Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
a = 3,25 m/s²s = 1500 m

Samolot rusza z miejsca i przyspiesza jednostajnie z przyspieszeniem 3,25 m/s² wzdłuż pasa startowego. Wyznacz jego prędkość v po przebyciu 1500 m.

v₀ = 0a = 3,25 m/s²s = 1500 m
v = m/s
2.KinematykaTrudny
v₀ = 13 m/s35 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 13 m/s z krawędzi dachu na wysokości 35 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Po jakim czasie od rzutu piłka uderzy w ziemię? Wyznacz t.

v₀ = 13 m/sh₀ = 35 mg = 9,81 m/s²
t = s
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 30°a = ?m = 6 kg

Klocek o masie 6 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 30° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 6 kgθ = 30°μ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 5 kg6 kgμ = 0,1

Klocek o masie 5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 6 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici.

m1 = 5 kgm2 = 6 kgμ = 0,1g = 9,81 m/s²
T = N
5.Rzut ukośnyŚredni
12 my = ?v0​ = 14 m/s25°

Piłkę kopnięto z poziomego terenu z prędkością 14 m/s pod kątem 25° do poziomu w stronę muru odległego o 12 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Na jakiej wysokości y piłka mija mur?

v₀ = 14 m/sθ = 25°x = 12 mg = 9,81 m/s²
y = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 35 mv0​ = 19 m/s40°v = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 19 m/s pod kątem 40° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 35 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.

v₀ = 19 m/sθ = 40°h = 35 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
r = 100 mvmax​ = ?

Samochód pokonuje płaski zakręt o promieniu 100 m. Współczynnik tarcia statycznego między oponami a jezdnią wynosi 0,8. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt bez poślizgu.

r = 100 mμs = 0,8g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
r = 1,1 mv = 5,5 m/s

Kulka o masie 1,7 kg na nici o długości 1,1 m porusza się po okręgu w płaszczyźnie pionowej. W najniższym punkcie ma prędkość 5,5 m/s. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz siłę naciągu T nici w najniższym punkcie.

m = 1,7 kgr = 1,1 mv = 5,5 m/sg = 9,81 m/s²
T = N
9.Praca i energiaŚredni
40°d = 3 mμ = 0,3

Klocek o masie 4 kg zsuwa się na odcinku 3 m po zboczu nachylonym pod kątem 40° do poziomu, przy współczynniku tarcia kinetycznego 0,3. Wyznacz pracę Wf wykonaną przeciw tarciu.

m = 4 kgθ = 40°μ = 0,3d = 3 mg = 9,81 m/s²
Wf = J
10.Praca i energiaTrudny
h = 4 mL = 3,5 mμ = 0,25k = 2500 N/m

Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 3,5 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 2500 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 5 kgh = 4 mL = 3,5 mμ = 0,25k = 2500 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
1100 kg22 m/s1100 kg

Samochód o masie 1100 kg jadący z prędkością 22 m/s uderza w stojący samochód o masie 1100 kg i oba się sczepiają. Ile energii kinetycznej ΔK traci się w zderzeniu?

m1 = 1100 kgv1 = 22 m/sm2 = 1100 kgv2 = 0
ΔK = J
12.Pęd i zderzeniaTrudny
4 kgv = ?10 g40°L = 1,2 m

Pocisk o masie 10 g zostaje wystrzelony poziomo w klocek o masie 4 kg zawieszony na lekkich niciach o długości 1,2 m i pozostaje w nim. Nici wychylają się maksymalnie o kąt 40° od pionu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 10 gM = 4 kgL = 1,2 mθ = 40°g = 9,81 m/s²
v = m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
L = 1,8 mm = 13,5 kgα

Jednorodny cienki pręt o masie 13,5 kg i długości 1,8 m jest zamocowany przegubowo na jednym końcu i utrzymywany poziomo. Puszczono go swobodnie ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź pionową siłę R, którą przegub wywiera na pręt tuż po puszczeniu.

m = 13,5 kgL = 1,8 mg = 9,81 m/s²
R = N
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
180 m/s45 g0,69 mL = 1,1 m8,5 kg

Jednorodny cienki pręt o masie 8,5 kg i długości 1,1 m wisi w spoczynku na gładkim przegubie w górnym końcu. Pocisk o masie 45 g, lecący poziomo z prędkością 180 m/s, uderza w pręt 0,69 m poniżej przegubu i w nim zostaje. Znajdź prędkość kątową ω pręta tuż po uderzeniu.

M = 8,5 kgL = 1,1 mm = 45 gv = 180 m/sd = 0,69 m
ω = rad/s
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​N2​ = ?

Dwa równoległe wały są oddalone o 300 mm. Mają być połączone parą kół zębatych walcowych o module 5 mm i przełożeniu redukującym 3 : 1. Ile zębów N2 musi mieć koło?

a = 300 mmm = 5 mmi = 3
N2 =
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
Ns​ = 30koło koronowe nieruchomeNp​ = 24nc​ = ?

W przekładni planetarnej koło słoneczne ma 30 zębów, a każdy satelita 24 zębów. Koło koronowe jest unieruchomione, a koło słoneczne napędzane z prędkością 3000 rpm. Wyznacz prędkość obrotową nc jarzma.

Ns = 30Np = 24ns = 3000 rpm
nc = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = ?

Jaką długość musi mieć wahadło matematyczne, aby jego okres wynosił 1,3 s? Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz L.

T = 1,3 sg = 9,81 m/s²
L = m
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
t (s)x (cm)t = ?4,75

Ciało wykonuje ruch harmoniczny z okresem 1 s i amplitudą 19 cm. Jaki najkrótszy czas t jest potrzebny, aby przejść z maksymalnego wychylenia 19 cm do wychylenia 4,75 cm?

T = 1 sA = 19 cmx = 4,75 cm
t = s
19.Drgania mechaniczneŚredni
k = 5 kN/mζ = 0,35m = 50 kg

Masa 50 kg na sprężynie o sztywności 5 kN/m ma tłumik wiskotyczny dający współczynnik tłumienia 0,35. Wyznacz częstotliwość drgań swobodnych tłumionych fd w Hz.

m = 50 kgk = 5 kN/mζ = 0,35
fd = Hz
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 25k2​ = 15m = 10 kg

Masa 10 kg wisi na dwóch sprężynach obok siebie (równolegle) o sztywnościach k₁ = 25 kN/m i k₂ = 15 kN/m. Masa pozostaje pozioma. Wyznacz sztywność zastępczą keq układu sprężyn w kN/m.

m = 10 kgk1 = 25 kN/mk2 = 15 kN/m
keq = kN/m

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: v = 98,74 m/s

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Prędkość po przebyciu drogi

v = √(2·a·s) = √(2·3,25·1500) = 98,74 m/s

Odpowiedź

v = 98,74 m/s
(355,5 km/h)
2.Kinematyka

Odpowiedź: t = 4,307 s

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Równanie ruchu

Kierunek w górę jest dodatni, a ziemia leży h₀ poniżej punktu startu.

−35 = 13·t − ½·9,81·t²
4,905·t² − 13·t − 35 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

Sens fizyczny ma tylko dodatni pierwiastek.

t = (13 + √(13² + 2·9,81·35))/9,81 = 4,307 s

Odpowiedź

t = 4,307 s
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,206 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 30° − 0,2·cos 30°) = 9,81·(0,5 − 0,1732) = 3,206 m/s²

Odpowiedź

a = 3,206 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: T = 29,43 N

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (58,86 − 4,905)/11 = 4,905 m/s²

Siła naciągu z równania dla klocka na stole

T − μ·m1·g = m1·a
T = 5·4,905 + 4,905 = 29,43 N

Odpowiedź

T = 29,43 N
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: y = 1,208 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Czas dotarcia do muru

vx = 14·cos 25° = 12,69 m/s
t = x/vx = 12/12,69 = 0,9458 s

Wysokość w tej chwili

y = 5,917·0,9458 − ½·9,81·0,9458² = 1,208 m

Odpowiedź

y = 1,208 m

Przy murze piłka już opada.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: v = 32,37 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 19·cos 40° = 14,55 m/s
vy0 = 19·sin 40° = 12,21 m/s

Prędkość pionowa przy uderzeniu

Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.

vy = √(12,21² + 2·9,81·35) = 28,91 m/s

Prędkość przy uderzeniu

v = √(14,55² + 28,91²) = 32,37 m/s

Odpowiedź

v = 32,37 m/s

Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.

7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 28,01 m/s

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Tarcie pełni rolę siły dośrodkowej

m·v²/r = μ·m·g
v = √(μ·g·r) = √(0,8·9,81·100) = 28,01 m/s

Odpowiedź

vmax = 28,01 m/s (100,9 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: T = 63,43 N

Ruch jednostajny po okręgu: ciało poruszające się z prędkością v po okręgu o promieniu r ma przyspieszenie skierowane do środka a = v²/r, więc potrzebuje wypadkowej siły skierowanej do środka F = m·v²/r. Tę siłę zapewnia coś rzeczywistego: tarcie, naciąg nici, grawitacja albo siła reakcji.

Siły w najniższym punkcie

Kierunek do środka (w górę) jest dodatni.

T − m·g = m·v²/r
T = 1,7·9,81 + 1,7·5,5²/1,1 = 16,68 + 46,75 = 63,43 N

Odpowiedź

T = 63,43 N
9.Praca i energia

Odpowiedź: Wf = 27,05 J

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Siła tarcia

N = mg·cos θ = 39,24·0,766 = 30,06 N
F = μN = 0,3·30,06 = 9,018 N

Praca przeciw tarciu

Wf = F·d = 9,018·3 = 27,05 J

Odpowiedź

Wf = 27,05 J
10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 35,02 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 49,05·(4 − 0,25·3,5) = 153,3 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 153,3 → x = √(2·153,3/2500) = 0,3502 m = 35,02 cm

Odpowiedź

x = 35,02 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK = 133100 J

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 1100·22/2200 = 11 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·1100·22² = 266200 J
Kafter = ½·2200·11² = 133100 J

Utracona energia

ΔK = 266200 − 133100 = 133100 J

Odpowiedź

ΔK = 133100 J

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 941,1 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wzniesienie klocka

h = L·(1 − cos θ) = 1,2·(1 − cos 40°) = 0,2807 m

Prędkość po uderzeniu

V = √(2·9,81·0,2807) = 2,347 m/s

Zderzenie

v = (m + M)·V/m = 4,01·2,347/0,01 = 941,1 m/s

Odpowiedź

v = 941,1 m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: R = 33,11 N

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Momenty względem przegubu

W chwili puszczenia ω = 0, więc nie ma przyspieszenia dośrodkowego, a środek przyspiesza prosto w dół.

m·g·L/2 = (m·L²/3)·α → α = 3g/(2L) = 3·9,81/(2·1,8) = 8,175 rad/s²

Siły pionowe

aG = α·L/2 = 7,357 m/s²
m·g − R = m·aG → R = 13,5·(9,81 − 7,357) = 33,11 N

Odpowiedź

R = 33,11 N

R = m·g/4, niezależnie od długości.

14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: ω = 1,62 rad/s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Moment bezwładności po uderzeniu

I = M·L²/3 + m·d² = 8,5·1,1²/3 + 0,045·0,69² = 3,45 kg·m²

Moment pędu względem przegubu

Siła w przegubie przechodzi przez przegub, więc podczas uderzenia nie ma tam momentu.

m·v·d = I·ω → ω = 0,045·180·0,69/3,45 = 1,62 rad/s

Odpowiedź

ω = 1,62 rad/s
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: N2 = 90

Gear geometry: the module m sets the tooth size. A gear with N teeth has a pitch diameter d = m·N, two meshing gears have the same module, and their centre distance is a = (d₁ + d₂)/2 = m·(N₁ + N₂)/2. The pitch-line speed is v = π·d·n/60, and the tangential tooth force follows from the torque: Ft = 2T/d.

Łączna liczba zębów

N1 + N2 = 2a/m = 2·300/5 = 120

Podział według przełożenia

N1 = 120/(1 + 3) = 30
N2 = 3·30 = 90

Odpowiedź

N2 = 90
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nc = 833,3 rpm

Przekładnie planetarne: prędkości koła słonecznego, koronowego i jarzma wiąże wzór Willisa (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: widziana z jarzma przekładnia jest zwykłą przekładnią z satelitami jako kołami pośredniczącymi. Unieruchomienie jednego członu zamienia ją w reduktor o jednym przełożeniu.

Liczba zębów koła koronowego

Nr = Ns + 2·Np = 30 + 2·24 = 78

Wzór Willisa przy nieruchomym kole koronowym

Podstaw nr = 0 i wyznacz prędkość jarzma.

(3000 − nc)/(0 − nc) = −78/30
nc = ns·Ns/(Ns + Nr) = 3000·30/108 = 833,3 rpm

Odpowiedź

nc = 833,3 rpm

Jarzmo obraca się w tym samym kierunku co koło słoneczne.

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: L = 0,4199 m

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Wyznacz długość

L = g·(T/2π)² = 9,81·(1,3/2π)² = 0,4199 m

Odpowiedź

L = 0,4199 m
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: t = 0,2098 s

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = 2π/T = 2π/1 = 6,283 rad/s

Wyznacz czas

0,25 = cos(ω·t) → ω·t = arccos(0,25) = 1,318 rad
t = 1,318/6,283 = 0,2098 s

Odpowiedź

t = 0,2098 s
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fd = 1,491 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Częstotliwość drgań własnych nietłumionych

ωn = √(5000/50) = 10 rad/s
fn = 10/(2π) = 1,592 Hz

Częstotliwość drgań tłumionych

fd = fn·√(1 − ζ²) = 1,592·√(1 − 0,35²) = 1,491 Hz

Odpowiedź

fd = 1,491 Hz
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: keq = 40 kN/m

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny obok siebie mają to samo ugięcie, a ich siły się sumują, więc ich sztywności po prostu się dodaje: k = k1 + k2.

keq = 25 + 15 = 40 kN/m

Odpowiedź

keq = 40 kN/m

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics