Zdecyduj, która postać pasuje do działania: algebraiczna a + jb do dodawania i odejmowania, biegunowa r∠θ do mnożenia, dzielenia, potęg i pierwiastków.
Wymnażaj z j² = −1; dziel, mnożąc licznik i mianownik przez liczbę sprzężoną do mianownika.
Zamieniaj przez r = √(a² + b²) i θ ze szkicu punktu (sprawdź ćwiartkę), a z powrotem przez a = r cos θ, b = r sin θ.
Dla potęg użyj wzoru de Moivre’a, (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ; dla zⁿ = R∠φ wypisz wszystkie n pierwiastków R1/n∠((φ + 360°k)/n).
Równania różniczkowe
Wzrost/zanik wykładniczy
dy/dt = ky → y = y0ekt
Okres połowicznego rozpadu
k = ln 2 / t½
Prawo stygnięcia Newtona
T(t) = Ta + (T0 − Ta)e−kt
Czynnik całkujący
y′ + p(x)y = q(x): μ = e∫p dx, (μy)′ = μq
Zbiornik z mieszaniem
dm/dt = r·c − (r/V)·m
Macierze i wyznaczniki
wyznacznik 2×2
det = ad − bc
Macierz odwrotna 2×2
A⁻¹ = (1/det)·[d −b; −c a]
Produkt
(AB)ij = Σk AikBkj
Wartości własne
det(A − λI) = 0
Wzory Cramera
xi = det(Ai)/det(A)
Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy
Długość
|a| = √(ax² + ay² + az²)
Wersor
û = a/|a|
Składowe z kąta
Fx = F·cos θ, Fy = F·sin θ
Iloczyn skalarny
a·b = axbx + ayby + azbz = |a||b|cos θ
Rzut skalarny a na b
a·b/|b|
Praca
W = F·d
Iloczyn wektorowy
a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx)
Pola
równoległobok |a × b|, trójkąt ½|a × b|
Moment względem O
MO = r × F, r = A − O
Objętość równoległościanu
V = |a·(b × c)|
Metoda
Zapisz każdy wektor w składowych; dla siły podanej przez wartość i kąt użyj F·cos θ i F·sin θ.
Do długości i kierunków użyj długości √(x² + y² + z²) i wersora a/|a|.
Iloczyn skalarny stosuj do kątów, rzutów, prostopadłości i pracy: a·b = |a||b|cos θ.
Iloczyn wektorowy stosuj do wektorów prostopadłych, pól i momentów: starannie zapisz trzy składowe, zachowując kolejność a × b.
Prawdopodobieństwo
Zdarzenie przeciwne
P(not A) = 1 − P(A)
Reguła dodawania
P(A ∪ B) = P(A) + P(B) − P(A ∩ B)
Zdarzenia niezależne
P(A ∩ B) = P(A)·P(B)
Prawdopodobieństwo warunkowe
P(A|B) = P(A ∩ B)/P(B)
Rozkład dwumianowy
P(X = k) = C(n,k)·pk(1 − p)n−k
Statystyka opisowa
Średnia
x̄ = Σx/n
Odchylenie standardowe z próby
s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1))
Mediana
środkowa wartość uporządkowanych danych
Wynik z
z = (x − μ)/σ
Rozkład normalny
68% w zakresie ±1σ, 95% w zakresie ±2σ
Rozkład normalny
Wynik z
z = (x − μ)/σ
Poniżej x
P(X < x) = Φ(z)
Powyżej x
P(X > x) = 1 − Φ(z)
Pomiędzy
Φ(z2) − Φ(z1)
Percentyl
x = μ + z·σ
Metoda
Zamień wartość na wynik standaryzowany: z = (x − μ)/σ.
Odczytaj Φ(z), pole na lewo od z.
Dla pola na prawo użyj 1 − Φ(z); dla przedziału odejmij dwa pola lewostronne.
Dla percentyla licz wstecz: wyznacz z dla pola, a potem x = μ + z·σ.
2Zadania do ćwiczenia
1.GraniceŚredni
Oblicz granicę L = limx→∞ (√(x2 − 9x) − x).
f(x) = √(x2 − 9x) − xx → ∞
L =
2.GraniceTrudny
Oblicz granicę L = limx→0 (1 − cos 5x)/(2x²), z x w radianach.
f(x) = (1 − cos 5x)/(2x²)x → 0
L =
3.PochodneŚredni
Dana jest funkcja f(x) = (−2x + 3)4. Wyznacz f′(0).
f(x) = (−2x + 3)4x = 0
f′(0) =
4.PochodneTrudny
Dana jest funkcja f(x) = x3 + 6x2 + 9x + 1. Wyznacz współrzędną x x minimum lokalnego.
f(x) = x3 + 6x2 + 9x + 1
x =
5.CałkiŚredni
Oblicz I = ∫01 2x·(x² + 1)3 dx.
f(x) = 2x·(x² + 1)3[0, 1]
I =
6.CałkiTrudny
Wyznacz pole A obszaru ograniczonego przez y = 0,5x2 i y = x.
y = 0,5x2y = x
A =
7.Liczby zespoloneŚredni
Zapisz z = 12∠160° w postaci algebraicznej a + jb i podaj część urojoną b.
r = 12θ = 160°
b =
8.Liczby zespoloneTrudny
Dokładnie jeden z punktów A–D jest pierwiastkiem równania z⁶ = 729∠90°. Kliknij go.
w = 729∠90°n = 6
1A (5,4∠15°)
2B (3∠−15°)
3C (3∠15°)
4D (3∠45°)
9.Równania różniczkoweŚredni
Rozwiąż y″ + 7y′ + 12y = 0 z y(0) = 2 i y′(0) = -2. Wyznacz y(2).
y″ + 7y′ + 12y = 0y(0) = 2y′(0) = -2
y(2) =
10.Równania różniczkoweTrudny
Układ spełnia równanie y″ + 4y′ + 13y = 13 dla t ≥ 0, startując ze spoczynku: y(0) = 0, y′(0) = 0. Wyznacz y(1); kąty w radianach.
y″ + 4y′ + 13y = 13y(0) = 0y′(0) = 0
y(1) =
11.Macierze i wyznacznikiŚredni
Wyznacz wyznacznik det A pokazanej macierzy 3×3 A.
A = [−1 −2 −4; −2 0 4; −4 5 −2]
det A =
12.Macierze i wyznacznikiTrudny
Rozwiąż układ 3x − 2y = −1 i 3x − 5y = −6. Wyznacz x.
3x − 2y = −13x − 5y = −6
x =
13.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyŚredni
Znajdź wartość k, dla której wektory a = (6, 3, 0) i b = (k, −6, −6) są prostopadłe.
a = (6, 3, 0)b = (k, −6, −6)
k =
14.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowyTrudny
Siła F = (30, 60, 40) N działa w punkcie A(2, −1, 4). Współrzędne podano w metrach. Znajdź wartość |M| momentu tej siły względem punkt O(0, −3, 1).
F = (30, 60, 40) NA(2, −1, 4) mO(0, −3, 1) m
|M| = N·m
15.PrawdopodobieństwoŚredni
Dla pokazanego rozkładu wyznacz wariancję Var(X) zmiennej X.
x: 0, 2, 4, 6p(x): 0,3, 0,25, 0,3, 0,15
Var(X) =
16.PrawdopodobieństwoTrudny
X ma pokazany rozkład, a Y = 2X + 10. Wyznacz odchylenie standardowe σY zmiennej Y.
Wyznacz odchylenie standardowe z próby s dla danych: 27, 52, 13, 14, 11.
n = 5
s =
18.Statystyka opisowaTrudny
Wielkość ma rozkład normalny ze średnią 50 i odchyleniem standardowym 12. Jaka część P wartości leży powyżej 38?
μ = 50σ = 12x = 38
P =
19.Rozkład normalnyŚredni
Przeciągnij z tak, aby zacieniowane pole między −z a z pod standardową krzywą normalną wynosiło 0,5346. Znajdź z z dokładnością do dwóch miejsc po przecinku.
A = 0,5346
z =
20.Rozkład normalnyTrudny
Średnice otworów D mają rozkład normalny ze średnią 25,03 mm i odchyleniem standardowym 0,02 mm. Średnice wałów d są niezależne i mają rozkład normalny ze średnią 25 mm i odchyleniem standardowym 0,02 mm. Losowo wybrany wał pasuje, gdy D − d > 0. Wyznacz prawdopodobieństwo P, że pasuje. Zaokrąglij z do dwóch miejsc po przecinku.
otwór: μ = 25,03 mm, σ = 0,02 mmwał: μ = 25 mm, σ = 0,02 mm
P =
3Roztwory
1.Granice
Odpowiedź: L = −4,5
Granice: najpierw spróbuj bezpośredniego podstawienia. Jeśli daje 0/0, najpierw uprość: rozłóż na czynniki i skróć wspólny czynnik albo pomnóż przez sprzężenie. Przy x → ∞ podziel licznik i mianownik przez najwyższą potęgę x. Reguła de l'Hospitala: jeśli f/g daje 0/0 lub ∞/∞, to lim f/g = lim f′/g′, przy czym licznik i mianownik różniczkuje się osobno (nie regułą ilorazu).
Pomnóż przez sprzężenie
f(x) = −9x/(√(x2 − 9x) + x)
Podziel przez x
f(x) = −9/(√(1 + (−9)/x) + 1)
Niech x → ∞
L = −9/(1 + 1) = −4,5
Odpowiedź
L = −4,5
2.Granice
Odpowiedź: L = 6,25
Granice: najpierw spróbuj bezpośredniego podstawienia. Jeśli daje 0/0, najpierw uprość: rozłóż na czynniki i skróć wspólny czynnik albo pomnóż przez sprzężenie. Przy x → ∞ podziel licznik i mianownik przez najwyższą potęgę x. Reguła de l'Hospitala: jeśli f/g daje 0/0 lub ∞/∞, to lim f/g = lim f′/g′, przy czym licznik i mianownik różniczkuje się osobno (nie regułą ilorazu).
Pierwsze zastosowanie
5·sin 5x/(4x) → 0/0
Drugie zastosowanie
25·cos 5x/4
Podstaw x = 0
L = 25/4 = 6,25
Odpowiedź
L = 6,25
3.Pochodne
Odpowiedź: f′(0) = −216
Różniczkowanie: pochodna f′(x) to nachylenie wykresu w punkcie x. Reguła potęgowa: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Reguła iloczynu: (uv)′ = u′v + uv′. Reguła łańcuchowa: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). Gdzie f′(x) = 0, wykres ma poziomą styczną: maksimum, minimum albo punkt siodłowy.
Reguła łańcuchowa
f′(x) = 4·(−2x + 3)3·(−2)
Podstaw
f′(0) = 4·33·(−2) = −216
Odpowiedź
f′(0) = −216
4.Pochodne
Odpowiedź: x = −1
Różniczkowanie: pochodna f′(x) to nachylenie wykresu w punkcie x. Reguła potęgowa: (xⁿ)′ = n·xⁿ⁻¹. Reguła iloczynu: (uv)′ = u′v + uv′. Reguła łańcuchowa: (f(g(x)))′ = f′(g(x))·g′(x). Gdzie f′(x) = 0, wykres ma poziomą styczną: maksimum, minimum albo punkt siodłowy.
Pochodna
f′(x) = 3x2 + 12x + 9 = 3·(x2 + 4x + 3)
Rozwiąż f′(x) = 0
x = −3 lub x = −1
Które jest które
f″(x) = 6x + 12: ujemna w maksimum, dodatnia w minimum.
f″(−3) = −6, f″(−1) = 6
x = −1
Odpowiedź
x = −1
5.Całki
Odpowiedź: I = 3,75
Całki oznaczone: ∫ₐᵇ f(x) dx to pole ze znakiem między wykresem a osią x od a do b. Znajdź funkcję pierwotną F (F′ = f) i oblicz F(b) − F(a). Reguła potęgowa: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). Pole między dwiema krzywymi to ∫(górna − dolna) dx.
Podstawienie
u = x² + 1, du = 2x dx
I = ∫12 u3 du
Scałkuj i podstaw granice
I = [u4/4]12 = (16 − 1)/4 = 3,75
Odpowiedź
I = 3,75
6.Całki
Odpowiedź: A = 0,6667
Całki oznaczone: ∫ₐᵇ f(x) dx to pole ze znakiem między wykresem a osią x od a do b. Znajdź funkcję pierwotną F (F′ = f) i oblicz F(b) − F(a). Reguła potęgowa: ∫xⁿ dx = xⁿ⁺¹/(n + 1). Pole między dwiema krzywymi to ∫(górna − dolna) dx.
Punkty przecięcia
0,5x2 = x → x = 0, x = 2
Całkuj górną minus dolną
A = [0,5x2 − 0,1667x3]02 = 0,6667
Odpowiedź
A = 0,6667
7.Liczby zespolone
Odpowiedź: b = 4,104
Postać biegunowa: z = r∠θ = r(cos θ + j sin θ) = r·ejθ, gdzie r = |z| i θ = arg z. Powrót do postaci algebraicznej: a = r cos θ, b = r sin θ. Argument wymaga ustalenia ćwiartki: θ = atan(b/a) tylko dla a > 0; dla a < 0 dodaj lub odejmij 180°. W postaci biegunowej mnożenie jest łatwe: pomnóż moduły i dodaj argumenty; przy dzieleniu podziel moduły i odejmij argumenty.
Składowe
a = 12·cos(160°) = −11,28
b = 12·sin(160°) = 4,104
Postać algebraiczna
z = −11,28 + j4,104
b = 4,104
Odpowiedź
b = 4,104
8.Liczby zespolone
Odpowiedź: C (3∠15°)
Wzór de Moivre’a i pierwiastki: (r∠θ)ⁿ = rⁿ∠nθ. Równanie zⁿ = R∠φ ma dokładnie n pierwiastków, wszystkie o module R1/n, o argumentach (φ + 360°·k)/n dla k = 0, 1, …, n − 1: leżą równomiernie na okręgu, co 360°/n. Równanie kwadratowe z² + pz + q = 0 z p² < 4q ma pierwiastki zespolone z = −p/2 ± j√(q − p²/4); wielomian o współczynnikach rzeczywistych ma pierwiastki zespolone zawsze w parach sprzężonych a ± jb.
Moduł i argumenty pierwiastków
|z| = 3
θ = 15°, 75°, 135°, −165°, −105°, −45°
Punkt
C = 3∠15°
Odpowiedź
C (3∠15°)
9.Równania różniczkowe
Odpowiedź: y(2) = 0,01353
Liniowe równania drugiego rzędu: dla y″ + b·y′ + c·y = 0 spróbuj y = ert: otrzymasz równanie charakterystyczne r² + b·r + c = 0. Dwa różne pierwiastki rzeczywiste r₁ ≠ r₂ dają y = A·er₁t + B·er₂t (tłumienie nadkrytyczne); pierwiastek podwójny r daje y = (A + Bt)·ert (tłumienie krytyczne); pierwiastki zespolone −α ± jω dają y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) (tłumienie podkrytyczne, drgania). Wartości początkowe y(0) i y′(0) wyznaczają A i B. Zapisane jako y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0, ωn jest częstością drgań własnych, a ζ współczynnikiem tłumienia: dla ζ < 1 występują drgania. Przy stałym wymuszeniu y″ + by′ + cy = c·K rozwiązaniem jest wartość ustalona K plus odpowiedź swobodna.
Pierwiastki charakterystyczne
(r + 3)(r + 4) = 0 → r = −3, −4
Stałe z wartości początkowych
A + B = 2, −3A − 4B = -2
A = 6, B = −4
Oblicz
y(2) = 6·e−6 + (−4)·e−8 = 0,01353
Odpowiedź
y(2) = 0,01353
10.Równania różniczkowe
Odpowiedź: y(1) = 1,121
Liniowe równania drugiego rzędu: dla y″ + b·y′ + c·y = 0 spróbuj y = ert: otrzymasz równanie charakterystyczne r² + b·r + c = 0. Dwa różne pierwiastki rzeczywiste r₁ ≠ r₂ dają y = A·er₁t + B·er₂t (tłumienie nadkrytyczne); pierwiastek podwójny r daje y = (A + Bt)·ert (tłumienie krytyczne); pierwiastki zespolone −α ± jω dają y = e−αt(A cos ωt + B sin ωt) (tłumienie podkrytyczne, drgania). Wartości początkowe y(0) i y′(0) wyznaczają A i B. Zapisane jako y″ + 2ζωny′ + ωn²y = 0, ωn jest częstością drgań własnych, a ζ współczynnikiem tłumienia: dla ζ < 1 występują drgania. Przy stałym wymuszeniu y″ + by′ + cy = c·K rozwiązaniem jest wartość ustalona K plus odpowiedź swobodna.
Wartość ustalona i pierwiastki
yss = 1, r = −2 ± 3j
Stałe z wartości początkowych
y(0) = 1 + A = 0 → A = −1
y′(0) = −2A + 3B = 0 → B = −0,6667
Oblicz
y(1) = 1·(1 − e−2(cos 3 + 0,6667·sin 3)) = 1,121
Odpowiedź
y(1) = 1,121
11.Macierze i wyznaczniki
Odpowiedź: det A = 100
Macierze: wyznacznik macierzy 2×2 to ad − bc. Dla 3×3 rozwiń względem wiersza: każdy element razy wyznacznik macierzy 2×2, która zostaje po skreśleniu jego wiersza i kolumny, ze znakami na przemian + − +. Wartości własne λ spełniają det(A − λI) = 0; dla 2×2 to λ² − (ślad)·λ + det = 0.
Minory 2×2 pierwszego wiersza
M₁₁ = −20, M₁₂ = 20, M₁₃ = −10
Rozwinięcie Laplace'a
det A = (−1)·(−20) − (−2)·20 + (−4)·(−10) = 100
Odpowiedź
det A = 100
12.Macierze i wyznaczniki
Odpowiedź: x = 0,7778
Macierze: wyznacznik macierzy 2×2 to ad − bc. Dla 3×3 rozwiń względem wiersza: każdy element razy wyznacznik macierzy 2×2, która zostaje po skreśleniu jego wiersza i kolumny, ze znakami na przemian + − +. Wartości własne λ spełniają det(A − λI) = 0; dla 2×2 to λ² − (ślad)·λ + det = 0.
Wyznacznik macierzy współczynników
det A = 3·(−5) − (−2)·3 = −9
Zastąp kolumnę x
det Aₓ = (−1)·(−5) − (−2)·(−6) = −7
x = −7/(−9) = 0,7778
Odpowiedź
x = 0,7778
y = 1,667
13.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy
Odpowiedź: k = 3
Iloczyn skalarny:a·b = axbx + ayby + azbz = |a|·|b|·cos θ, jest skalarem. Pozwala wyznaczyć kąt między dwoma wektorami, cos θ = a·b/(|a|·|b|), i jest równy zero, gdy wektory są prostopadłe. Rzut skalarny a na b wynosi a·b/|b|, a stała siła F na przemieszczeniu d wykonuje pracę W = F·d.
Iloczyn skalarny równa się zero
a·b = 6·k + 3·(−6) + 0·(−6) = 0
−18 + 6·k = 0
Wyznacz k
k = −(−18)/6 = 3
Odpowiedź
k = 3
14.Wektory: iloczyn skalarny i wektorowy
Odpowiedź: |M| = 117 N·m
Iloczyn wektorowy:a × b = (aybz − azby, azbx − axbz, axby − aybx) jest prostopadły do obu wektorów, a |a × b| = |a|·|b|·sin θ to pole równoległoboku, który rozpinają (trójkąt ma połowę tego pola). Kolejność ma znaczenie: b × a = −(a × b). Moment siły F przyłożonej w punkcie A względem punktu O to MO = r × F, gdzie r = A − O.
Wektor położenia od O do A
r = A − O = (2, −1, 4) − (0, −3, 1) = (2, 2, 3) m
Moment M = r × F
(r × F)x = ryFz − rzFy = 2·40 − 3·60 = −100 N·m
(r × F)y = rzFx − rxFz = 3·30 − 2·40 = 10 N·m
(r × F)z = rxFy − ryFx = 2·60 − 2·30 = 60 N·m
Długość
|M| = √((−100)² + 10² + 60²) = 117 N·m
Odpowiedź
|M| = 117 N·m
15.Prawdopodobieństwo
Odpowiedź: Var(X) = 4,44
Dyskretne zmienne losowe: rozkład prawdopodobieństwa wymienia każdą wartość x, jaką może przyjąć zmienna, wraz z jej prawdopodobieństwem p(x); prawdopodobieństwa mieszczą się między 0 a 1 i sumują się do 1. Wartość oczekiwana (średnia) to E(X) = Σx·p(x), średnia w długim okresie. Wariancja to Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ², a odchylenie standardowe σ = √Var(X). Dla zmiany liniowej Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) i σY = |a|·σX; dodanie stałej nie zmienia rozrzutu.
Średnia
μ = 0·0,3 + 2·0,25 + 4·0,3 + 6·0,15 = 2,6
Średnia kwadratów
E(X²) = 0·0,3 + 4·0,25 + 16·0,3 + 36·0,15 = 11,2
Wariancja
Var(X) = 11,2 − 2,6² = 4,44
Odpowiedź
Var(X) = 4,44
16.Prawdopodobieństwo
Odpowiedź: σY = 3,025
Dyskretne zmienne losowe: rozkład prawdopodobieństwa wymienia każdą wartość x, jaką może przyjąć zmienna, wraz z jej prawdopodobieństwem p(x); prawdopodobieństwa mieszczą się między 0 a 1 i sumują się do 1. Wartość oczekiwana (średnia) to E(X) = Σx·p(x), średnia w długim okresie. Wariancja to Var(X) = Σ(x − μ)²·p(x) = E(X²) − μ², a odchylenie standardowe σ = √Var(X). Dla zmiany liniowej Y = aX + b: E(Y) = a·E(X) + b, Var(Y) = a²·Var(X) i σY = |a|·σX; dodanie stałej nie zmienia rozrzutu.
Rozrzut X
μ = 2,75, Var(X) = 2,287, σX = 1,512
Zmiana liniowa
σY = |2|·1,512 = 3,025
Odpowiedź
σY = 3,025
Średnia się przesuwa: E(Y) = 2·2,75 + 10 = 15,5.
17.Statystyka opisowa
Odpowiedź: s = 17,18
Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.
Statystyka opisowa: średnia to suma podzielona przez n; mediana to środkowa wartość uporządkowanych danych (średnia dwóch środkowych, gdy n jest parzyste). Odchylenie standardowe z próby to s = √(Σ(x − x̄)²/(n − 1)). Wynik z = (x − μ)/σ mówi, o ile odchyleń standardowych wartość leży od średniej.
Standaryzuj
z = −1
Tablica rozkładu normalnego
Φ(−1) = 0,1587
P = 1 − 0,1587 = 0,8413
Odpowiedź
P = 0,8413
19.Rozkład normalny
Odpowiedź: z = 0,73
Od pola z powrotem do z: Φ(z) to pole na lewo od z. Dla pola lewego ogona A znajdź w tablicy z, dla którego Φ(z) = A. Pole prawego ogona A oznacza Φ(z) = 1 − A. Pole środkowe A między −z a z zostawia (1 − A)/2 w każdym ogonie, więc Φ(z) = (1 + A)/2. Dla wartości x użyj x = μ + zσ.
Pole na lewo od z
Φ(z) = (1 + 0,5346)/2 = 0,7673
Czytaj tablicę z wstecz
Znajdź 0,7673 wewnątrz tablicy i odczytaj z.
z = 0,73
Odpowiedź
z = 0,73
20.Rozkład normalny
Odpowiedź: P = 0,8554
Sumy i różnice zmiennych normalnych: jeśli X i Y są niezależne i mają rozkład normalny, to X + Y i X − Y również mają rozkład normalny. Średnie dodają się lub odejmują: E(X ± Y) = μX ± μY. Wariancje zawsze się dodają, także dla różnicy: Var(X ± Y) = σX² + σY², więc σ = √(σX² + σY²). Odchylenia standardowe nigdy nie dodają się bezpośrednio. Suma n niezależnych elementów o tym samym rozkładzie ma średnią n·μ i odchylenie standardowe σ·√n. Potem standaryzuj jak zwykle: z = (x − średnia)/σ i odczytaj Φ(z).