Dynamika: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 20 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Kinematyka

Prędkość
v = v0 + a·t
Przemieszczenie
s = v0·t + ½·a·t²
Bez czasu
v² = v0² + 2·a·s
Jednostki
1 m/s = 3,6 km/h

Metoda

  1. Wypisz dane: v₀, v, a, t i s, z jednostkami.
  2. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i niewiadomą.
  3. Wybierz jeden kierunek dodatni i nadaj wielkościom przeciwnie skierowanym znak minus.
  4. Rozwiąż i sprawdź, czy odpowiedź ma sens fizyczny.

Zasady dynamiki Newtona

Druga zasada
ΣF = m·a
Ciężar
W = m·g
Tarcie kinetyczne
Ff = μ·N
Na równi pochyłej
wzdłuż: m·g·sin θ, prostopadle: m·g·cos θ

Metoda

  1. Narysuj schemat sił ze wszystkimi siłami działającymi na ciało.
  2. Wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu.
  3. Rozłóż siły na składowe wzdłuż ruchu i prostopadłe do niego (na równi: m·g·sin θ wzdłuż, m·g·cos θ prostopadle do równi).
  4. Zastosuj ΣF = m·a wzdłuż ruchu; tarcie to μ·N przeciwnie do ruchu.

Rzut ukośny

Składowe
vx = v0cos θ, vy = v0sin θ
Położenie
x = vxt, y = h + vyt − ½gt²
Maksymalna wysokość
H = h + vy²/(2g)
Zasięg (teren płaski)
R = v0²·sin 2θ/g

Metoda

  1. Rozłóż prędkość początkową na składowe: vx = v₀·cos θ i vy = v₀·sin θ.
  2. Ruch poziomy ma stałą prędkość; ruch pionowy ma przyspieszenie −g.
  3. Wyznacz czas lotu z ruchu pionowego.
  4. Użyj tego czasu w ruchu poziomym, aby wyznaczyć zasięg.

Ruch po okręgu

Przyspieszenie dośrodkowe
a = v²/r = ω²·r
Siła dośrodkowa
F = m·v²/r
Prędkość kątowa
ω = v/r = 2π/T
Płaski zakręt, tarcie
vmax = √(μ·g·r)

Praca i energia

Energia kinetyczna
Ek = ½mv²
Energia potencjalna
Ep = mgh
Bilans energii
Ek1 + Ep1 + W = Ek2 + Ep2 + losses
Praca tarcia
W = μ·N·d
Moc
P = W/t

Pęd i zderzenia

Pęd
p = m·v
Zasada zachowania
Σm·v (before) = Σm·v (after)
Doskonale niesprężyste
v′ = (m1v1 + m2v2)/(m1 + m2)
Popęd siły
J = F·Δt = m·Δv

Metoda

  1. Wybierz kierunek dodatni i nadaj każdej prędkości znak.
  2. Zapisz całkowity pęd przed zderzeniem: Σm·v.
  3. W zderzeniu doskonale niesprężystym ciała poruszają się potem razem; w zderzeniu sprężystym zachowana jest także energia kinetyczna.
  4. Przyrównaj pęd przed do pędu po i rozwiąż.

Ruch obrotowy bryły sztywnej

Momenty bezwładności względem G
pręt mL²/12, tarcza ½mR², pierścień mR², kula pełna (2/5)mR², kula pusta (2/3)mR²
Twierdzenie Steinera
I = IG + m·d²
Promień bezwładności
I = m·k²
Pręt względem końca
I = mL²/3
Równanie ruchu
ΣM = I·α
Prędkość w rad/s
ω = 2π·n/60
Energia kinetyczna
E = ½·I·ω²
Praca i moc
W = T·θ, P = T·ω
Toczenie bez poślizgu
v = ω·r, E = ½mv²(1 + I/(mr²)), a = g·sin θ/(1 + I/(mr²))
Moment pędu
L = I·ω, I1ω1 = I2ω2
Uderzenie względem punktu zawieszenia
m·v·d = I·ω

Metoda

  1. Wybierz oś: stały punkt obrotu lub środek masy dla ciał toczących się.
  2. Znajdź moment bezwładności względem tej osi ze standardowych wyników, używając I = IG + m·d² dla przesuniętej osi.
  3. Wybierz metodę: ΣM = I·α dla przyspieszeń i sił, energię (½·I·ω² + ½·m·v² + m·g·h) dla prędkości, moment pędu dla uderzeń i nagłych zmian.
  4. Połącz ruch postępowy i obrotowy wzorami v = ω·r i a = α·r oraz zamień obr/min na rad/s.

Koła i przekładnie zębate

Zazębione koła
n1·N1 = n2·N2
Moment skręcający
T2 = T1·(N2/N1)·η
Moc
P = T·ω, ω = 2π·n/60
Przekładnia wielostopniowa
przełożenie całkowite = iloczyn przełożeń poszczególnych stopni

Sprężyny i wahadła

Masa na sprężynie
T = 2π·√(m/k)
Wahadło
T = 2π·√(L/g)
Pulsacja
ω = √(k/m) = 2π/T
Maksymalna prędkość i przyspieszenie
vmax = A·ω, amax = A·ω²
Energia
E = ½·k·A²

Drgania mechaniczne

Częstotliwość drgań własnych
ωn = √(k/m), fn = ωn/(2π)
Z ugięcia statycznego
ωn = √(g/δst)
Tłumienie krytyczne
cc = 2√(km) = 2mωn
Współczynnik tłumienia
ζ = c/cc
Częstotliwość drgań tłumionych
ωd = ωn√(1 − ζ²)
Logarytmiczny dekrement tłumienia
δ = (1/n)·ln(x0/xn), ζ = δ/√(4π² + δ²)
Sprężyny połączone równolegle
k = k1 + k2
Sprężyny połączone szeregowo
1/k = 1/k1 + 1/k2

2Zadania do ćwiczenia

1.KinematykaŚredni
t (s)v (m/s)4,444 s20

Samochód jadący z prędkością 72 km/h hamuje ze stałym opóźnieniem 4,5 m/s² aż do zatrzymania. Wyznacz drogę hamowania s.

v₀ = 72 km/ha = −4,5 m/s²v = 0
s = m
2.KinematykaTrudny
v₀ = 6 m/s20 m

Piłkę rzucono pionowo w górę z prędkością 6 m/s z krawędzi dachu na wysokości 20 m nad ziemią. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz największą wysokość hmax nad ziemią.

v₀ = 6 m/sh₀ = 20 mg = 9,81 m/s²
hmax = m
3.Zasady dynamiki NewtonaŚredni
θ = 25°a = ?m = 5 kg

Klocek o masie 5 kg zsuwa się po równi nachylonej pod kątem 25° do poziomu. Współczynnik tarcia kinetycznego wynosi 0,1. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a klocka wzdłuż równi.

m = 5 kgθ = 25°μ = 0,1g = 9,81 m/s²
a = m/s²
4.Zasady dynamiki NewtonaTrudny
m1​ = 5 kg4 kgμ = 0,25

Klocek o masie 5 kg na poziomym stole jest połączony lekką nicią przerzuconą przez nieważki bloczek bez tarcia z wiszącym ciężarkiem o masie 4 kg. Współczynnik tarcia kinetycznego między klockiem a stołem wynosi 0,25. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz przyspieszenie a układu.

m1 = 5 kgm2 = 4 kgμ = 0,25g = 9,81 m/s²
a = m/s²
5.Rzut ukośnyŚredni
v0​ = 40 m/s35°x = ?

Piłka zostaje wyrzucona pod kątem 35° do poziomu z płaskiego terenu. Pomiń opór powietrza. Wyznacz odległość poziomą x pokonaną, zanim piłka uderzy w ziemię.

v0 = 40 m/sθ = 35°g = 9,81 m/s²
x = m
6.Rzut ukośnyTrudny
h = 20 mv0​ = 14 m/s50°v = ?

Piłkę wyrzucono z prędkością 14 m/s pod kątem 50° do poziomu ze szczytu klifu o wysokości 20 m. Pomiń opór powietrza i przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v, z jaką uderza w ziemię.

v₀ = 14 m/sθ = 50°h = 20 mg = 9,81 m/s²
v = m/s
7.Ruch po okręguŚredni
θ = 5°do środkav = ?

Zakręt o promieniu 180 m ma przechyłkę 5°. Z jaką prędkością v samochód może go pokonać bez potrzeby jakiegokolwiek tarcia? Przyjmij g = 9,81 m/s².

r = 180 mθ = 5°g = 9,81 m/s²
v = m/s
8.Ruch po okręguTrudny
R = 6 mh = ?

Mały wózek zostaje puszczony bez prędkości początkowej na torze bez tarcia i wjeżdża w pionową pętlę o promieniu 6 m. Z jakiej minimalnej wysokości hmin nad dołem pętli musi wystartować, aby w najwyższym punkcie pętli nie oderwać się od toru?

R = 6 mv₀ = 0
hmin = m
9.Praca i energiaŚredni
90 km/h

Samochód jadący z prędkością 90 km/h po poziomej drodze gwałtownie hamuje i z zablokowanymi kołami sunie aż do zatrzymania. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Wyznacz drogę hamowania d.

v = 90 km/hμ = 0,5g = 9,81 m/s²
d = m
10.Praca i energiaTrudny
h = 3 mL = 4 mμ = 0,15k = 4000 N/m

Klocek o masie 4 kg puszczono bez prędkości początkowej z wysokości 3 m na gładkiej rampie. Na dole przejeżdża przez szorstki poziomy pas o długości 4 m (μ = 0,15), a potem trafia na sprężynę (k = 4000 N/m) na gładkiej powierzchni. Wyznacz maksymalne ugięcie x sprężyny.

m = 4 kgh = 3 mL = 4 mμ = 0,15k = 4000 N/mg = 9,81 m/s²
x = cm
11.Pęd i zderzeniaŚredni
3,5 kgv = ?12 gh = 14 cm

Pocisk o masie 12 g zostaje wystrzelony poziomo w drewniany klocek o masie 3,5 kg zawieszony na lekkich niciach i pozostaje w nim. Klocek wychyla się, aż znajdzie się 14 cm wyżej niż na początku. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v pocisku przed uderzeniem.

m = 12 gM = 3,5 kgh = 14 cmg = 9,81 m/s²
v = m/s
12.Pęd i zderzeniaTrudny
1800 kgv1​ = ?1600 kg

Samochód o masie 1800 kg uderza w zaparkowany samochód o masie 1600 kg. Wraki sczepiają się i suną 6,5 m, zanim się zatrzymają. Współczynnik tarcia kinetycznego między oponami a drogą wynosi 0,5. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz prędkość v1 pierwszego samochodu tuż przed zderzeniem.

m1 = 1800 kgm2 = 1600 kgd = 6,5 mμ = 0,5g = 9,81 m/s²
v1 = m/s
13.Ruch obrotowy bryły sztywnejŚredni
0 → 1000 rpmI = 31 kg·m²

Silnik rozpędza koło zamachowe o momencie bezwładności 31 kg·m² od spoczynku do 1000 obr/min w czasie 25 s. Pomijając straty, znajdź średnią moc Pavg, którą dostarcza, w kW.

I = 31 kg·m²n = 1000 rpmt = 25 s
Pavg = kW
14.Ruch obrotowy bryły sztywnejTrudny
θ = 40°as = 10 m

kula pusta w środku stacza się bez poślizgu po równi nachylonej pod kątem 40° do poziomu. Przyjmij g = 9,81 m/s². Rusza ze spoczynku. Jak długo t stacza się po równi na odcinku 10 m?

θ = 40°I = (2/3)·m·r²g = 9,81 m/s²s = 10 m
t = s
15.Koła i przekładnie zębateŚredni
N1​ = 48N2​ = 80

Silnik o mocy 1,5 kW pracujący z prędkością 2900 rpm napędza zębnik o 48 zębach, który zazębia się z kołem o 80 zębach. Sprawność pary kół wynosi 97%. Wyznacz moment wyjściowy T2 na wale koła.

P = 1,5 kWn1 = 2900 rpmN1 = 48N2 = 80η = 97%
T2 = N·m
16.Koła i przekładnie zębateTrudny
Ns​ = 15nr​ = ?Np​ = 12jarzmo nieruchome

W przekładni planetarnej koło słoneczne ma 15 zębów, a każdy satelita 12 zębów. Jarzmo jest unieruchomione, a koło słoneczne napędzane z prędkością 1440 rpm. Wyznacz prędkość obrotową nr koła koronowego (wartość bezwzględną).

Ns = 15Np = 12ns = 1440 rpm
nr = rpm
17.Sprężyny i wahadłaŚredni
L = 0,7 m

Wahadło matematyczne ma długość 0,7 m. Przyjmij g = 9,81 m/s². Wyznacz jego okres T dla małych wychyleń.

L = 0,7 mg = 9,81 m/s²
T = s
18.Sprężyny i wahadłaTrudny
1,9 kgk = 130 N/mA = 18 cm

Masę 1,9 kg na sprężynie o k = 130 N/m odciągnięto o 18 cm od położenia równowagi i puszczono. Wyznacz jej maksymalne przyspieszenie amax.

m = 1,9 kgk = 130 N/mA = 18 cm
amax = m/s²
19.Drgania mechaniczneŚredni
tx50 mmLiczba cykli: 514,2 mm

W próbie drgań swobodnych tłumionego układu masa–sprężyna po maksimum przemieszczenia 50 mm po 5 cyklach następuje maksimum 14,2 mm. Wyznacz współczynnik tłumienia ζ.

x0 = 50 mmx5 = 14,2 mmn = 5
ζ =
20.Drgania mechaniczneTrudny
k1​ = 40k2​ = 25m = 20 kg

Masa 20 kg wisi na dwóch sprężynach połączonych jedna pod drugą (szeregowo): górna sprężyna ma k₁ = 40 kN/m, a dolna k₂ = 25 kN/m. Pomiń tłumienie i masy sprężyn. Wyznacz częstotliwość drgań własnych fn w kierunku pionowym w Hz.

m = 20 kgk1 = 40 kN/mk2 = 25 kN/m
fn = Hz

3Roztwory

1.Kinematyka

Odpowiedź: s = 44,44 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Jednostki

v₀ = 72/3,6 = 20 m/s

Droga hamowania

0 = v₀² − 2·a·s → s = v₀²/(2a) = 20²/(2·4,5) = 44,44 m

Odpowiedź

s = 44,44 m
2.Kinematyka

Odpowiedź: hmax = 21,83 m

Ruch ze stałym przyspieszeniem: v = v₀ + a·t, s = v₀·t + ½·a·t² i v² = v₀² + 2·a·s. Wybierz równanie, które zawiera trzy znane wielkości i tę szukaną, i trzymaj się znaków zgodnych z jednym kierunkiem dodatnim.

Wzniesienie nad dach

0 = v₀² − 2·g·Δh → Δh = 6²/(2·9,81) = 1,835 m

Wysokość nad ziemią

hmax = 20 + 1,835 = 21,83 m

Odpowiedź

hmax = 21,83 m
3.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 3,257 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Siły wzdłuż równi

Kierunek w dół równi jest dodatni.

m·a = m·g·sin θ − μ·m·g·cos θ

Przyspieszenie

a = 9,81·(sin 25° − 0,1·cos 25°) = 9,81·(0,4226 − 0,09063) = 3,257 m/s²

Odpowiedź

a = 3,257 m/s²
4.Zasady dynamiki Newtona

Odpowiedź: a = 2,998 m/s²

Druga zasada dynamiki Newtona: siła wypadkowa działająca na ciało jest równa iloczynowi jego masy i przyspieszenia, ΣF = m·a. Narysuj schemat sił, wybierz kierunek dodatni wzdłuż ruchu i dodaj wszystkie siły w tym kierunku: siły przyłożone, tarcie μ·N przeciwne do ruchu i składowe siły ciężkości.

Przyspieszenie układu

a = (m2·g − μ·m1·g)/(m1 + m2) = (39,24 − 12,26)/9 = 2,998 m/s²

Odpowiedź

a = 2,998 m/s²
5.Rzut ukośny

Odpowiedź: x = 153,3 m

Rzut ukośny: bez oporu powietrza x = vxt i y = h + vyt − ½gt². Oba kierunki są niezależne, łączy je tylko ten sam czas.

Rozłóż prędkość początkową

Prędkość pozioma jest stała; ruch pionowy ma stałe przyspieszenie g = 9,81 m/s² w dół.

vx = v0·cos θ = 40·cos 35° = 32,77 m/s
vy = v0·sin θ = 40·sin 35° = 22,94 m/s

Czas lotu

Start i lądowanie na tej samej wysokości: t = 2vy/g.

t = 2·22,94/9,81 = 4,677 s

Odległość pozioma

x = vx·t = 32,77·4,677 = 153,3 m

Odpowiedź

x = 153,3 m
6.Rzut ukośny

Odpowiedź: v = 24,26 m/s

Projectile motion: with no air resistance, x = vxt and y = h + vyt − ½gt². The two directions are independent except that they share the same time.

Rozłóż prędkość początkową

vx = 14·cos 50° = 8,999 m/s
vy0 = 14·sin 50° = 10,72 m/s

Prędkość pionowa przy uderzeniu

Energia albo v² = v₀² + 2as w kierunku pionowym.

vy = √(10,72² + 2·9,81·20) = 22,53 m/s

Prędkość przy uderzeniu

v = √(8,999² + 22,53²) = 24,26 m/s

Odpowiedź

v = 24,26 m/s

Sprawdzenie energią: v² = v₀² + 2gh.

7.Ruch po okręgu

Odpowiedź: v = 12,43 m/s

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Równowaga sił

N·cos θ = m·g, N·sin θ = m·v²/r → tan θ = v²/(r·g)

Prędkość

v = √(r·g·tan θ) = √(180·9,81·tan 5°) = 12,43 m/s

Odpowiedź

v = 12,43 m/s
(44,75 km/h)
8.Ruch po okręgu

Odpowiedź: hmin = 15 m

Uniform circular motion: an object moving at speed v on a circle of radius r accelerates towards the centre with a = v²/r, so it needs a net inward force F = m·v²/r. That force is supplied by something real: friction, tension, gravity or a normal force.

Warunek w najwyższym punkcie

m·g = m·v²/R → v² = g·R

Zasada zachowania energii

g·h = g·2R + ½·g·R → h = 2,5·R = 2,5·6 = 15 m

Odpowiedź

hmin = 15 m
9.Praca i energia

Odpowiedź: d = 63,71 m

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Prędkość w jednostkach podstawowych

v = 90/3,6 = 25 m/s

Bilans energii

½mv² = μmg·d → d = v²/(2μg) = 25²/(2·0,5·9,81) = 63,71 m

Odpowiedź

d = 63,71 m

Podwojenie prędkości wydłuża drogę hamowania czterokrotnie.

10.Praca i energia

Odpowiedź: x = 21,7 cm

Zasada pracy i energii: zmiana energii kinetycznej równa się pracy wszystkich sił. Zapisanie grawitacji i sprężyn jako energii potencjalnej (mgh i ½kx²) daje bilans: energia początkowa = energia końcowa + energia stracona na tarcie (μN·d).

Energia po szorstkim pasie

Rampa jest gładka, więc energię zabiera tylko pas.

mgh − μmgL = 39,24·(3 − 0,15·4) = 94,18 J

Maksymalne ugięcie

½kx² = 94,18 → x = √(2·94,18/4000) = 0,217 m = 21,7 cm

Odpowiedź

x = 21,7 cm
11.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v = 485,1 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Wychylenie po uderzeniu

V = √(2·g·h) = √(2·9,81·0,14) = 1,657 m/s

Zderzenie

m·v = (m + M)·V → v = (0,012 + 3,5)·1,657/0,012 = 485,1 m/s

Odpowiedź

v = 485,1 m/s
12.Pęd i zderzenia

Odpowiedź: v1 = 15,08 m/s

Conservation of momentum: when no external force acts during a collision, the total momentum Σm·v before equals the total after. Velocities have a direction, so pick a positive direction and give velocities the other way a minus sign. In an elastic collision kinetic energy is conserved too; in a perfectly inelastic one the bodies stick together.

Prędkość po zderzeniu

V = √(2·μ·g·d) = √(2·0,5·9,81·6,5) = 7,985 m/s

Pęd w zderzeniu

m1·v1 = (m1 + m2)·V → v1 = 3400·7,985/1800 = 15,08 m/s

Odpowiedź

v1 = 15,08 m/s
(54,3 km/h)
13.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: Pavg = 6,799 kW

Rotation about a fixed axis: the sum of the moments about the axis equals I·α (ΣM = I·α), just as ΣF = m·a for translation. In energy form, a torque T turning through an angle θ (in radians) does work T·θ, which changes the kinetic energy ½·I·ω²; gravity adds or removes m·g·Δh of the centre of mass. Power is P = T·ω.

Prędkość kątowa

ω = 2π·1000/60 = 104,7 rad/s

Energia

E = ½·I·ω² = ½·31·104,7² = 169977 J

Moc średnia

Pavg = E/t = 169977/25 = 6799 W = 6,799 kW

Odpowiedź

Pavg = 6,799 kW
14.Ruch obrotowy bryły sztywnej

Odpowiedź: t = 2,299 s

Rolling and angular momentum: a body rolling without slipping has v = ω·r, so its kinetic energy is ½·m·v² + ½·I·ω² = ½·m·v²·(1 + I/(m·r²)). Down a slope that gives a = g·sin θ/(1 + I/(m·r²)). When no external moment acts about an axis, the angular momentum about that axis stays constant, I₁·ω₁ = I₂·ω₂, even if kinetic energy is lost.

Równania ruchu

m·g·sin θ − f = m·a
f·r = I·α = 0,6667·m·r²·(a/r) → f = 0,6667·m·a

Przyspieszenie

a = g·sin θ/(1 + c) = 9,81·sin 40°/1,667 = 3,783 m/s²

Czas

s = ½·a·t² → t = √(2·10/3,783) = 2,299 s

Odpowiedź

t = 2,299 s
15.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: T2 = 7,985 N·m

Przekładnie zębate: zazębione koła mają tę samą prędkość na zębach, więc n₁·N₁ = n₂·N₂: koło o mniejszej liczbie zębów obraca się szybciej. Koła na jednym wale obracają się z tą samą prędkością obrotową. Moc jest przekazywana dalej (minus straty), więc moment obrotowy rośnie, gdy prędkość obrotowa maleje: T₂ = T₁·(N₂/N₁)·η, a P = T·ω, gdzie ω = 2π·n/60.

Moment silnika

ω₁ = 2π·2900/60 = 303,7 rad/s
T1 = P/ω₁ = 1500/303,7 = 4,939 N·m

Moment wyjściowy

T2 = 4,939·80/48·0,97 = 7,985 N·m

Odpowiedź

T2 = 7,985 N·m
16.Koła i przekładnie zębate

Odpowiedź: nr = 553,8 rpm

Przekładnie planetarne: prędkości koła słonecznego, koronowego i jarzma wiąże wzór Willisa (ns − nc)/(nr − nc) = −Nr/Ns: widziana z jarzma przekładnia jest zwykłą przekładnią z satelitami jako kołami pośredniczącymi. Unieruchomienie jednego członu zamienia ją w reduktor o jednym przełożeniu.

Liczba zębów koła koronowego

Nr = Ns + 2·Np = 15 + 2·12 = 39

Wzór Willisa przy nieruchomym jarzmie

Przy nc = 0 koło słoneczne napędza koło koronowe przez satelity, które działają jak koła pośredniczące.

nr = −ns·Ns/Nr = −1440·15/39 = −553,8 rpm
|nr| = 553,8 rpm

Odpowiedź

nr = 553,8 rpm

Koło koronowe obraca się przeciwnie do koła słonecznego.

17.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: T = 1,678 s

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Okres wahadła

T = 2π·√(0,7/9,81) = 1,678 s

Odpowiedź

T = 1,678 s
18.Sprężyny i wahadła

Odpowiedź: amax = 12,32 m/s²

Ruch harmoniczny prosty: masa m na sprężynie o współczynniku sprężystości k drga z częstością kołową ω = √(k/m) i okresem T = 2π/ω = 2π·√(m/k). Wahadło matematyczne o długości L ma T = 2π·√(L/g). Przy amplitudzie A największa prędkość wynosi A·ω, największe przyspieszenie A·ω², a energia ½·k·A².

Pulsacja

ω = √(130/1,9) = 8,272 rad/s

Maksymalne przyspieszenie

amax = A·ω² = 0,18·8,272² = 12,32 m/s²

Odpowiedź

amax = 12,32 m/s²
19.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: ζ = 0,04004

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Logarytmiczny dekrement tłumienia

δ = (1/5)·ln(50/14,2) = 0,2518

Współczynnik tłumienia

ζ = δ/√(4π² + δ²) = 0,2518/√(39,48 + 0,06338) = 0,04004

Odpowiedź

ζ = 0,04004
20.Drgania mechaniczne

Odpowiedź: fn = 4,414 Hz

Drgania swobodne układu masa–sprężyna: pulsacja drgań własnych nietłumionych to ωn = √(k/m) w rad/s, a fn = ωn/(2π) w Hz. Tłumik wiskotyczny c daje współczynnik tłumienia ζ = c/cc, przy tłumieniu krytycznym cc = 2·√(k·m) = 2·m·ωn. Układ z tłumieniem podkrytycznym (ζ < 1) drga z pulsacją ωd = ωn·√(1 − ζ²). Sztywności sprężyn połączonych równolegle się dodaje, k = k₁ + k₂; dla sprężyn szeregowych dodaje się odwrotności, 1/k = 1/k₁ + 1/k₂.

Sztywność zastępcza

Sprężyny szeregowe przenoszą tę samą siłę, a ich ugięcia się sumują, więc łączy się je przez odwrotności: 1/k = 1/k1 + 1/k2.

1/keq = 1/40 + 1/25 → keq = 40·25/(40 + 25) = 15,38 kN/m

Częstotliwość drgań własnych

ωn = √(15385/20) = 27,74 rad/s
fn = 27,74/(2π) = 4,414 Hz

Odpowiedź

fn = 4,414 Hz

ExamProblems · examproblems.com/courses/dynamics