Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient with hepatic encephalopathy is receiving lactulose. Which finding best shows that the treatment is effective?
AA rising serum ammonia with a slower flapping tremor
BNo bowel movement for 2 days and calm sleep
CSix to eight watery stools a day with dizziness
DTwo to three soft stools a day and clearer thinking
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with suspected Cushing syndrome takes dexamethasone at night. The next morning, the cortisol is still high. What does this suggest?
AThe adrenal glands are not able to produce enough cortisol
BThe patient has primary hypothyroidism instead
CCortisol is being produced without normal feedback control
DThe result is normal, as dexamethasone raises cortisol
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,57, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 34 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,57PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 34 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,23, PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa), HCO₃⁻ 27 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,23PaCO₂ 67 mmHg (8,9 kPa)HCO₃⁻ 27 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 74 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 1 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
74 kgVd = 7 L/kgC = 1 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 4 L/h. Jaka dawka D w mg daje średnie stężenie w stanie stacjonarnym 25 mg/L?
CL = 4 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 25 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why must a patient with a new coronary stent not stop their antiplatelet medicines without specialist advice?
AStopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
BThe stent will dissolve if the drugs are stopped before the course ends
CStopping causes immediate kidney failure
DStopping causes severe low blood pressure
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Why must a unit of red cells be transfused within the set time limit (commonly four hours) after it leaves controlled cold storage?
AThe red cells break down and turn into plasma
BThe bag stops dripping after four hours
CBacteria can grow in the blood at room temperature
DThe blood group of the cells changes after a few hours
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Two to three soft stools a day and clearer thinking
Dlaczego to jest odpowiedź
Lactulose acidifies the colon, traps ammonia and speeds its removal, so the goal is usually about 2–3 soft stools a day with improving mental status. Too much lactulose can cause severe diarrhea, dehydration and electrolyte loss.Sprawdzono w:Lactulose · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
D · Two to three soft stools a day and clearer thinking
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Cortisol is being produced without normal feedback control
Dlaczego to jest odpowiedź
Dexamethasone normally suppresses ACTH and lowers morning cortisol. Failure to suppress suggests autonomous cortisol excess (Cushing syndrome). Further tests then find the source, such as a pituitary or adrenal tumor.
Odpowiedź
C · Cortisol is being produced without normal feedback control
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,57: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 38 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 34 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 42,8–46,8 mmHg, więc zmierzone 38 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: ostry
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·2,7 = 26,7 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·2,7 = 33,45 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 27 mmol/L → ostry
Odpowiedź
ostry
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 740 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·74 = 518 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 518·1 = 518 mcg
Dawka nasycająca
LD = 518/(1·0,7) = 740 mcg
Odpowiedź
LD = 740 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 1200 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Dawka
D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 25·4·12/(1·1) = 1200 mg
Odpowiedź
D = 1200 mg
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Stopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
Dlaczego to jest odpowiedź
Dual antiplatelet therapy prevents stent thrombosis while the stent becomes covered by the artery lining. Stopping early can cause a sudden myocardial infarction.
Odpowiedź
A · Stopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Bacteria can grow in the blood at room temperature
Dlaczego to jest odpowiedź
Red cells are stored cold to limit bacterial growth. Once out of controlled storage, the transfusion must be completed within the time limit to reduce the risk of bacterial contamination and transfusion-transmitted infection.
Odpowiedź
C · Bacteria can grow in the blood at room temperature