Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)5,128 s33,33

Samochód jadący z prędkością 120 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 6,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 120 km/ha = −6,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
t (s)v (m/s)10 s

Tramwaj rusza z miejsca i przyspiesza z przyspieszeniem 1,5 m/s² przez 10 s, potem jedzie ze stałą prędkością przez 25 s, a na koniec hamuje z opóźnieniem 2 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz całkowitą drogę s między dwoma przystankami.

a1 = 1,5 m/s²t1 = 10 st2 = 25 sa3 = −2 m/s²
s = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 35°a = ?m = 8 kg

Klocek o masie 8 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 35° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 8 kgθ = 35°μ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
11 kg6 kgTF = 110 Nμ = 0,2

Dwa klocki na poziomej podłodze są połączone lekką poziomą nicią. Pozioma siła 110 N ciągnie przedni klocek o masie 6 kg; klocek o masie 11 kg jest ciągnięty za nim. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,2 dla obu klocków. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocków.

m1 = 11 kgm2 = 6 kgF = 110 Nμ = 0,2g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 40 m/sθ = ?R = 130 m

Piłkę wyrzucono z poziomego terenu z prędkością 40 m/s i ma ona upaść 130 m dalej. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz mniejszy z dwóch możliwych kątów wyrzutu θ.

v₀ = 40 m/sR = 130 mg = 9,81 m/s²
θ = °
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 30 mv0​ = 24 m/s60°H = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 24 m/s pod kątem 60° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 30 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość H nad ziemią u podnóża klifu.

v₀ = 24 m/sθ = 60°h = 30 mg = 9,81 m/s²
H = m
7.Ruch po okręguŚredni
θ = 25°do środkav = ?

Zakręt o promieniu 370 m ma przechyłkę 25°. Z jaką prędkością v samochód może go pokonać bez potrzeby jakiegokolwiek tarcia? Przyjmij g = 9,81 m/s².

r = 370 mθ = 25°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
θ = 15°do środkavmax​ = ?

Zakręt o promieniu 150 m ma przechyłkę 15°, a współczynnik tarcia statycznego między oponami a drogą wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą prędkość vmax, z jaką samochód może pokonać zakręt, nie wysuwając się w górę i na zewnątrz.

r = 150 mθ = 15°μs = 0,1g = 9,81 m/s²
vmax = m/s
9.Praca i energiaŚredni
100 km/h

Samochód jadący z prędkością 100 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,6. Wyznacz drogę hamowania d.

v = 100 km/hμ = 0,6g = 9,81 m/s²
d = m
10.Praca i energiaTrudny
h = 4 mL = 1,5 mμ = 0,25k = 4000 N/m

Klocek o masie 5 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 4 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 1,5 m (μ = 0,25), a potem trafia na sprężynę (k = 4000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz prędkość v klocka, gdy dociera do sprężyny.

m = 5 kgh = 4 mL = 1,5 mμ = 0,25k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
v = m/s
11.Pęd i zderzeniaŚredni
2000 kg9 m/s500 kg

Samochód o masie 2000 kg jadący z prędkością 9 m/s uderza w stojący samochód o masie 500 kg i oba się sczepiają. Jaki procent ΔK/K początkowej energii kinetycznej zostaje utracony?

m1 = 2000 kgv1 = 9 m/sm2 = 500 kgv2 = 0
ΔK/K = %
12.Pęd i zderzeniaTrudny
28 m/s17 m/s

Piłka o masie 0,35 kg uderza w ścianę z prędkością 28 m/s i odbija się prosto do tyłu z prędkością 17 m/s. Kontakt trwa 10 ms. Wyznacz wartość popędu J, który ściana przekazuje piłce.

m = 0,35 kgvin = 28 m/svout = 17 m/sΔt = 10 ms
J = N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
9 kgaαM = 4 kgR = 0,3 m

Klocek o masie 9 kg wisi na lekkiej linie nawiniętej na bloczek, czyli jednorodną pełną tarczę o masie 4 kg i promieniu 0,3 m, obracającą się na gładkiej poziomej osi. Klocek puszczono ze spoczynku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Znajdź prędkość v klocka po przebyciu w dół drogi 3 m.

m = 9 kgM = 4 kgR = 0,3 mg = 9,81 m/s²h = 3 m
v = m/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
θ = 40°as = 10 m

kula pusta w środku stacza się bez poślizgu po równi nachylonej pod kątem 40° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Rusza ze spoczynku. Jak długo t stacza się po równi na odcinku 10 m?

θ = 40°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²s = 10 m
t = s
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​ = 25N2​ = 50

Silnik o mocy 15 kW pracujący z prędkością 1440 rpm napędza zębnik o 25 zębach, który zazębia się z kołem o 50 zębach. Sprawność pary kół wynosi 96%. Wyznacz moment obrotowy T1 na wale silnika.

P = 15 kWn1 = 1440 rpmN1 = 25N2 = 50η = 96%
T1 = N·m
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
d1​ = 160 mmd2​ = 500 mm2880 rpmC = 600 mmθ = ?

