Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)4,286 s30

Samochód jadący z prędkością 108 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 7 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 108 km/ha = −7 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 8 m/s30 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 8 m/s z krawędzi dachu na wysokości 30 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 8 m/sh₀ = 30 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 40°a = ?m = 4 kg

Klocek o masie 4 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 40° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 4 kgθ = 40°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 2,5 kg3 kgμ = 0,1

Klocek o masie 2,5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 3 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 2,5 kgm2 = 3 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
59 my = ?v0​ = 36 m/s20°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 36 m/s pod kątem 20° do poziomu w stronę muru odległego o 59 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 36 m/sθ = 20°x = 59 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 35 mv0​ = 34 m/s55°zasięg

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 55° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza. Wyznacz czas lotu t, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 34 m/sθ = 55°h = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
7.Ruch po okręguŚredni
r = 2,6 mn = ?

W rotorze w wesołym miasteczku uczestnicy stoją przy ścianie pionowego walca o promieniu 2,6 m. Gdy obraca się on wystarczająco szybko, podłoga opada, a tarcie utrzymuje ich w górze. Współczynnik tarcia statycznego wynosi 0,7. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz najmniejszą prędkość obrotową n w obrotach na minutę.

r = 2,6 mμs = 0,7g = 9,81 m/s²
n = rpm
8.Ruch po okręguTrudny
R = 2 mh = 7,8 m

Wózek o masie 5 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 7,8 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 2 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.

m = 5 kgh = 7,8 mR = 2 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
45°d = 11 mμ = 0,2

Klocek o masie 2,5 kg zsuwa się na odcinku 11 m po zboczu nachylonym pod kątem 45° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,2. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 2,5 kgθ = 45°μ = 0,2d = 11 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
h = 5 mL = 1 mμ = 0,2k = 1500 N/m

Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1 m (μ = 0,2), a potem trafia na sprężynę (k = 1500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 4 kgh = 5 mL = 1 mμ = 0,2k = 1500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
1900 kg23 m/s900 kg

Samochód o masie 1900 kg jadący z prędkością 23 m/s uderza w stojący samochód o masie 900 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1900 kgv1 = 23 m/sm2 = 900 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
20 m/s15 m/s

Piłka o masie 0,1 kg uderza w ścianę z prędkością 20 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 15 m/s. Kontakt trwa 20 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.

m = 0,1 kgvin = 20 m/svout = 15 m/sΔt = 20 ms
J = N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
n = 1300 rpmTb​ = 110 N·mI = 29 kg·m²

Koło zamachowe o momencie bezwładności 29 kg·m² wiruje z prędkością 1300 obr/min. Hamulec wywiera stały moment tarcia 110 N·m. Ile obrotów N wykona koło zamachowe, zanim się zatrzyma?

I = 29 kg·m²n = 1300 rpmTb = 110 N·m
N = rev
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
θ = 15°as = 3 m

pełny walec stacza się bez poślizgu po równi nachylonej pod kątem 15° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Rusza ze spoczynku. Jak długo t stacza się po równi na odcinku 3 m?

θ = 15°I = ½·m·r²g = 9,81 m/s²s = 3 m
t = s
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
Nw​ = 36z = 1, 960 rpm

Ślimak o liczbie zwojów 1 obraca się z prędkością 960 rpm i napędza ślimacznicę o 36 zębach. Wyznacz prędkość obrotową nw ślimacznicy.

z = 1Nw = 36n = 960 rpm
nw = rpm
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
A = 15B = 72C = 25D = 45

W przekładni dwustopniowej koło A (15 zębów) na wale wejściowym, obracające się z prędkością 1500 rpm, napędza koło B (72 zębów). Koło C (25 zębów) jest osadzone na tym samym wale co B i napędza koło D (45 zębów) na wale wyjściowym. Wyznacz prędkość obrotową na wyjściu nout.

nin = 1500 rpmA = 15B = 72C = 25D = 45
nout = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = ?

Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 0,8 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.

T = 0,8 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
0,6 kgk = 240 N/mA = 16 cm

Masę 0,6 kg na sprężynie o k = 240 N/m odciągnięto o 16 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalną prędkość vmax.

m = 0,6 kgk = 240 N/mA = 16 cm
vmax = m/s
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 80 kN/mc = 1430 N·s/mm = 40 kg

Masa 40 kg jest podparta na sprężynie o sztywności 80 kN/m i tłumiku wiskotycznym o współczynniku tłumienia 1430 N·s/m. Wyznacz współczynnik tłumienia względnego ζ.

m = 40 kgk = 80 kN/mc = 1430 N·s/m
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 5k2​ = 20k3​ = 40m = 5 kg

Masa 5 kg wisi na sprężynie k₃ = 40 kN/m. Górny koniec k₃ jest przymocowany do sztywnej belki, która wisi na dwóch sprężynach obok siebie, k₁ = 5 kN/m i k₂ = 20 kN/m; belka pozostaje pozioma. Pomiń tłumienie oraz masy sprężyn i belki. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 5 kgk1 = 5 kN/mk2 = 20 kN/mk3 = 40 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 64,29 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 108/3,6 = 30 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 30²/(2·7) = 64,29 m

Odpowiedź

s = 64,29 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 33,26 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 8²/(2·9,81) = 3,262 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 30 + 3,262 = 33,26 m

Odpowiedź

hmax = 33,26 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,427 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 40° − 0,25·cos 40°) = 9,81·(0,6428 − 0,1915) = 4,427 m/s²

Odpowiedź

a = 4,427 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,905 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (29,43 − 2,453)/5,5 = 4,905 m/s²

Odpowiedź

a = 4,905 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 6,554 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Czas dotarcia do muru

vx = 36·cos 20° = 33,83 m/s
t = x/vx = 59/33,83 = 1,744 s

Wysokość w tej chwili

y = 12,31·1,744 − ½·9,81·1,744² = 6,554 m

Odpowiedź

y = 6,554 m

Przy murze piłka już opada.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: t = 6,737 s

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 34·cos 55° = 19,5 m/s
vy = v0·sin θ = 34·sin 55° = 27,85 m/s

Czas lotu

Rozwiąż y(t) = h + vy·t − ½gt² = 0, biorąc dodatni pierwiastek.

0 = 35 + 27,85·t − 4,905·t²
t = (vy + √(vy² + 2gh))/g = (27,85 + √(775,7 + 686,7))/9,81 = 6,737 s

Odpowiedź

t = 6,737 s
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: n = 22,17 rpm

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Siły działające na uczestnika

N = m·ω²·r
μ·N = m·g → μ·ω²·r = g

Prędkość kątowa

ω = √(g/(μ·r)) = √(9,81/(0,7·2,6)) = 2,322 rad/s

Prędkość obrotowa

n = ω·60/(2π) = 22,17 rpm

Odpowiedź

n = 22,17 rpm
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: Ntop = 137,3 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Prędkość z zasady zachowania energii

v² = 2·9,81·(7,8 − 2·2) = 74,56 m²/s²

Siły

Zwrot do środka jest dodatni.

N = m·v²/R − m·g = 5·74,56/2 − 49,05 = 137,3 N

Odpowiedź

Ntop = 137,3 N
9.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 38,15 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 24,53·0,7071 = 17,34 N
F = μN = 0,2·17,34 = 3,468 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 3,468·11 = 38,15 J

Odpowiedź

Wf = 38,15 J
10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 50,11 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 39,24·(5 − 0,2·1) = 188,4 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 188,4 → x = √(2·188,4/1500) = 0,5011 m = 50,11 cm

Odpowiedź

x = 50,11 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 161534 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1900·23/2800 = 15,61 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1900·23² = 502550 J
Kafter = ½·2800·15,61² = 341016 J

Utracona energia

ΔK = 502550 − 341016 = 161534 J

Odpowiedź

ΔK = 161534 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: J = 3,5 N·s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,1·(15 + 20) = 3,5 N·s

Odpowiedź

J = 3,5 N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: N = 388,8 rev

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Prędkość kątowa

ω = 2π·1300/60 = 136,1 rad/s

Praca hamulca równa się energii kinetycznej

½·I·ω² = ½·29·136,1² = 268727 J
θ = 268727/110 = 2443 rad

Obroty

N = θ/2π = 388,8 rev

Odpowiedź

N = 388,8 rev
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: t = 1,883 s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Równania ruchu

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,5·m·r²·(a/r) → f = 0,5·m·a

Przyspieszenie

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 15°/1,5 = 1,693 m/s²

Czas

s = ½·a·t² → t = √(2·3/1,693) = 1,883 s

Odpowiedź

t = 1,883 s
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nw = 26,67 rpm

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość ślimacznicy

nw = n·z/Nw = 960·1/36 = 26,67 rpm

Odpowiedź

nw = 26,67 rpm
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nout = 173,6 rpm

Przekładnie zębate: zazębione koła mają tę samą prędkość na zębach, więc n₁·N₁ = n₂·N₂: koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej. Koła na jednym wale obracają się z tą samą prędkością obrotową. Moc jest przekazywana dalej (minus straty), więc moment obrotowy rośnie, gdy prędkość obrotowa maleje: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, a P = T·ω, gdzie ω = 2π·n/60.

Pierwszy stopień

nB = 1500·15/72 = 312,5 rpm = nC

Drugi stopień

nout = 312,5·25/45 = 173,6 rpm

Odpowiedź

nout = 173,6 rpm

przełożenie całkowite = 8,64 : 1

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: L = 0,159 m

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Wyznacz długość

L = g·(T/2π)² = 9,81·(0,8/2π)² = 0,159 m

Odpowiedź

L = 0,159 m
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: vmax = 3,2 m/s

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(240/0,6) = 20 rad/s

Maksymalna prędkość

vmax = A·ω = 0,16·20 = 3,2 m/s

Odpowiedź

vmax = 3,2 m/s
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,3997

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Tłumienie krytyczne

cc = 2·√(k·m) = 2·√(80000·40) = 3578 N·s/m

Współczynnik tłumienia

ζ = c/cc = 1430/3578 = 0,3997

Odpowiedź

ζ = 0,3997

ζ < 1, więc tłumienie jest podkrytyczne, a układ drga z malejącą amplitudą.

20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 8,828 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Tylko k1 i k2 są połączone równolegle. Ta para jest szeregowo z k3, więc połącz je przez odwrotności.

k12 = 5 + 20 = 25 kN/m
keq = 25·40/(25 + 40) = 15,38 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(15385/5) = 55,47 rad/s
fn = 55,47/(2π) = 8,828 Hz

Odpowiedź

fn = 8,828 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics