Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient with recurrent gout starts allopurinol. Which laboratory result shows that the treatment is achieving its goal?
AA rising serum calcium
BA falling serum uric acid
CA rising white cell count
DA falling serum potassium
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Pacjent z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu ma potas 3,0 mEq/L mimo dwóch dni uzupełniania. Magnez wynosi 0,9 mEq/L. Jaki jest najwłaściwszy następny krok?
AWstrzymać całe uzupełnianie elektrolitów na 24 godziny i skontrolować
BPodać diuretyk, aby usunąć nadmiar magnezu
CPodwoić dawkę potasu, a magnez zostawić na później
DUzupełnić magnez; niski magnez sprawia, że nerki nadal tracą potas
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,52, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 30 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,52PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 30 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,31, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 15 mmol/L, przy Na⁺ 136 i Cl⁻ 86 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 92 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,05 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 12 mg/L?
92 kgCL = 0,05 L/kg/hCss = 12 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew leku (vancomycin) biegnie z prędkością 125 mg/h bez dawki nasycającej. Klirens pacjenta wynosi 5 L/h, a okres półtrwania 6 h. Jakie jest stężenie C po 7 h?
R = 125 mg/hCL = 5 L/ht½ = 6 ht = 7 h
C = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why is it important to prevent hypothermia during and after surgery?
AIt makes the patient wake up too quickly and become agitated in recovery
BIt increases the risk of wound infection, bleeding and cardiac complications
CIt causes high blood glucose only
DIt makes the patient's pain disappear
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient suddenly develops a severe "worst ever" headache that reached full intensity within seconds, followed by vomiting and neck stiffness. What should be suspected?
ASinusitis
BSubarachnoid haemorrhage
CTension headache
DMigraine with aura in a known migraine sufferer
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · A falling serum uric acid
Dlaczego to jest odpowiedź
Allopurinol reduces uric acid production by blocking xanthine oxidase. Over time, a lower serum uric acid reduces gout attacks and dissolves urate crystals. Kidney function is checked, and a rash must be reported because of rare severe skin reactions.Sprawdzono w:Gout · StatPearls (NCBI Bookshelf) (2026)
Odpowiedź
B · A falling serum uric acid
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Uzupełnić magnez; niski magnez sprawia, że nerki nadal tracą potas
Dlaczego to jest odpowiedź
Niski magnez sprawia, że nerki tracą potas, więc hipokaliemia nie ustępuje, dopóki magnez nie zostanie uzupełniony. Oba zaburzenia są częste przy zaburzeniach związanych z używaniem alkoholu.Sprawdzono w:Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025); Magnesium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2023)
Odpowiedź
D · Uzupełnić magnez; niski magnez sprawia, że nerki nadal tracą potas
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,52: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 38 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 30 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 40–44 mmHg, więc zmierzone 38 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa zasadowica metaboliczna
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 136 − (86 + 15) = 35
Wskaźnik delta
(35 − 12)/(24 − 15) = 2,556
dodatkowa zasadowica metaboliczna
Odpowiedź
dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 69 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,05·92 = 4,6 L/h
Szybkość wlewu
R = CL·Css/S = 4,6·12/0,8 = 69 mg/h
Odpowiedź
R = 69 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: C = 13,86 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stężenie w stanie stacjonarnym
Css = 125/5 = 25 mg/L
Stała szybkości
k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹
Stężenie po podanym czasie
C = 25·(1 − e−0,1155·7) = 13,86 mg/L
Odpowiedź
C = 13,86 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · It increases the risk of wound infection, bleeding and cardiac complications
Dlaczego to jest odpowiedź
Inadvertent perioperative hypothermia impairs clotting and immune function and increases cardiac events and wound infection. Patients are warmed actively and their temperature monitored.
Odpowiedź
B · It increases the risk of wound infection, bleeding and cardiac complications
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Subarachnoid haemorrhage
Dlaczego to jest odpowiedź
A sudden thunderclap headache suggests bleeding into the subarachnoid space, often from a ruptured aneurysm. It needs an urgent CT scan and neurosurgical input.