Chemia ogólna: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Stechiometria

Mole
n = m/M
Stężenie
c = n/V
Stosunek molowy
użyj współczynników uzgodnionego równania
Substrat limitujący
ten, który wyczerpie się pierwszy
Wydajność procentowa
rzeczywista / teoretyczna × 100%

Metoda

  1. Napisz i zbilansuj równanie reakcji.
  2. Zamień podaną masę na mole: n = m/M.
  3. Użyj współczynników jako stosunku molowego, aby wyznaczyć liczbę moli szukanej substancji.
  4. Przelicz z powrotem na masę: m = n·M. Przy dwóch substratach najpierw wyznacz substrat limitujący.

Stężenie molowe i rozcieńczanie

Stężenie molowe
c = n/V (mol/L)
Mole
n = m/M
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2
Mieszanie
c = (c1V1 + c2V2)/(V1 + V2)

Metoda

  1. Przelicz masę na mole: n = m/M.
  2. Przelicz objętość na litry.
  3. Stężenie molowe c = n/V w mol/L.
  4. Przy rozcieńczaniu liczba moli się nie zmienia: c₁V₁ = c₂V₂.

Równanie stanu gazu doskonałego

Równanie stanu gazu doskonałego
pV = nRT
Stała gazowa
R = 8,314 J/(mol·K)
Prawo gazowe dla dwóch stanów
p1V1/T1 = p2V2/T2
Mole
n = m/M
Temperatura
T[K] = T[°C] + 273,15

Kalorymetria i entalpia

Ciepło
q = m·c·ΔT
Woda
c = 4,18 J/(g·°C)
Kalorymetr
ciepło oddane = ciepło pobrane
Entalpia reakcji
ΔH° = ΣΔH°f(products) − ΣΔH°f(reactants)

Równowaga chemiczna

Stała równowagi
Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b)
Tabela ICE
Początek, Zmiana (×współczynnik), Równowaga
Równanie kwadratowe
x = (−b + √(b² − 4ac))/(2a)

Metoda

  1. Zapisz Kc jako produkty przez substraty, każdy podniesiony do potęgi równej jego współczynnikowi.
  2. Ułóż tabelę ICE: stan początkowy (I), zmiana (C, w krokach x razy współczynniki), stan równowagi (E).
  3. Podstaw wyrażenia równowagowe do Kc i rozwiąż względem x.
  4. Sprawdź, czy x jest dość małe, aby zastosować przybliżenie; w przeciwnym razie rozwiąż równanie kwadratowe.

pH i bufory

pH
pH = −log[H⁺]
pOH
pOH = −log[OH⁻], pH + pOH = 14
Słaby kwas
[H⁺] ≈ √(Ka·c)
Bufor
pH = pKa + log([A⁻]/[HA])
Rozcieńczanie
c1V1 = c2V2

Metoda

  1. Ustal, czy kwas lub zasada jest mocna (całkowicie zdysocjowana), czy słaba.
  2. Mocny kwas: [H⁺] jest równe jego stężeniu. Mocna zasada: najpierw wyznacz [OH⁻].
  3. Słaby kwas: rozwiąż Ka = x²/(c − x) względem x = [H⁺].
  4. pH = −log[H⁺], a pH + pOH = 14 w 25 °C.

Kinetyka reakcji

Pierwszy rząd
ln(CA/CA0) = −kt
Okres półtrwania (pierwszy rząd)
t½ = ln 2/k
Drugi rząd
1/CA = 1/CA0 + kt
Arrhenius
k = A·e−Ea/(RT)
Dwie temperatury
ln(k2/k1) = (Ea/R)(1/T1 − 1/T2)

2Zadania do ćwiczenia

1.StechiometriaŚredni
m(X)n(X)n(NH3​)m(NH3​)÷ M(X)× 2/ν× M(NH3​)

4 g N2 i 32 g H2 reagują zgodnie z N2 + 3H2 → 2NH3. Jaka masa m NH3 może powstać?

M(N2) = 28,02M(H2) = 2,016M(NH3) = 17,03 g/mol
m = g
2.StechiometriaTrudny
m(H2​)n(H2​)n(H2​O)m(H2​O)÷ M(H2​)× 2/2× M(H2​O)

W reakcji 2H2 + O2 → 2H2O 16 g H2 reaguje całkowicie (pozostałe substraty w nadmiarze) i otrzymuje się 88,67 g H2O. Wyznacz wydajność procentową Y.

M(H2) = 2,016 g/molM(H2O) = 18,02 g/molrzeczywista: 88,67 g
Y = %
3.Stężenie molowe i rozcieńczanieŚredni
6 mol/LV1​ = ?0,25 mol/L250 mL

Potrzebujesz 250 mL roztworu o stężeniu 0,25 mol/L, a masz roztwór wyjściowy o stężeniu 6 mol/L. Jakiej objętości V1 roztworu wyjściowego potrzebujesz?

c1 = 6 mol/Lc2 = 0,25 mol/LV2 = 250 mL
V1 = mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanieTrudny
0,1 mol/L100 mL3 mol/L200 mLc = ?300 mL

100 mL roztworu o stężeniu 0,1 mol/L zmieszano z 200 mL roztworu tej samej substancji o stężeniu 3 mol/L. Wyznacz stężenie c mieszaniny (objętości są addytywne).

c1 = 0,1 mol/LV1 = 100 mLc2 = 3 mol/LV2 = 200 mL
c = mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałegoŚredni
110 g (N₂)P = 650 kPaT = 45 °CV = ?

Jaką objętość V zajmuje 110 g (N₂) przy 650 kPa i 45 °C? Potraktuj go jak gaz doskonały.

m = 110 gM = 28,01 g/molP = 650 kPaT = 45 °CR = 8,314 J/(mol·K)
V = L
6.Równanie stanu gazu doskonałegoTrudny
N₂, M = 28,01 g/molP = 150 kPaT = 140 °Cρ = ?

Wyznacz gęstość ρ gazu (N₂) przy 150 kPa i 140 °C, traktując go jak gaz doskonały.

M = 28,01 g/molP = 150 kPaT = 140 °CR = 8,314 J/(mol·K)
ρ = kg/m³
7.Kalorymetria i entalpiaŚredni
Tf​ = ?Cynkm = 150 gT = 170 °Cc = 0,388 J/(g·°C)Wodam = 400 gT = 23 °Cc = 4,18 J/(g·°C)

Metalowy klocek (cynk) o masie 150 g (c = 0,388 J/(g·°C)) i temperaturze 170 °C wrzucono do 400 g wody (c = 4,18 J/(g·°C)) o temperaturze 23 °C w izolowanym naczyniu. Wyznacz temperaturę końcową Tf.

mmetal = 150 gcmetal = 0,388 J/(g·°C)Tmetal = 170 °Cmwater = 400 gTwater = 23 °Ccwater = 4,18 J/(g·°C)
Tf = °C
8.Kalorymetria i entalpiaTrudny
H100 g CH4​CH4​ + 2O₂substratyCO₂ + 2H₂O(l)produktyq = ?

Użyj standardowych entalpii tworzenia, aby wyznaczyć ciepło q wydzielone przy całkowitym spaleniu 100 g substancji CH4 (M = 16,04 g/mol): CH4 + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O(l). Podaj q jako liczbę dodatnią.

ΔH°f(CH4) = −74,8 kJ/molΔH°f(CO₂) = −393,5 kJ/molΔH°f(H₂O, l) = −285,8 kJ/molΔH°f(O₂) = 0
q = kJ
9.Równowaga chemicznaŚredni
H2​I2​HII0,10,10C−x−x+2xE0,1 − x0,1 − x2x

Do naczynia wprowadzono 0,1 mol/L H₂ i 0,1 mol/L I₂, które reagują: H₂ + I₂ ⇌ 2HI, przy Kc = 16. Wyznacz stężenie równowagowe [H2].

[H₂]₀ = [I₂]₀ = 0,1 mol/LKc = 16
[H2] = mol/L
10.Równowaga chemicznaTrudny
PCl5​PCl3​Cl2​I0,400C−x+x+xE0,4 − xxx

PCl₅ rozkłada się: PCl₅ ⇌ PCl₃ + Cl₂, przy Kc = 0,02 w temperaturze reakcji. Na początku w naczyniu jest tylko PCl₅ o stężeniu 0,4 mol/L. Wyznacz stężenie równowagowe [PCl5].

[PCl₅]₀ = 0,4 mol/LKc = 0,02
[PCl5] = mol/L
11.pH i buforyŚredni
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Wyznacz pH pH roztworu o stężeniu 0,2 mol/L, którym jest kwas mlekowy (Ka = 0,00014).

c = 0,2 mol/LKa = 0,00014
pH =
12.pH i buforyTrudny
02468101214kwasoweobojętnezasadowepH = ?

Bufor o objętości 1,00 L zawiera 0,25 mol, którym jest kwas octowy, oraz 0,2 mol sprzężonej zasady (Ka = 1,8 × 10⁻⁵). Dodaje się 0,01 mol NaOH. Wyznacz nowe pH pH.

n(HA) = 0,25 moln(A⁻) = 0,2 moln(OH⁻) = 0,01 molKa = 1,8 × 10⁻⁵
pH =
13.Kinetyka reakcjiŚredni
t (min)C (mol/L)10 minC = ?

Reakcja o równaniu kinetycznym −rA = k·CA² ma k = 0,5 L/(mol·min) i zaczyna od 2 mol/L. Wyznacz stężenie CA po 10 min.

k = 0,5 L/(mol·min)CA0 = 2 mol/Lt = 10 min
CA = mol/L
14.Kinetyka reakcjiTrudny
1/Tln kT = 30 °Cln 0,1ln A = ?Ea​ = 90 kJ/mol

Reakcja pierwszego rzędu ma stałą szybkości 0,1 s⁻¹ w 30 °C i energię aktywacji 90 kJ/mol. Wyznacz czynnik przedwykładniczy A w równaniu Arrheniusa.

k = 0,1 s⁻¹T = 30 °CEa = 90 kJ/molR = 8,314 J/(mol·K)
A = s⁻¹

3Roztwory

1.Stechiometria

Odpowiedź: m = 4,862 g

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Mole każdego substratu

n(N2) = 4/28,02 = 0,1428 mol
n(H2) = 32/2,016 = 15,87 mol

Substrat limitujący

0,1428/1 = 0,1428, 15,87/3 = 5,291 → N2

Masa produktu

n(NH3) = 0,1428·2 = 0,2855 mol
m = 0,2855·17,03 = 4,862 g

Odpowiedź

m = 4,862 g
2.Stechiometria

Odpowiedź: Y = 62 %

Stechiometria: uzgodnione równanie liczy cząstki, nie gramy. Zamień masę na mole wzorem n = m/M, użyj współczynników równania jako stosunku molowego, a potem wróć do masy: m = n·M. Przy dwóch substratach substrat limitujący to ten, który zużyje się pierwszy i ogranicza ilość produktu.

Wydajność teoretyczna

n(H2) = 16/2,016 = 7,937 mol
m = 7,937·2/2·18,02 = 143 g

Wydajność procentowa

Y = 88,67/143·100 = 62%

Odpowiedź

Y = 62%
3.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: V1 = 10,42 mL

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Objętość roztworu wyjściowego

V1 = c2·V2/c1 = 0,25·250/6 = 10,42 mL

Odpowiedź

V1 = 10,42 mL
4.Stężenie molowe i rozcieńczanie

Odpowiedź: c = 2,033 mol/L

Stężenie molowe: c = n/V w mol/L, gdzie n = m/M. Rozcieńczanie dodaje rozpuszczalnik, ale nie substancję rozpuszczoną, więc liczba moli się nie zmienia: c₁·V₁ = c₂·V₂. Po zmieszaniu dwóch roztworów tej samej substancji sumują się mole, a także objętości.

Całkowita liczba moli

n = 0,1·100 + 3·200 = 610 mmol

Stężenie mieszaniny

c = 610/300 = 2,033 mol/L

Odpowiedź

c = 2,033 mol/L
5.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: V = 15,98 L

Równanie stanu gazu doskonałego: PV = nRT, gdzie n = m/M.

Mole

n = 110/28,01 = 3,927 mol
T = 45 + 273,15 = 318,1 K

Objętość

V = nRT/P = 3,927·8,314·318,1/650 = 15,98 L

Odpowiedź

V = 15,98 L
6.Równanie stanu gazu doskonałego

Odpowiedź: ρ = 1,223 kg/m³

Gęstość gazu doskonałego: ρ = PM/(RT).

Przekształć prawo gazowe

PV = (m/M)RT → ρ = m/V = PM/(RT)
T = 140 + 273,15 = 413,1 K

Gęstość

ρ = 150·28,01/(8,314·413,1) = 1,223 kg/m³

Odpowiedź

ρ = 1,223 kg/m³
7.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: Tf = 27,94 °C

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Bilans cieplny

150·0,388·(170 − Tf) = 400·4,18·(Tf − 23)

Wyznacz temperaturę końcową

Tf = (58,2·170 + 1672·23)/(58,2 + 1672) = 27,94 °C

Odpowiedź

Tf = 27,94 °C
8.Kalorymetria i entalpia

Odpowiedź: q = 5550 kJ

Ciepło i entalpia: ogrzanie substancji wymaga q = m·c·ΔT. W kalorymetrze ciepło oddane przez ciało gorące jest równe ciepłu pobranemu przez ciało zimne. Zmianę entalpii reakcji wyznacza się z entalpii tworzenia: ΔH° = ΣΔH°f(produkty) − ΣΔH°f(substraty), każdą pomnożoną przez jej współczynnik.

Entalpia reakcji

ΔH° = [1·(−393,5) + 2·(−285,8)] − [1·(−74,8) + 2·0] = −890,3 kJ

Ciepło dla podanej masy

n = 100/16,04 = 6,234 mol
q = n·|ΔH°/1| = 6,234·890,3 = 5550 kJ

Odpowiedź

q = 5550 kJ
9.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [H2] = 0,03333 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

16 = (2x)²/(0,1 − x)²

Wyciągnij pierwiastek

4 = 2x/(0,1 − x) → x = 0,1·4/(2 + 4) = 0,06667 mol/L

Stężenie równowagowe

[H₂] = 0,1 − x = 0,03333 mol/L

Odpowiedź

[H2] = 0,03333 mol/L
10.Równowaga chemiczna

Odpowiedź: [PCl5] = 0,32 mol/L

Równowaga chemiczna: dla aA + bB ⇌ cC + dD stała równowagi wynosi Kc = [C]c[D]d/([A]a[B]b), przy stężeniach w stanie równowagi. Tabela ICE (początek, zmiana, równowaga) wiąże ilości początkowe z ilościami w stanie równowagi przez jedną niewiadomą x, pomnożoną przez współczynniki.

Wyrażenie na stałą równowagi

0,02 = x²/(0,4 − x) → x² + 0,02·x − 0,008 = 0

Rozwiąż równanie kwadratowe

x = (−0,02 + √(0,02² + 4·0,008))/2 = 0,08 mol/L

Stężenie równowagowe

[PCl₅] = 0,4 − 0,08 = 0,32 mol/L

Odpowiedź

[PCl5] = 0,32 mol/L
11.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 2,282

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Równowaga

HA ⇌ H⁺ + A⁻: dysocjuje x mol/L kwasu.

Ka = x²/(0,2 − x) → x = 0,005222 mol/L

pH

pH = −log(0,005222) = 2,282

Odpowiedź

pH = 2,282
12.pH i bufory

Odpowiedź: pH = 4,687

pH: pH = −log₁₀[H₃O⁺] i pOH = −log₁₀[OH⁻], przy czym pH + pOH = 14 w 25 °C. Mocne kwasy i zasady dysocjują całkowicie. Słaby kwas tylko częściowo: Ka = x²/(c − x), gdzie x = [H₃O⁺]. Bufor ze słabego kwasu i sprzężonej z nim zasady spełnia równanie Hendersona–Hasselbalcha: pH = pKa + log([A⁻]/[HA]).

Zobojętnianie

n(HA) = 0,25 − 0,01 = 0,24 mol
n(A⁻) = 0,2 + 0,01 = 0,21 mol

Henderson–Hasselbalch

pH = 4,745 + log(0,21/0,24) = 4,687

Odpowiedź

pH = 4,687
13.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: CA = 0,1818 mol/L

Szybkość reakcji: dla reakcji pierwszego rzędu −dC/dt = kC, więc C = C₀·e−kt, a okres półtrwania ln 2/k nie zależy od stężenia. Dla reakcji drugiego rzędu 1/C = 1/C₀ + kt. Stała szybkości rośnie z temperaturą zgodnie z równaniem Arrheniusa: k = A·e−Ea/(RT).

Scałkowane równanie drugiego rzędu

1/CA = 1/CA0 + kt = 0,5 + 0,5·10 = 5,5 L/mol
CA = 1/5,5 = 0,1818 mol/L

Odpowiedź

CA = 0,1818 mol/L
14.Kinetyka reakcji

Odpowiedź: A = 3,222 × 10¹⁴ s⁻¹

Reaction rates: for a first-order reaction −dC/dt = kC, so C = C₀·e−kt and the half-life ln 2/k does not depend on concentration. For a second-order reaction 1/C = 1/C₀ + kt. The rate constant rises with temperature following Arrhenius: k = A·e−Ea/(RT).

Temperatura bezwzględna

T = 30 + 273,15 = 303,1 K

Wyznacz A z równania Arrheniusa

Ea/(RT) = 90000/(8,314·303,1) = 35,71
A = k·e35,71 = 0,1·3,222 × 10¹⁵ = 3,222 × 10¹⁴ s⁻¹

Odpowiedź

A = 3,222 × 10¹⁴ s⁻¹

ExamProblems · examproblems.com/courses/general-chemistry