W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.
1Wzory i metody
Wartość pieniądza w czasie
Wartość przyszła
FV = PV·(1 + i)n
Wartość bieżąca
PV = FV/(1 + i)n
Kilka okresów w roku
i = r/m, N = m·n
Renta, wartość bieżąca
PV = PMT·[1 − (1 + i)−n]/i
Renta, wartość przyszła
FV = PMT·[(1 + i)n − 1]/i
Metoda
Narysuj oś czasu z każdym przepływem pieniężnym i jego terminem.
Dopasuj stopę do okresu: miesięczna stopa dla miesięcznych płatności.
Użyj FV = PV·(1 + i)ⁿ dla pojedynczych kwot i wzorów na rentę dla równych płatności.
Sprawdź znak i rząd wielkości odpowiedzi.
Cena i rentowność obligacji
Cena obligacji
P = C·(1 − (1 + y)−n)/y + F/(1 + y)n
Półrocznie
C/2, y/2 i 2n okresów
Bieżąca stopa dochodu
C/P
Cena i rentowność
rentowność rośnie → cena spada
Metoda
Wyznacz kupon na okres i rentowność na okres.
Cena = wartość bieżąca kuponów (renta) + wartość bieżąca wartości nominalnej.
Przy kuponach półrocznych użyj połowy kuponu, połowy rentowności i dwa razy większej liczby okresów.
Sprawdzenie: jeśli rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, cena jest niższa od wartości nominalnej.
CAPM i WACC
CAPM
re = rf + β·(rm − rf)
WACC
E/V·re + D/V·rd·(1 − T)
Wartość przedsiębiorstwa
V = E + D
NPV i IRR
Wartość bieżąca netto
NPV = −C0 + Σ CFt/(1 + r)t
Równe przepływy pieniężne
NPV = −C0 + CF·[1 − (1 + r)−n]/r
Wewnętrzna stopa zwrotu
r, przy którym NPV = 0
Decyzja
przyjmij, gdy NPV > 0 (lub IRR > wymagana stopa zwrotu)
Metoda
Wypisz wszystkie przepływy pieniężne z ich rokiem; inwestycja w roku 0 jest ujemna.
Zdyskontuj każdy przepływ: CFt/(1 + r)t.
Zsumuj je, aby otrzymać NPV. Wartość dodatnia oznacza, że projekt zarabia więcej niż r.
Dla IRR znajdź stopę, przy której NPV jest równe zeru, metodą prób lub interpolacji.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartość pieniądza w czasieŚredni
Za 5 lat potrzebujesz €20 000. Konto daje 4 % rocznie z kapitalizacją kwartalną. Ile musisz wpłacić dziś? Wyznacz wartość bieżącą PV.
FV = €20 0004% / 4n = 5
PV = €
2.Wartość pieniądza w czasieTrudny
Odkładasz €500 na koniec każdego miesiąca przez 10 lat. Konto daje 4,2 % rocznie z miesięczną kapitalizacją. Ile uzbierasz na koniec? Wyznacz FV.
A = €5004,2% / 12N = 120
FV = €
3.Cena i rentowność obligacjiŚredni
Obligacja o wartości nominalnej €1 000 wypłaca roczny kupon 3% w dwóch ratach półrocznych, a jej wykup nastąpi po 4 latach. Rentowność do wykupu wynosi 2,5% rocznie. Wyznacz cenę P obligacji.
F = €1 000kupon = 3%YTM = 2,5%n = 4
P = €
4.Cena i rentowność obligacjiTrudny
Obligacja o wartości nominalnej €1 000 i rocznym kuponie 8% zostanie wykupiona po 5 latach, a jej cena wynosi €940. Wyznacz jej rentowność do wykupu YTM w procentach.
F = €1 000kupon = 8%n = 5P = €940
YTM = %
5.CAPM i WACCŚredni
Spółka ma kapitał własny o wartości €12 000 000 i dług o wartości €4 000 000. Jej koszt kapitału własnego wynosi 9%, koszt długu przed opodatkowaniem 6%, a stopa podatkowa 25,8%. Wyznacz WACC.
Akcje firmy mają betę 1,4 przy obecnym wskaźniku dług/kapitał własny 0,5. Firma planuje podnieść ten wskaźnik do 1. Stawka podatku wynosi 25%, stopa wolna od ryzyka 4%, a rynkowa premia za ryzyko 4,5%. Wyznacz koszt kapitału własnego re po zmianie.
Projekt kosztuje dziś €250 000. Na koniec pierwszego roku przynosi €27 000, a potem przepływ rośnie o 1 % rocznie bez końca. Koszt kapitału wynosi 10 %. Wyznacz wartość bieżącą netto NPV.
C0 = €250 000CF1 = €27 000g = 1%r = 10%
NPV = €
8.NPV i IRRTrudny
Projekt A kosztuje €40 000 i przynosi €21 500, €15 500, €9 500 na koniec lat od 1 do 3. Projekt B kosztuje €42 000 i przynosi €11 500, €16 500, €22 000. Wyznacz stopę graniczną r*, przy której oba projekty mają to samo NPV, w procentach.
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Stopa i liczba okresów
i = 0,04/4 = 0,01
N = 4·5 = 20
Wartość bieżąca
PV = FV/(1 + i)N = 20 000/1,22 = €16 390,89
Odpowiedź
PV = €16 390,89
2.Wartość pieniądza w czasie
Odpowiedź: FV = 74407 €
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Na okres
C = €15,00, i = 0,0125, N = 8
Wartość bieżąca kuponów
€15,00·(1 − 0,9054)/0,0125 = €113,52
Wartość bieżąca wartości nominalnej
€1 000·0,9054 = €905,40
Cena
P = €1 018,92
Odpowiedź
P = €1 018,92
Rentowność jest niższa od oprocentowania kuponu, więc obligacja jest sprzedawana z premią.
4.Cena i rentowność obligacji
Odpowiedź: YTM = 9,565 %
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Równanie dla rentowności
€940 = €80·(1 − (1 + y)⁻⁵)/y + €1 000/(1 + y)⁵
Rozwiąż numerycznie
P(9%) = €961,10, P(10%) = €924,18
YTM = 9,565%
Odpowiedź
YTM = 9,565%
5.CAPM i WACC
Odpowiedź: WACC = 7,863 %
Koszt kapitału: CAPM daje stopę zwrotu wymaganą przez akcjonariuszy: re = rf + β·(rm − rf). Średni ważony koszt kapitału łączy kapitał własny i dług według ich wartości rynkowych: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), gdzie V = E + D. Odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania, stąd czynnik (1 − T).
Wagi
V = €16 000 000, E/V = 0,75, D/V = 0,25
WACC
WACC = 0,75·9% + 0,25·6%·(1 − 0,258) = 7,863%
Odpowiedź
WACC = 7,863%
6.CAPM i WACC
Odpowiedź: re = 12,02 %
Beta lewarowana (Hamada): dług zwiększa ryzyko kapitału własnego. βL = βU·(1 + (1 − T)·D/E), gdzie βU to beta działalności bez długu. Aby przenieść betę na inną strukturę kapitału, najpierw usuń z niej wpływ dźwigni, a potem ponownie ją zlewaruj przy nowym D/E.
Usuń dźwignię z bety
βU = 1,4/(1 + 0,75·0,5) = 1,018
Zlewaruj ponownie przy nowym D/E
βL = 1,018·(1 + 0,75·1) = 1,782
Koszt kapitału własnego (CAPM)
re = 4% + 1,782·4,5% = 12,02%
Odpowiedź
re = 12,02%
7.NPV i IRR
Odpowiedź: NPV = 50000 €
Wartość bieżąca netto: zdyskontuj każdy przepływ do dziś wymaganą stopą zwrotu r i zsumuj: NPV = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. Projekt z NPV > 0 zarabia więcej niż r i tworzy wartość. Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) to stopa, przy której NPV = 0.
Wartość przepływów
PV = 27 000/(0,1 − 0,01) = 300 000,00
NPV
NPV = 300 000,00 − 250 000 = €50 000,00
Odpowiedź
NPV = €50 000,00
NPV jest dodatnia, więc projekt zarabia więcej niż wymagana stopa zwrotu.
8.NPV i IRR
Odpowiedź: r* = 5,784 %
Stopa graniczna (punkt Fishera): stopa dyskontowa, przy której dwa projekty mają to samo NPV. Jest to IRR różnicy ich przepływów (B − A). Poniżej niej wyższe NPV ma projekt z późniejszymi, większymi przepływami; powyżej wygrywa drugi.
Różnica przepływów
ΔCF0 = −42 000 − (−40 000) = −2 000
ΔCF1 = 11 500 − 21 500 = −10 000
ΔCF2 = 16 500 − 15 500 = 1 000
ΔCF3 = 22 000 − 9 500 = 12 500
IRR różnicy
NPVΔ(5%) = 181,19
NPVΔ(6%) = −48,72
r* = 5,784%
Odpowiedź
r* = 5,784%
Sprawdzenie: przy 5,784% oba NPV wynoszą €2 200,90.