Pas otwarty łączy koło 160 mm i koło 500 mm, których środki są oddalone o 600 mm. Wyznacz kąt opasania θ na mniejszym kole, w stopniach.

d1 = 160 mmd2 = 500 mmC = 600 mm
θ = °
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
t (s)x (cm)0,25 s

Ciężarek o masie 3,2 kg na sprężynie o k = 270 N/m zostaje odciągnięty o 12 cm w kierunku dodatnim i puszczony ze spoczynku w t = 0. Wyznacz jego wychylenie x z położenia równowagi w chwili t = 0,25 s (ze znakiem).

m = 3,2 kgk = 270 N/mA = 12 cmt = 0,25 s
x = cm
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
mk = 220 N/mA = 9 cmx = 6 cm

Ciężarek na sprężynie o k = 220 N/m drga na powierzchni bez tarcia z amplitudą 9 cm. Wyznacz energię U zmagazynowaną w sprężynie, gdy ciężarek znajduje się 6 cm od położenia równowagi.

k = 220 N/mA = 9 cmx = 6 cm
U = J
19.Drgania mechaniczneŚredni
tx40 mmLiczba cykli: 58,3 mm

W próbie drgań swobodnych tłumionego układu masa–sprężyna po maksimum przemieszczenia 40 mm po 5 cyklach następuje maksimum 8,3 mm. Wyznacz współczynnik tłumienia ζ.

x0 = 40 mmx5 = 8,3 mmn = 5
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 20k2​ = 80m = 10 kg

Masa 10 kg wisi na dwóch sprężynach połączonych jedna pod drugą (szeregowo): górna sprężyna ma k₁ = 20 kN/m, a dolna k₂ = 80 kN/m. Pomiń tłumienie i masy sprężyn. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 10 kgk1 = 20 kN/mk2 = 80 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 85,47 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 120/3,6 = 33,33 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 33,33²/(2·6,5) = 85,47 m

Odpowiedź

s = 85,47 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: s = 506,3 m

Motion with constant acceleration: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² and v² = v₀² + 2·a·s. Pick the equation that contains the three things you know and the one you want, and keep the signs consistent with one positive direction.

Prędkość maksymalna

v = a1·t1 = 1,5·10 = 15 m/s

Droga w każdej fazie

s1 = ½·1,5·10² = 75 m
s2 = 15·25 = 375 m
s3 = 15²/(2·2) = 56,25 m

Droga całkowita

s = 75 + 375 + 56,25 = 506,3 m

Odpowiedź

s = 506,3 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,618 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 35° − 0,25·cos 35°) = 9,81·(0,5736 − 0,2048) = 3,618 m/s²

Odpowiedź

a = 3,618 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 4,509 m/s²

Newton’s second law: the net force on a body equals its mass times its acceleration, ΣF = m·a. Draw a free-body diagram, choose a positive direction along the motion, and add every force in that direction: applied forces, friction μ·N against the motion, and the components of gravity.

Cały układ

a = (F − μ·(m1 + m2)·g)/(m1 + m2) = (110 − 33,35)/17 = 4,509 m/s²

Odpowiedź

a = 4,509 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: θ = 26,43 °

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Wzór na zasięg

R = v₀²·sin 2θ/g → sin 2θ = 9,81·130/40² = 0,7971

Kąt

2θ = 52,85° → θ = 26,43°

Odpowiedź

θ = 26,43°

Drugie rozwiązanie to 90° − θ = 63,57°.

6.Rzut ukośny

Odpowiedź: H = 52,02 m

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Pionowa prędkość początkowa

vy = 24·sin 60° = 20,78 m/s

Wzniesienie ponad klif

Δh = vy²/(2g) = 20,78²/(2·9,81) = 22,02 m

Wysokość nad ziemią

H = 30 + 22,02 = 52,02 m

Odpowiedź

H = 52,02 m
7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: v = 41,14 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Równowaga sił

N·cos θ = m·g, N·sin θ = m·v²/r → tan θ = v²/(r·g)

Prędkość

v = √(r·g·tan θ) = √(370·9,81·tan 25°) = 41,14 m/s

Odpowiedź

v = 41,14 m/s
(148,1 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: vmax = 23,59 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Równowaga sił

Tarcie jest skierowane w dół zbocza.

N·(sin θ + μ·cos θ) = m·v²/r
N·(cos θ − μ·sin θ) = m·g

Prędkość

v = √(150·9,81·0,3554/0,94) = 23,59 m/s

Odpowiedź

vmax = 23,59 m/s
(84,91 km/h)
9.Praca i energia

Odpowiedź: d = 65,55 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Prędkość w jednostkach podstawowych

v = 100/3,6 = 27,78 m/s

Bilans energii

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 27,78²/(2·0,6·9,81) = 65,55 m

Odpowiedź

d = 65,55 m

Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.

10.Praca i energia

Odpowiedź: v = 8,433 m/s

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 49,05·(4 − 0,25·1,5) = 177,8 J

Prędkość przy sprężynie

½mv² = mg(h − μL) → v = √(2g(h − μL)) = √(2·9,81·3,625) = 8,433 m/s

Odpowiedź

v = 8,433 m/s
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: ΔK/K = 20 %

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wspólna prędkość

v′ = m1·v1/(m1 + m2) = 2000·9/2500 = 7,2 m/s

Energia kinetyczna przed i po

Kbefore = ½·2000·9² = 81000 J
Kafter = ½·2500·7,2² = 64800 J

Utracony ułamek

ΔK/K = 16200/81000 = 20 %

Odpowiedź

ΔK/K = 20 %

Utracona energia zamienia się w odkształcenie, ciepło i dźwięk.

12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: J = 15,75 N·s

Zasada zachowania pędu: gdy podczas zderzenia nie działa żadna siła zewnętrzna, całkowity pęd Σm·v przed zderzeniem równa się całkowitemu pędowi po nim. Prędkości mają kierunek, więc wybierz kierunek dodatni i prędkościom o przeciwnym zwrocie nadaj znak minus. W zderzeniu sprężystym zachowana jest też energia kinetyczna; w doskonale niesprężystym ciała łączą się ze sobą.

Zmiana pędu

J = m·Δv = 0,35·(17 + 28) = 15,75 N·s

Odpowiedź

J = 15,75 N·s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: v = 6,94 m/s

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Klocek i bloczek

klocek: m·g − T = m·a
bloczek: T·R = I·α = ½·M·R²·(a/R) → T = ½·M·a

Przyspieszenie

a = m·g/(m + M/2) = 9·9,81/(9 + 2) = 8,026 m/s²

Prędkość po przebyciu drogi w dół

v = √(2·a·h) = √(2·8,026·3) = 6,94 m/s

Odpowiedź

v = 6,94 m/s
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: t = 2,299 s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Równania ruchu

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a

Przyspieszenie

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 40°/1,667 = 3,783 m/s²

Czas

s = ½·a·t² → t = √(2·10/3,783) = 2,299 s

Odpowiedź

t = 2,299 s
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: T1 = 99,47 N·m

Przekładnie zębate: zazębione koła mają tę samą prędkość na zębach, więc n₁·N₁ = n₂·N₂: koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej. Koła na jednym wale obracają się z tą samą prędkością obrotową. Moc jest przekazywana dalej (minus straty), więc moment obrotowy rośnie, gdy prędkość obrotowa maleje: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, a P = T·ω, gdzie ω = 2π·n/60.

Moment silnika

ω₁ = 2π·1440/60 = 150,8 rad/s
T1 = P/ω₁ = 15000/150,8 = 99,47 N·m

Odpowiedź

T1 = 99,47 N·m
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: θ = 147,1 °

Przekładnie pasowe: bez poślizgu oba koła pasowe mają tę samą prędkość obwodową v = π·d·n/60, więc n₁·d₁ = n₂·d₂, a przełożenie wynosi d₂/d₁. Poślizg s sprawia, że koło napędzane obraca się nieco wolniej: n₂ = n₁·(d₁/d₂)·(1 − s). Przenoszona moc to P = (T₁ − T₂)·v, gdzie T₁ to siła w cięgnie czynnym, a T₂ w biernym. Tarcie ogranicza stosunek sił: T₁/T₂ = eμθ, gdzie θ jest kątem opasania w radianach na mniejszym kole; dla pasa otwartego θ = π − 2·asin((d₂ − d₁)/(2C)) przy rozstawie osi C.

Kąt pasa

asin(0,2833) = 16,46°

Kąt opasania

θ = 180 − 2·16,46 = 147,1°

Odpowiedź

θ = 147,1°
17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: x = −7,963 cm

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(270/3,2) = 9,186 rad/s
ω·t = 9,186·0,25 = 2,296 rad

Przemieszczenie

x = A·cos(ω·t) = 12·cos(2,296) = −7,963 cm

Odpowiedź

x = −7,963 cm
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: U = 0,396 J

Simple harmonic motion: a mass m on a spring of stiffness k oscillates with angular frequency ω = √(k/m) and period T = 2π/ω = 2π·√(m/k). A simple pendulum of length L has T = 2π·√(L/g). With amplitude A, the largest speed is A·ω, the largest acceleration A·ω² and the energy ½·k·A².

Energia całkowita

E = ½·k·A² = ½·220·0,09² = 0,891 J

Energia sprężyny w x

U = ½·k·x² = ½·220·0,06² = 0,396 J

Odpowiedź

U = 0,396 J
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,05

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logarytmiczny dekrement tłumienia

δ = (1/5)·ln(40/8,3) = 0,3145

Współczynnik tłumienia

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,3145/√(39,48 + 0,09893) = 0,05

Odpowiedź

ζ = 0,05
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 6,366 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny szeregowe przenoszą tę samą siłę, a ich ugięcia się sumują, więc łączy się je przez odwrotności: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/20 + 1/80 → keq = 20·80/(20 + 80) = 16 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(16000/10) = 40 rad/s
fn = 40/(2π) = 6,366 Hz

Odpowiedź

fn = 6,366 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics