Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
policjaa = 2,5 m/s²samochód33 m/s

Samochód jadący ze stałą prędkością 33 m/s mija stojący radiowóz. W tej chwili radiowóz rusza i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 2,5 m/s². W jakiej odległości od miejsca startu radiowóz dogoni samochód? Wyznacz d.

vcar = 33 m/sapolice = 2,5 m/s²v0,police = 0
d = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 12 m/s35 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 12 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 12 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
15 kg35°F = 100 Nμ = 0,2

Sanki o masie 15 kg są ciągnięte po poziomym śniegu za pomocą liny nachylonej pod kątem 35° do poziomu siłą 100 N. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a sanek.

m = 15 kgF = 100 Nθ = 35°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 7,5 kg9 kgθ = 40°

Klocek o masie 7,5 kg na rampie nachylonej pod kątem 40° jest połączony lekką nicią przechodzącą przez bloczek bez tarcia na szczycie rampy z wiszącym ciężarkiem o masie 9 kg. Wiszący ciężarek porusza się w dół. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a rampą wynosi 0,15. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 7,5 kgm2 = 9 kgθ = 40°μ = 0,15g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 36 m/sθ = ?R = 70 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 36 m/s i ma ona upaść 70 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.

v₀ = 36 m/sR = 70 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 10 mv0​ = 28 m/s65°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 28 m/s pod kątem 65° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 10 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 28 m/sθ = 65°h = 10 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
θ = ?do środka60 km/h

Inżynier drogowy chce, aby samochody pokonywały zakręt o promieniu 50 m z prędkością 60 km/h bez polegania na tarciu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz kąt przechyłki θ.

r = 50 mv = 60 km/hg = 9,81 m/s²
θ = °
8.Ruch po okręguTrudny
R = 8 mh = 36,8 m

Wózek o masie 2 kg zostaje puszczony bez prędkości początkowej z wysokości 36,8 m na torze bez tarcia i przejeżdża przez pionową pętlę o promieniu 8 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę nacisku Ntop toru na wózek w najwyższym punkcie pętli.

m = 2 kgh = 36,8 mR = 8 mg = 9,81 m/s²
Ntop = N
9.Praca i energiaŚredni
25°d = 7 mμ = 0,35

Klocek o masie 1 kg zsuwa się na odcinku 7 m po zboczu nachylonym pod kątem 25° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,35. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 1 kgθ = 25°μ = 0,35d = 7 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
h = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,1k = 4000 N/m

Klocek o masie 0,5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1,5 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 4000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 0,5 kgh = 3,5 mL = 1,5 mμ = 0,1k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
4 kg8 m/s3 kg

Wózek o masie 4 kg jadący z prędkością 8 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′2 drugiego wózka po zderzeniu.

m1 = 4 kgm2 = 3 kgv1 = 8 m/sv2 = 0
v′2 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
20 m/s11 m/s

Piłka o masie 0,45 kg uderza w ścianę z prędkością 20 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 11 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz średnią siłę Favg, z jaką ściana działa na piłkę.

m = 0,45 kgvin = 20 m/svout = 11 m/sΔt = 10 ms
Favg = N
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
L = 0,9 mm = 14,5 kgα

Jednorodny cienki pręt o masie 14,5 kg i długości 0,9 m jest zamocowany przegubowo na jednym końcu i utrzymywany poziomo. Puszczono go swobodnie ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź przyspieszenie atip wolnego końca tuż po puszczeniu.

m = 14,5 kgL = 0,9 mg = 9,81 m/s²
atip = m/s²
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
600 m/s40 g0,82 mL = 1,8 m6 kgφ

Jednorodny cienki pręt o masie 6 kg i długości 1,8 m wisi w spoczynku na gładkim przegubie w górnym końcu. Pocisk o masie 40 g, lecący poziomo z prędkością 600 m/s, uderza w pręt 0,82 m poniżej przegubu i w nim zostaje. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź największy kąt φ od pionu, o jaki wychyli się pręt.

M = 6 kgL = 1,8 mm = 40 gv = 600 m/sd = 0,82 mg = 9,81 m/s²
φ = °
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
Tw​ = ?z = 4, 1440 rpm

Silnik o mocy 0,55 kW i prędkości 1440 rpm napędza ślimak o liczbie zwojów 4. Ślimacznica ma 80 zębów, a sprawność przekładni wynosi 80 %. Wyznacz moment wyjściowy Tw na wale ślimacznicy.

z = 4Nw = 80n = 1440 rpmP = 0,55 kWη = 80%
Tw = N·m
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
Ns​ = 24nr​ = ?Np​ = 12jarzmo nieruchome

W przekładni planetarnej koło słoneczne ma 24 zębów, a każdy satelita 12 zębów. Jarzmo jest unieruchomione, a koło słoneczne napędzane z prędkością 1500 rpm. Wyznacz prędkość obrotową nr koła koronowego (wartość bezwzględną).

Ns = 24Np = 12ns = 1500 rpm
nr = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = 2,3 m

Wahadło matematyczne ma długość 2,3 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.

L = 2,3 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
2,8 kgk = 160 N/mA = 10 cm

Masę 2,8 kg na sprężynie o k = 160 N/m odciągnięto o 10 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.

m = 2,8 kgk = 160 N/mA = 10 cm
amax = m/s²
19.Drgania mechaniczneŚredni
tx20 mm1 cykl15,6 mm

W próbie drgań swobodnych tłumionego układu masa–sprężyna po maksimum przemieszczenia 20 mm jeden cykl później następuje maksimum 15,6 mm. Wyznacz współczynnik tłumienia ζ.

x0 = 20 mmx1 = 15,6 mmn = 1
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 25k2​ = 25k3​ = 15m = 25 kg

Masa 25 kg wisi na sprężynie k₃ = 15 kN/m. Górny koniec k₃ jest przymocowany do sztywnej belki, która wisi na dwóch sprężynach obok siebie, k₁ = 25 kN/m i k₂ = 25 kN/m; belka pozostaje pozioma. Pomiń tłumienie oraz masy sprężyn i belki. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 25 kgk1 = 25 kN/mk2 = 25 kN/mk3 = 15 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: d = 871,2 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Równe drogi

v·t = ½·a·t² → t = 2v/a = 2·33/2,5 = 26,4 s

Droga

d = v·t = 33·26,4 = 871,2 m

Odpowiedź

d = 871,2 m

W tej chwili radiowóz jedzie z prędkością 2v = 66 m/s.

2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 4,161 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−35 = 12·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 12·t − 35 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (12 + √(12² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,161 s

Odpowiedź

t = 4,161 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,264 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siła nacisku

N = m·g − F·sin θ = 147,2 − 100·sin 35° = 89,79 N

Siły poziome

m·a = F·cos θ − μ·N = 81,92 − 17,96
a = 63,96/15 = 4,264 m/s²

Odpowiedź

a = 4,264 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 70,54 N

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Siły wzdłuż nici

m₂·g = 88,29 N
m₁·g·sin θ = 47,29 N
μ·m₁·g·cos θ = 8,454 N

Przyspieszenie układu

a = (88,29 − 47,29 − 8,454)/16,5 = 1,972 m/s²

Siła naciągu z wiszącego ciężarka

m2·g − T = m2·a → T = 9·(9,81 − 1,972) = 70,54 N

Odpowiedź

T = 70,54 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: θ = 16 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wzór na zasięg

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·70/36² = 0,5299

Kąt

2θ = 32° → θ = 16°

Odpowiedź

θ = 16°

Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 74°.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 42,82 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 28·sin 65° = 25,38 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 25,38²/(2·9,81) = 32,82 m

Wysokość nad ziemią

H = 10 + 32,82 = 42,82 m

Odpowiedź

H = 42,82 m
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: θ = 29,52 °

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Jednostki

v = 60/3,6 = 16,67 m/s

Kąt przechyłki

tan θ = v²/(r·g) = 16,67²/(50·9,81) = 0,5663
θ = 29,52°

Odpowiedź

θ = 29,52°
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: Ntop = 82,4 N

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Prędkość z zasady zachowania energii

v² = 2·9,81·(36,8 − 2·8) = 408,1 m²/s²

Siły

Zwrot do środka jest dodatni.

N = m·v²/R − m·g = 2·408,1/8 − 19,62 = 82,4 N

Odpowiedź

Ntop = 82,4 N
9.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 21,78 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 9,81·0,9063 = 8,891 N
F = μN = 0,35·8,891 = 3,112 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 3,112·7 = 21,78 J

Odpowiedź

Wf = 21,78 J
10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 9,064 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 4,905·(3,5 − 0,1·1,5) = 16,43 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 16,43 → x = √(2·16,43/4000) = 0,09064 m = 9,064 cm

Odpowiedź

x = 9,064 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′2 = 9,143 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (4 − 3)/(4 + 3)·8 = 1,143 m/s
v′2 = 2·4/(4 + 3)·8 = 9,143 m/s

Odpowiedź

v′2 = 9,143 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: Favg = 1395 N

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,45·(11 + 20) = 13,95 N·s

Średnia siła

Favg = J/Δt = 13,95/0,01 = 1395 N

Odpowiedź

Favg = 1395 N
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: atip = 14,71 m/s²

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Momenty względem przegubu

W chwili puszczenia ω = 0, więc nie ma przyspieszenia dośrodkowego, a środek przyspiesza prosto w dół.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·0,9) = 16,35 rad/s²

Przyspieszenie wolnego końca

atip = α·L = 16,35·0,9 = 14,71 m/s²

Odpowiedź

atip = 14,71 m/s²

atip = 1,5·g dla dowolnej długości: wolny koniec spada szybciej niż upuszczony kamień.

14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: φ = 63,79 °

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Moment bezwładności po uderzeniu

I = M·L²/3 + m·d² = 6·1,8²/3 + 0,04·0,82² = 6,507 kg·m²

Moment pędu względem przegubu

Siła w przegubie przechodzi przez przegub, więc podczas uderzenia nie ma tam momentu.

m·v·d = I·ω → ω = 0,04·600·0,82/6,507 = 3,024 rad/s

Energia podczas wahnięcia

½·I·ω² = ½·6,507·3,024² = 29,76 J
(M·g·L/2 + m·g·d)·(1 − cos φ) = 53,3·(1 − cos φ)
cos φ = 1 − 29,76/53,3 = 0,4416 → φ = 63,79°

Odpowiedź

φ = 63,79°
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: Tw = 58,36 N·m

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość ślimacznicy

nw = n·z/Nw = 1440·4/80 = 72 rpm

Moment wyjściowy

ωw = 2π·72/60 = 7,54 rad/s
Tw = η·P/ωw = 0,8·550/7,54 = 58,36 N·m

Odpowiedź

Tw = 58,36 N·m
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nr = 750 rpm

Przekładnie planetarne: prędkości koła słonecznego, koronowego i jarzma wiąże wzór Willisa (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: widziana z jarzma przekładnia jest zwykłą przekładnią z satelitami jako kołami pośredniczącymi. Unieruchomienie jednego członu zamienia ją w reduktor o jednym przełożeniu.

Liczba zębów koła koronowego

Nr = Ns + 2·Np = 24 + 2·12 = 48

Wzór Willisa przy nieruchomym jarzmie

Przy nc = 0 koło słoneczne napędza koło koronowe przez satelity, które działają jak koła pośredniczące.

nr = −ns·Ns/Nr = −1500·24/48 = −750 rpm
|nr| = 750 rpm

Odpowiedź

nr = 750 rpm

Koło koronowe obraca się przeciwnie do koła słonecznego.

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: T = 3,042 s

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Okres wahadła

T = 2π·√(2,3/9,81) = 3,042 s

Odpowiedź

T = 3,042 s
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: amax = 5,714 m/s²

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(160/2,8) = 7,559 rad/s

Maksymalne przyspieszenie

amax = A·ω² = 0,1·7,559² = 5,714 m/s²

Odpowiedź

amax = 5,714 m/s²
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,03951

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logarytmiczny dekrement tłumienia

δ = (1/1)·ln(20/15,6) = 0,2485

Współczynnik tłumienia

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,2485/√(39,48 + 0,06173) = 0,03951

Odpowiedź

ζ = 0,03951
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 3,419 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Tylko k1 i k2 są połączone równolegle. Ta para jest szeregowo z k3, więc połącz je przez odwrotności.

k12 = 25 + 25 = 50 kN/m
keq = 50·15/(50 + 15) = 11,54 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(11538/25) = 21,48 rad/s
fn = 21,48/(2π) = 3,419 Hz

Odpowiedź

fn = 3,419 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics