Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)t = ?15

Samochód jadący z prędkością 54 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 5 m/s² aż do zatrzymania. Jak długo trwa hamowanie? Wyznacz t.

v₀ = 54 km/ha = −5 m/s²v = 0
t = s
2.KinematykaTrudny
v₀ = 19 m/s35 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 19 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 19 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 20°a = ?m = 3 kg

Klocek o masie 3 kg zsuwa się po gładkiej równi nachylonej pod kątem 20° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 3 kgθ = 20°μ = 0g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 6 kg5,5 kgμ = 0,1

Klocek o masie 6 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 5,5 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 6 kgm2 = 5,5 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
57 my = ?v0​ = 38 m/s20°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 38 m/s pod kątem 20° do poziomu w stronę muru odległego o 57 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 38 m/sθ = 20°x = 57 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 25 mv0​ = 33 m/s30°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 33 m/s pod kątem 30° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 25 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 33 m/sθ = 30°h = 25 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
r = 115 mvmax​ = ?

Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 115 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.

r = 115 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
r = 1,2 mv = ?

Kulka na nici o długości 1,2 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jaka jest najmniejsza prędkość vmin w najwyższym punkcie, przy której nić jest jeszcze napięta?

r = 1,2 mg = 9,81 m/s²
vmin = m/s
9.Praca i energiaŚredni
20°d = 20 mμ = 0,2

Klocek zsuwa się bez prędkości początkowej po zboczu nachylonym pod kątem 20° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 20 m wzdłuż zbocza.

θ = 20°μ = 0,2d = 20 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
10.Praca i energiaTrudny
h = 3,5 mL = 4 mμ = 0,1k = 800 N/m

Klocek o masie 1 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3,5 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,1), a potem trafia na sprężynę (k = 800 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 1 kgh = 3,5 mL = 4 mμ = 0,1k = 800 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
4,5 kg10 m/s3,5 kg

Wózek o masie 4,5 kg jadący z prędkością 10 m/s zderza się czołowo i doskonale sprężyście ze spoczywającym wózkiem o masie 3,5 kg na torze bez tarcia. Wyznacz prędkość v′1 pierwszego wózka po zderzeniu (dodatnią w jego pierwotnym kierunku).

m1 = 4,5 kgm2 = 3,5 kgv1 = 10 m/sv2 = 0
v′1 = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
2,5 kgv = ?8 g30°L = 0,9 m

Pocisk o masie 8 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 2,5 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 0,9 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 30° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 8 gM = 2,5 kgL = 0,9 mθ = 30°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
ω = ?L = 1,3 mm = 3,5 kg

Jednorodny cienki pręt o masie 3,5 kg i długości 1,3 m jest zamocowany przegubowo na jednym końcu i puszczony ze spoczynku w położeniu poziomym. Pomiń tarcie i przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź prędkość kątową ω pręta, gdy przechodzi on przez położenie pionowe.

m = 3,5 kgL = 1,3 mg = 9,81 m/s²
ω = rad/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
θ = 15°vs = 6 m

kula pusta w środku rusza ze spoczynku i stacza się bez poślizgu po równi nachylonej pod kątem 15° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Jego promień wynosi 0,1 m. Znajdź prędkość kątową ω po przebyciu 6 m wzdłuż równi.

θ = 15°s = 6 mI = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²r = 0,1 m
ω = rad/s
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​ = 25, m = 3 mm

Silnik o mocy 11 kW pracujący z prędkością 960 rpm napędza zębnik o 25 zębach i module 3 mm. Wyznacz siłę obwodową Ft działającą na zęby zębnika.

P = 11 kWn = 960 rpmN1 = 25m = 3 mm
Ft = N
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
A = 24B = 80C = 20D = ?

W przekładni wielostopniowej koło A (24 zębów) na wale wejściowym obraca się z prędkością 1500 rpm i napędza koło B (80 zębów). Koło C (20 zębów) jest osadzone na tym samym wale co B i napędza koło D na wale wyjściowym. Wał wyjściowy ma się obracać z prędkością 225 rpm. Ile zębów ND musi mieć koło D?

nin = 1500 rpmA = 24B = 80C = 20nout = 225 rpm
ND =
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = 0,6 m

Wahadło matematyczne ma długość 0,6 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.

L = 0,6 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
mk = 410 N/mA = 6 cmx = 1 cm

Ciężarek na sprężynie o k = 410 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 6 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 1 cm od położenia równowagi.

k = 410 N/mA = 6 cmx = 1 cm
U = J
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 1 kN/mc = 30 N·s/mm = 2 kg

Masa 2 kg jest podparta na sprężynie o sztywności 1 kN/m i tłumiku wiskotycznym o współczynniku tłumienia 30 N·s/m. Wyznacz współczynnik tłumienia względnego ζ.

m = 2 kgk = 1 kN/mc = 30 N·s/m
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 25k2​ = 5k3​ = 20m = 10 kg

Masa 10 kg wisi na sprężynie k₃ = 20 kN/m. Górny koniec k₃ jest przymocowany do sztywnej belki, która wisi na dwóch sprężynach obok siebie, k₁ = 25 kN/m i k₂ = 5 kN/m; belka pozostaje pozioma. Pomiń tłumienie oraz masy sprężyn i belki. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 10 kgk1 = 25 kN/mk2 = 5 kN/mk3 = 20 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: t = 3 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 54/3,6 = 15 m/s

Czas hamowania

0 = v₀ − a·t → t = v₀/a = 15/5 = 3 s

Odpowiedź

t = 3 s
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 5,236 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−35 = 19·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 19·t − 35 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (19 + √(19² + 2·9,81·35))/9,81 = 5,236 s

Odpowiedź

t = 5,236 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,355 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 20° − 0·cos 20°) = 9,81·(0,342 − 0) = 3,355 m/s²

Odpowiedź

a = 3,355 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 30,97 N

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (53,96 − 5,886)/11,5 = 4,18 m/s²

Siła naciągu z równania dla klocka na stole

T − μ·m1·g = m1·a
T = 6·4,18 + 5,886 = 30,97 N

Odpowiedź

T = 30,97 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 8,248 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Czas dotarcia do muru

vx = 38·cos 20° = 35,71 m/s
t = x/vx = 57/35,71 = 1,596 s

Wysokość w tej chwili

y = 13·1,596 − ½·9,81·1,596² = 8,248 m

Odpowiedź

y = 8,248 m

Przy murze piłka już opada.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 38,88 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 33·sin 30° = 16,5 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 16,5²/(2·9,81) = 13,88 m

Wysokość nad ziemią

H = 25 + 13,88 = 38,88 m

Odpowiedź

H = 38,88 m
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 30,04 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·115) = 30,04 m/s

Odpowiedź

vmax = 30,04 m/s (108,2 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmin = 3,431 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Zerowy naciąg w najwyższym punkcie

m·g = m·v²/r → v = √(g·r) = √(9,81·1,2) = 3,431 m/s

Odpowiedź

vmin = 3,431 m/s
9.Praca i energia

Odpowiedź: v = 7,776 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Bilans energii wzdłuż zbocza

Klocek obniża się o d·sin θ, a tarcie zabiera μmg·cos θ·d. Masa się skraca.

½v² = g·d·(sin θ − μ·cos θ)
v = √(2·9,81·20·(0,342 − 0,2·0,9397)) = 7,776 m/s

Odpowiedź

v = 7,776 m/s
10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 27,57 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 9,81·(3,5 − 0,1·4) = 30,41 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 30,41 → x = √(2·30,41/800) = 0,2757 m = 27,57 cm

Odpowiedź

x = 27,57 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v′1 = 1,25 m/s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zderzenie sprężyste ze spoczywającym ciałem

Rozwiązanie razem zasad zachowania pędu i energii daje te dwa wyniki.

v′1 = (4,5 − 3,5)/(4,5 + 3,5)·10 = 1,25 m/s
v′2 = 2·4,5/(4,5 + 3,5)·10 = 11,25 m/s

Odpowiedź

v′1 = 1,25 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 482,2 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wzniesienie klocka

h = L·(1 − cos θ) = 0,9·(1 − cos 30°) = 0,1206 m

Prędkość po uderzeniu

V = √(2·9,81·0,1206) = 1,538 m/s

Zderzenie

v = (m + M)·V/m = 2,508·1,538/0,008 = 482,2 m/s

Odpowiedź

v = 482,2 m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: ω = 4,758 rad/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Ubytek energii potencjalnej

m·g·L/2 = 3,5·9,81·0,65 = 22,32 J

Moment bezwładności względem przegubu

IO = m·L²/3 = 3,5·1,3²/3 = 1,972 kg·m²

Bilans energii

½·IO·ω² = 22,32 → ω = √(2·22,32/1,972) = 4,758 rad/s

Odpowiedź

ω = 4,758 rad/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: ω = 42,76 rad/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Wysokość opadnięcia

h = s·sin θ = 6·sin 15° = 1,553 m

Bilans energii przy toczeniu

Toczenie bez poślizgu: ω = v/r, a tarcie nie wykonuje pracy w punkcie styku.

m·g·h = ½·m·v²·(1 + 0,6667)
v = √(2·9,81·1,553/1,667) = 4,276 m/s
ω = v/r = 4,276/0,1 = 42,76 rad/s

Odpowiedź

ω = 42,76 rad/s
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: Ft = 2918 N

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Moment na zębniku

ω = 2π·960/60 = 100,5 rad/s
T = P/ω = 11000/100,5 = 109,4 N·m

Średnica podziałowa

d = m·N = 3·25 = 75 mm

Siła obwodowa

Ft = 2T/d = 2·109,4/0,075 = 2918 N

Odpowiedź

Ft = 2918 N
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: ND = 40

Gear trains: meshing gears have the same speed at the teeth, so n₁·N₁ = n₂·N₂: the gear with fewer teeth turns faster. Gears on one shaft turn at the same speed. Power is passed on (minus losses), so torque goes up when speed goes down: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, and P = T·ω with ω = 2π·n/60.

Prędkość wału pośredniego

nB = nC = 1500·24/80 = 450 rpm

Liczba zębów koła D

ND = C·nC/nout = 20·450/225 = 40

Odpowiedź

ND = 40
17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: T = 1,554 s

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Okres wahadła

T = 2π·√(0,6/9,81) = 1,554 s

Odpowiedź

T = 1,554 s
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: U = 0,0205 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Energia całkowita

E = ½·k·A² = ½·410·0,06² = 0,738 J

Energia sprężyny w x

U = ½·k·x² = ½·410·0,01² = 0,0205 J

Odpowiedź

U = 0,0205 J
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,3354

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Tłumienie krytyczne

cc = 2·√(k·m) = 2·√(1000·2) = 89,44 N·s/m

Współczynnik tłumienia

ζ = c/cc = 30/89,44 = 0,3354

Odpowiedź

ζ = 0,3354

ζ < 1, więc tłumienie jest podkrytyczne, a układ drga z malejącą amplitudą.

20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 5,513 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Tylko k1 i k2 są połączone równolegle. Ta para jest szeregowo z k3, więc połącz je przez odwrotności.

k12 = 25 + 5 = 30 kN/m
keq = 30·20/(30 + 20) = 12 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(12000/10) = 34,64 rad/s
fn = 34,64/(2π) = 5,513 Hz

Odpowiedź

fn = 5,513 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics