W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.
1Wzory i metody
Wartość pieniądza w czasie
Wartość przyszła
FV = PV·(1 + i)n
Wartość bieżąca
PV = FV/(1 + i)n
Kilka okresów w roku
i = r/m, N = m·n
Renta, wartość bieżąca
PV = PMT·[1 − (1 + i)−n]/i
Renta, wartość przyszła
FV = PMT·[(1 + i)n − 1]/i
Metoda
Narysuj oś czasu z każdym przepływem pieniężnym i jego terminem.
Dopasuj stopę do okresu: miesięczna stopa dla miesięcznych płatności.
Użyj FV = PV·(1 + i)ⁿ dla pojedynczych kwot i wzorów na rentę dla równych płatności.
Sprawdź znak i rząd wielkości odpowiedzi.
Cena i rentowność obligacji
Cena obligacji
P = C·(1 − (1 + y)−n)/y + F/(1 + y)n
Półrocznie
C/2, y/2 i 2n okresów
Bieżąca stopa dochodu
C/P
Cena i rentowność
rentowność rośnie → cena spada
Metoda
Wyznacz kupon na okres i rentowność na okres.
Cena = wartość bieżąca kuponów (renta) + wartość bieżąca wartości nominalnej.
Przy kuponach półrocznych użyj połowy kuponu, połowy rentowności i dwa razy większej liczby okresów.
Sprawdzenie: jeśli rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, cena jest niższa od wartości nominalnej.
CAPM i WACC
CAPM
re = rf + β·(rm − rf)
WACC
E/V·re + D/V·rd·(1 − T)
Wartość przedsiębiorstwa
V = E + D
NPV i IRR
Wartość bieżąca netto
NPV = −C0 + Σ CFt/(1 + r)t
Równe przepływy pieniężne
NPV = −C0 + CF·[1 − (1 + r)−n]/r
Wewnętrzna stopa zwrotu
r, przy którym NPV = 0
Decyzja
przyjmij, gdy NPV > 0 (lub IRR > wymagana stopa zwrotu)
Metoda
Wypisz wszystkie przepływy pieniężne z ich rokiem; inwestycja w roku 0 jest ujemna.
Zdyskontuj każdy przepływ: CFt/(1 + r)t.
Zsumuj je, aby otrzymać NPV. Wartość dodatnia oznacza, że projekt zarabia więcej niż r.
Dla IRR znajdź stopę, przy której NPV jest równe zeru, metodą prób lub interpolacji.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartość pieniądza w czasieŚredni
Karta kredytowa ma nominalną stopę procentową 24 % rocznie z kapitalizacją kwartalną. Wyznacz efektywną stopę roczną EAR w procentach.
r = 24%m = 4
EAR = %
2.Wartość pieniądza w czasieTrudny
Za 14 lat chcesz mieć €10 000. Na koniec każdego miesiąca odkładasz tę samą kwotę na konto oprocentowane 4,8 % rocznie z kapitalizacją miesięczną. Wyznacz miesięczną wpłatę A.
FV = €10 0004,8% / 12N = 168
A = €
3.Cena i rentowność obligacjiŚredni
Obligacja o wartości nominalnej €1 000 wypłaca roczny kupon 2% w dwóch ratach półrocznych, a jej wykup nastąpi po 8 latach. Rentowność do wykupu wynosi 5% rocznie. Wyznacz cenę P obligacji.
F = €1 000kupon = 2%YTM = 5%n = 8
P = €
4.Cena i rentowność obligacjiTrudny
Obligacja z 19 latami do wykupu (wartość nominalna €1 000, roczny kupon 8%) kosztuje €1 161. Emitent może ją wykupić przed terminem za 6 lat po cenie wykupu €1 080. Wyznacz rentowność do wcześniejszego wykupu YTC w procentach.
F = €1 000kupon = 8%P = €1 161cena wcześniejszego wykupu = €1 080wcześniejszy wykup za 6 lata
YTC = %
5.CAPM i WACCŚredni
Spółka ma kapitał własny o wartości €5 000 000 i dług o wartości €3 000 000. Jej koszt kapitału własnego wynosi 8%, koszt długu przed opodatkowaniem 4%, a stopa podatkowa 25%. Wyznacz WACC.
E = €5 000 000D = €3 000 000re = 8%rd = 4%T = 25%
WACC = %
6.CAPM i WACCTrudny
Spółka ma 5 000 000 akcji po €58,50 za sztukę i 20 000 obligacji notowanych po €960 za sztukę. Koszt długu przed opodatkowaniem wynosi 4%, a stopa podatkowa 28%. Współczynnik beta akcji to 0,8, stopa wolna od ryzyka 2%, a stopa zwrotu z rynku 7%. Wyznacz WACC.
β = 0,8rf = 2%rm = 7%rd = 4%T = 28%
WACC = %
7.NPV i IRRŚredni
Inwestycja €60 000 daje na koniec lat od 1 do 3 takie przepływy: €23 000, €14 000, €23 000. Koszt kapitału wynosi 15 %. Wyznacz wartość bieżącą netto NPV.
Projekt A kosztuje €40 000 i przynosi €22 000, €15 500, €9 000 na koniec lat od 1 do 3. Projekt B kosztuje €45 000 i przynosi €11 500, €18 500, €24 000. Wyznacz stopę graniczną r*, przy której oba projekty mają to samo NPV, w procentach.
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Stopa na okres
r/m = 0,24/4 = 0,06
Kapitalizacja w ciągu roku
EAR = (1 + 0,06)4 − 1 = 1,262 − 1 = 26,25%
Odpowiedź
EAR = 26,25%
Efektywna stopa roczna jest zawsze wyższa od nominalnej, gdy odsetki kapitalizuje się częściej niż raz w roku.
2.Wartość pieniądza w czasie
Odpowiedź: A = 41,86 €
Wartość pieniądza w czasie: pieniądz dziś jest wart więcej niż ta sama kwota później, bo może przynosić odsetki. Przy stopie i na okres kwota rośnie do FV = PV·(1 + i)n. Ciąg równych płatności (rentę) wycenia się, sumując wszystkie płatności, z czego wynikają wzory na rentę.
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Na okres
C = €10,00, i = 0,025, N = 16
Wartość bieżąca kuponów
€10,00·(1 − 0,6736)/0,025 = €130,55
Wartość bieżąca wartości nominalnej
€1 000·0,6736 = €673,62
Cena
P = €804,17
Odpowiedź
P = €804,17
Rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, więc obligacja jest sprzedawana z dyskontem.
4.Cena i rentowność obligacji
Odpowiedź: YTC = 5,888 %
Wycena obligacji: cena obligacji to wartość bieżąca jej przepływów pieniężnych zdyskontowanych rentownością do wykupu (YTM): kupony tworzą rentę, a wartość nominalna jest zwracana w dniu wykupu. P = C·(1 − (1 + y)⁻ⁿ)/y + F/(1 + y)ⁿ. Gdy rentowność jest wyższa od oprocentowania kuponu, obligacja notowana jest poniżej wartości nominalnej, i odwrotnie.
Równanie dla rentowności
1161 = 80·(1 − (1 + y)−6)/y + 1080/(1 + y)6
Rozwiąż numerycznie
y = 5%: €1 211,97
y = 6%: €1 154,74
YTC = 5,888%
Odpowiedź
YTC = 5,888%
Rentowność do wykupu wynosi 6,5%. Inwestorzy w obligację notowaną z premią oczekują jej wcześniejszego wykupu, więc niższa rentowność do wcześniejszego wykupu jest bardziej realistyczna.
5.CAPM i WACC
Odpowiedź: WACC = 6,125 %
Koszt kapitału: CAPM daje stopę zwrotu wymaganą przez akcjonariuszy: re = rf + β·(rm − rf). Średni ważony koszt kapitału łączy kapitał własny i dług według ich wartości rynkowych: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), gdzie V = E + D. Odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania, stąd czynnik (1 − T).
Wagi
V = €8 000 000, E/V = 0,625, D/V = 0,375
WACC
WACC = 0,625·8% + 0,375·4%·(1 − 0,25) = 6,125%
Odpowiedź
WACC = 6,125%
6.CAPM i WACC
Odpowiedź: WACC = 5,808 %
Koszt kapitału: CAPM daje stopę zwrotu wymaganą przez akcjonariuszy: re = rf + β·(rm − rf). Średni ważony koszt kapitału łączy kapitał własny i dług według ich wartości rynkowych: WACC = E/V·re + D/V·rd·(1 − T), gdzie V = E + D. Odsetki pomniejszają podstawę opodatkowania, stąd czynnik (1 − T).
Wartości rynkowe
E = 5 000 000·€58,50 = €292 500 000
D = 20 000·€960 = €19 200 000
Koszt kapitału własnego (CAPM)
re = 2% + 0,8·5% = 6%
Wagi
V = €311 700 000, E/V = 0,9384, D/V = 0,0616
WACC
WACC = 0,9384·6% + 0,0616·4%·(1 − 0,28) = 5,808%
Odpowiedź
WACC = 5,808%
7.NPV i IRR
Odpowiedź: NPV = −14291 €
Wartość bieżąca netto: zdyskontuj każdy przepływ do dziś wymaganą stopą zwrotu r i zsumuj: NPV = Σ CFₜ/(1 + r)ᵗ. Projekt z NPV > 0 zarabia więcej niż r i tworzy wartość. Wewnętrzna stopa zwrotu (IRR) to stopa, przy której NPV = 0.
Wartość bieżąca każdego przepływu
CF0 = −60 000
CF1/(1 + 0,15)1 = 23 000/1,15 = 20 000,00
CF2/(1 + 0,15)2 = 14 000/1,322 = 10 586,01
CF3/(1 + 0,15)3 = 23 000/1,521 = 15 122,87
Zsumuj
NPV = €−14 291,12
Odpowiedź
NPV = €−14 291,12
NPV jest ujemna, więc projekt zarabia mniej niż wymagana stopa zwrotu.
8.NPV i IRR
Odpowiedź: r* = 7,173 %
Stopa graniczna (punkt Fishera): stopa dyskontowa, przy której dwa projekty mają to samo NPV. Jest to IRR różnicy ich przepływów (B − A). Poniżej niej wyższe NPV ma projekt z późniejszymi, większymi przepływami; powyżej wygrywa drugi.
Różnica przepływów
ΔCF0 = −45 000 − (−40 000) = −5 000
ΔCF1 = 11 500 − 22 000 = −10 500
ΔCF2 = 18 500 − 15 500 = 3 000
ΔCF3 = 24 000 − 9 000 = 15 000
IRR różnicy
NPVΔ(7%) = 51,70
NPVΔ(8%) = −242,72
r* = 7,173%
Odpowiedź
r* = 7,173%
Sprawdzenie: przy 7,173% oba NPV wynoszą €1 333,59.