1 = 17,6 mmn = 1
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 5k2​ = 80m = 50 kg

Masa 50 kg wisi na dwóch sprężynach połączonych jedna pod drugą (szeregowo): górna sprężyna ma k₁ = 5 kN/m, a dolna k₂ = 80 kN/m. Pomiń tłumienie i masy sprężyn. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 50 kgk1 = 5 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 44,44 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·4,5) = 44,44 m

Odpowiedź

s = 44,44 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 51,51 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 18²/(2·9,81) = 16,51 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 35 + 16,51 = 51,51 m

Odpowiedź

hmax = 51,51 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 2,812 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 25° − 0,15·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,1359) = 2,812 m/s²

Odpowiedź

a = 2,812 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,679 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (19,62 − 4,905)/4 = 3,679 m/s²

Odpowiedź

a = 3,679 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: v0 = 29,79 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·85/sin 70°) = 29,79 m/s

Odpowiedź

v0 = 29,79 m/s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 33,26 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 16·sin 30° = 8 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 8²/(2·9,81) = 3,262 m

Wysokość nad ziemią

H = 30 + 3,262 = 33,26 m

Odpowiedź

H = 33,26 m
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 18,26 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,4·9,81·85) = 18,26 m/s

Odpowiedź

vmax = 18,26 m/s (65,75 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmin = 3,706 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Zerowy naciąg w najwyższym punkcie

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,4) = 3,706 m/s

Odpowiedź

vmin = 3,706 m/s
9.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 52,72 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 39,24·0,7071 = 27,75 N
F = μN = 0,1·27,75 = 2,775 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 2,775·19 = 52,72 J

Odpowiedź

Wf = 52,72 J
10.Praca i energia

Odpowiedź: v = 6,264 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najwyższym punkcie

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(4 − 2) = 39,24 m²/s²
v = 6,264 m/s

Odpowiedź

v = 6,264 m/s

Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.

11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 2,545 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (3,5 − 2)/(3,5 + 2)·2 = 0,5455 m/s
v′2 = 2·3,5/(3,5 + 2)·2 = 2,545 m/s

Odpowiedź

v′2 = 2,545 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: Favg = 2240 N

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,35·(8 + 24) = 11,2 N·s

Średnia siła

Favg = J/Δt = 11,2/0,005 = 2240 N

Odpowiedź

Favg = 2240 N
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: ω = 4,326 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Ubytek energii potencjalnej

m·g·L/2 + mball·g·L = 5,5·9,81·0,6 + 4,5·9,81·1,2 = 85,35 J

Moment bezwładności względem przegubu

IO = m·L²/3 + mball·L² = 2,64 + 6,48 = 9,12 kg·m²

Bilans energii

½·IO·ω² = 85,35 → ω = √(2·85,35/9,12) = 4,326 rad/s

Odpowiedź

ω = 4,326 rad/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: Ek = 33,6 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Część postępowa i obrotowa

Etrans = ½·m·v² = ½·3·4² = 24 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,4·m·r²·(v/r)² = 0,4·24 = 9,6 J

Suma

Ek = 24 + 9,6 = 33,6 J

Odpowiedź

Ek = 33,6 J
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: Ft = 1865 N

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Moment na zębniku

ω = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T = P/ω = 3000/100,5 = 29,84 N·m

Średnica podziałowa

d = m·N = 2·16 = 32 mm

Siła obwodowa

Ft = 2T/d = 2·29,84/0,032 = 1865 N

Odpowiedź

Ft = 1865 N
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: P = 6,887 kW

Przekładnie pasowe: bez poślizgu oba koła pasowe mają tę samą prędkość obwodową v = π·d·n/60, więc n₁·d₁ = n₂·d₂, a przełożenie wynosi d₂/d₁. Poślizg s sprawia, że koło napędzane obraca się nieco wolniej: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Przenoszona moc to P = (T₁ − T₂)·v, gdzie T₁ to siła w cięgnie czynnym, a T₂ w biernym. Tarcie ogranicza stosunek sił: T₁/T₂ = eμθ, gdzie θ jest kątem opasania w radianach na mniejszym kole; dla pasa otwartego θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) przy rozstawie osi C.

Kąt opasania

θ = 2,82 rad

Siła w cięgnie biernym

eμθ = e0,8461 = 2,33, T₂ = 2000/2,33 = 858,2 N

Moc

P = (2000 − 858,2)·6,032 = 6,887 kW

Odpowiedź

P = 6,887 kW
17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: x = −2,393 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(250/3,1) = 8,98 rad/s
ω·t = 8,98·1,2 = 10,78 rad

Przemieszczenie

x = A·cos(ω·t) = 11·cos(10,78) = −2,393 cm

Odpowiedź

x = −2,393 cm
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: K = 1,716 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Energia całkowita

E = ½·k·A² = ½·110·0,19² = 1,985 J

Energia sprężyny w x

U = ½·k·x² = ½·110·0,07² = 0,2695 J

Energia kinetyczna

K = 1,985 − 0,2695 = 1,716 J

Odpowiedź

K = 1,716 J
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,02034

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logarytmiczny dekrement tłumienia

δ = (1/1)·ln(20/17,6) = 0,1278

Współczynnik tłumienia

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,1278/√(39,48 + 0,01634) = 0,02034

Odpowiedź

ζ = 0,02034
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 1,544 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny szeregowe przenoszą tę samą siłę, a ich ugięcia się sumują, więc łączy się je przez odwrotności: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/5 + 1/80 → keq = 5·80/(5 + 80) = 4,706 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(4706/50) = 9,701 rad/s
fn = 9,701/(2π) = 1,544 Hz

Odpowiedź

fn = 1,544 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics