Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)3,125 s25

Samochód jadący z prędkością 90 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 8 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 90 km/ha = −8 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 5 m/s15 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 5 m/s z krawędzi dachu na wysokości 15 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 5 m/sh₀ = 15 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 40°40 kgF = ?

Skrzynka o masie 40 kg jest pchana ze stałą prędkością w górę rampy nachylonej pod kątem 40° do poziomu siłą równoległą do rampy. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę pchającą F.

m = 40 kgθ = 40°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
F = N
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 1,5 kg6,5 kgθ = 35°

Klocek o masie 1,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 35° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 6,5 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 1,5 kgm2 = 6,5 kgθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = ?50°R = 130 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu pod kątem 50° do poziomu i upadła 130 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość początkową v0.

θ = 50°R = 130 mg = 9,81 m/s²
v0 = m/s
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 60 mv0​ = 19 m/s55°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 19 m/s pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 60 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 19 m/sθ = 55°h = 60 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
θ = ?do środka120 km/h

Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 170 m z prędkością 120 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.

r = 170 mv = 120 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
r = 1,2 mv = ?

Kulka na nici o długości 1,2 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?

r = 1,2 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
40°d = 17 mμ = 0,2

Klocek o masie 10 kg zsuwa się na odcinku 17 m po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,2. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 10 kgθ = 40°μ = 0,2d = 17 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
h = 12 mR = 3 mN = ?

Wózek o masie 1 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 12 m na gładkim torze, który przechodzi w pionową pętlę o promieniu 3 m. Wyznacz siłę nacisku N, z jaką tor działa na wózek w najwyższym punkcie pętli.

m = 1 kgh = 12 mR = 3 mg = 9,81 m/s²
N = N
11.Pęd i zderzeniaŚredni
4 kg9 m/s1 kg

Wózek o masie 4 kg jadący z prędkością 9 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 1 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 4 kgm2 = 1 kgv1 = 9 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
1800 kg13 m/s2000 kg17 m/sθ = ?

Na skrzyżowaniu samochód o masie 1800 kg jadący na wschód z prędkością 13 m/s zderza się z samochodem o masie 2000 kg jadącym na północ z prędkością 17 m/s. Samochody się sczepiają. Wyznacz kierunek θ ruchu wraku tuż po zderzeniu, mierzony od wschodu w stronę północy.

m1 = 1800 kgv1 = 13 m/s (E)m2 = 2000 kgv2 = 17 m/s (N)
θ = °
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
L = 2,6 mm = 16,5 kgα

Jednorodny cienki pręt o masie 16,5 kg i długości 2,6 m jest zamocowany przegubowo na jednym końcu i utrzymywany poziomo. Puszczono go swobodnie ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź przyspieszenie atip wolnego końca tuż po puszczeniu.

m = 16,5 kgL = 2,6 mg = 9,81 m/s²
atip = m/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
5,5 m/sω

pełny walec o masie 13 kg toczy się bez poślizgu z prędkością 5,5 m/s. Znajdź jego całkowitą energię kinetyczną Ek.

m = 13 kgv = 5,5 m/sI = ½·m·r²
Ek = J
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
Nw​ = 50z = 2, 1440 rpm

Ślimak o liczbie zwojów 2 obraca się z prędkością 1440 rpm i napędza ślimacznicę o 50 zębach. Wyznacz prędkość obrotową nw ślimacznicy.

z = 2Nw = 50n = 1440 rpm
nw = rpm
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
Ns​ = 15koło koronowe nieruchomeNp​ = 24nc​ = ?

W przekładni planetarnej koło słoneczne ma 15 zębów, a każdy satelita 24 zębów. Koło koronowe jest unieruchomione, a koło słoneczne napędzane z prędkością 900 rpm. Wyznacz prędkość obrotową nc jarzma.

Ns = 15Np = 24ns = 900 rpm
nc = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = 1,9 mT = 2,91 s

Astronauta na innej planecie stwierdza, że wahadło matematyczne o długości 1,9 m ma przy małych wychyleniach okres 2,91 s. Wyznacz przyspieszenie grawitacyjne g na tej planecie.

L = 1,9 mT = 2,91 s
g = m/s²
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
mk = 180 N/mA = 6 cmx = 5 cm

Ciężarek na sprężynie o k = 180 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 6 cm. Wyznacz jego energię kinetyczną K, gdy znajduje się 5 cm od położenia równowagi.

k = 180 N/mA = 6 cmx = 5 cm
K = J
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 150 kN/mc = 450 N·s/mm = 15 kg

Masa 15 kg jest podparta na sprężynie o sztywności 150 kN/m i tłumiku wiskotycznym o współczynniku tłumienia 450 N·s/m. Wyznacz współczynnik tłumienia względnego ζ.

m = 15 kgk = 150 kN/mc = 450 N·s/m
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 40k2​ = 15m = 50 kg

Masa 50 kg wisi na dwóch sprężynach obok siebie (równolegle) o sztywnościach k₁ = 40 kN/m i k₂ = 15 kN/m. Masa pozostaje pozioma. Pomiń tłumienie i masy sprężyn. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 50 kgk1 = 40 kN/mk2 = 15 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 39,06 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 90/3,6 = 25 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 25²/(2·8) = 39,06 m

Odpowiedź

s = 39,06 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 2,331 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−15 = 5·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 5·t − 15 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (5 + √(5² + 2·9,81·15))/9,81 = 2,331 s

Odpowiedź

t = 2,331 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: F = 312,3 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siły wzdłuż równi

Stała prędkość: siły się równoważą.

F = m·g·sin θ + μ·m·g·cos θ

Siła pchająca

F = 252,2 + 60,12 = 312,3 N

Odpowiedź

F = 312,3 N
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 21,26 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siły wzdłuż nici

m₂·g = 63,77 N
m₁·g·sin θ = 8,44 N
μ·m₁·g·cos θ = 3,013 N

Przyspieszenie układu

a = (63,77 − 8,44 − 3,013)/8 = 6,539 m/s²

Siła naciągu z wiszącego ciężarka

m2·g − T = m2·a → T = 6,5·(9,81 − 6,539) = 21,26 N

Odpowiedź

T = 21,26 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: v0 = 35,99 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wyznacz v₀ ze wzoru na zasięg

v₀ = √(g·R/sin 2θ) = √(9,81·130/sin 100°) = 35,99 m/s

Odpowiedź

v0 = 35,99 m/s
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 72,35 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 19·sin 55° = 15,56 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 15,56²/(2·9,81) = 12,35 m

Wysokość nad ziemią

H = 60 + 12,35 = 72,35 m

Odpowiedź

H = 72,35 m
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: θ = 33,67 °

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Jednostki

v = 120/3,6 = 33,33 m/s

Kąt przechyłki

tan θ = v²/(r·g) = 33,33²/(170·9,81) = 0,6663
θ = 33,67°

Odpowiedź

θ = 33,67°
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmin = 3,431 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Zerowy naciąg w najwyższym punkcie

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,2) = 3,431 m/s

Odpowiedź

vmin = 3,431 m/s
9.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 255,5 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 98,1·0,766 = 75,15 N
F = μN = 0,2·75,15 = 15,03 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 15,03·17 = 255,5 J

Odpowiedź

Wf = 255,5 J
10.Praca i energia

Odpowiedź: N = 29,43 N

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d). Na torze kołowym siła wypadkowa skierowana do środka musi być równa mv²/r.

Prędkość w najwyższym punkcie

v² = 2g(h − 2R) = 2·9,81·(12 − 6) = 117,7 m²/s²

Siły w najwyższym punkcie

m·g = 1·9,81 = 9,81 N
N = mv²/R − mg = 1·117,7/3 − 9,81 = 29,43 N

Odpowiedź

N = 29,43 N

Wózek ledwo pokonuje pętlę, gdy h = 2,5R; wtedy N = 0 w najwyższym punkcie.

11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 14,4 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (4 − 1)/(4 + 1)·9 = 5,4 m/s
v′2 = 2·4/(4 + 1)·9 = 14,4 m/s

Odpowiedź

v′2 = 14,4 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: θ = 55,46 °

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Składowe pędu

px = 1800·13 = 23400 kg·m/s
py = 2000·17 = 34000 kg·m/s

Kierunek

tan θ = py/px = 1,453 → θ = 55,46°

Odpowiedź

θ = 55,46°
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: atip = 14,71 m/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Momenty względem przegubu

W chwili puszczenia ω = 0, więc nie ma przyspieszenia dośrodkowego, a środek przyspiesza prosto w dół.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·2,6) = 5,66 rad/s²

Przyspieszenie wolnego końca

atip = α·L = 5,66·2,6 = 14,71 m/s²

Odpowiedź

atip = 14,71 m/s²

atip = 1,5·g dla dowolnej długości: wolny koniec spada szybciej niż upuszczony kamień.

14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: Ek = 294,9 J

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Część postępowa i obrotowa

Etrans = ½·m·v² = ½·13·5,5² = 196,6 J
Erot = ½·I·ω² = ½·0,5·m·r²·(v/r)² = 0,5·196,6 = 98,31 J

Suma

Ek = 196,6 + 98,31 = 294,9 J

Odpowiedź

Ek = 294,9 J
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nw = 57,6 rpm

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość ślimacznicy

nw = n·z/Nw = 1440·2/50 = 57,6 rpm

Odpowiedź

nw = 57,6 rpm
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nc = 173,1 rpm

Przekładnie planetarne: prędkości koła słonecznego, koronowego i jarzma wiąże wzór Willisa (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: widziana z jarzma przekładnia jest zwykłą przekładnią z satelitami jako kołami pośredniczącymi. Unieruchomienie jednego członu zamienia ją w reduktor o jednym przełożeniu.

Liczba zębów koła koronowego

Nr = Ns + 2·Np = 15 + 2·24 = 63

Wzór Willisa przy nieruchomym kole koronowym

Podstaw nr = 0 i wyznacz prędkość jarzma.

(900 − nc)/(0 − nc) = −63/15
nc = ns·Ns/(Ns + Nr) = 900·15/78 = 173,1 rpm

Odpowiedź

nc = 173,1 rpm

Jarzmo obraca się w tym samym kierunku co koło słoneczne.

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: g = 8,858 m/s²

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Wyznacz g

g = 4π²·L/T² = 4π²·1,9/2,91² = 8,858 m/s²

Odpowiedź

g = 8,858 m/s²
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: K = 0,099 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Energia całkowita

E = ½·k·A² = ½·180·0,06² = 0,324 J

Energia sprężyny w x

U = ½·k·x² = ½·180·0,05² = 0,225 J

Energia kinetyczna

K = 0,324 − 0,225 = 0,099 J

Odpowiedź

K = 0,099 J
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,15

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Tłumienie krytyczne

cc = 2·√(k·m) = 2·√(150000·15) = 3000 N·s/m

Współczynnik tłumienia

ζ = c/cc = 450/3000 = 0,15

Odpowiedź

ζ = 0,15

ζ < 1, więc tłumienie jest podkrytyczne, a układ drga z malejącą amplitudą.

20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 5,279 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny obok siebie mają to samo ugięcie, a ich siły się sumują, więc ich sztywności po prostu się dodaje: k = k1 + k2.

keq = 40 + 15 = 55 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(55000/50) = 33,17 rad/s
fn = 33,17/(2π) = 5,279 Hz

Odpowiedź

fn = 5,279 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics