Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
When several samples are drawn at the same venipuncture, which tubes or bottles are filled first?
AFluoride (glucose) tubes
BCoagulation (citrate) tubes
CEDTA (complete blood count) tubes
DBlood culture bottles
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with a heart murmur and fever has three sets of blood cultures, taken hours apart, all growing the same Streptococcus species. What does this suggest?
APersistent bacteremia, as in infective endocarditis
BContamination of all three samples during collection
CA normal finding in patients with heart murmurs
DA urinary tract infection that has spread to the skin
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,38, PaCO₂ 58 mmHg (7,7 kPa) oraz HCO₃⁻ 33 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,38PaCO₂ 58 mmHg (7,7 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,27, PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa), HCO₃⁻ 12 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,27PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa)HCO₃⁻ 12 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 57 kg otrzymuje wlew teofiliny. Klirens wynosi 0,05 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 12 mg/L?
57 kgCL = 0,05 L/kg/hCss = 12 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 60 kg ma stężenie (theophylline) równe 4 mg/L; docelowe wynosi 10 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
60 kgVd = 0,5 L/kgC = 4 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why are patients with atrial fibrillation often given anticoagulants?
ATo reduce the risk of stroke from clots in the atria
BTo convert the rhythm back to normal
CTo slow the heart rate directly and prevent palpitations
DTo lower the blood pressure
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Three days after bowel surgery, a patient has a distended abdomen, vomiting and absent bowel sounds, without colicky pain. What is most likely?
AParalytic ileus
BAcute cholecystitis
CA urinary tract infection
DNormal recovery after surgery
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Blood culture bottles
Dlaczego to jest odpowiedź
Blood cultures are drawn first to reduce contamination. A standard order of draw then follows (citrate, serum, heparin, EDTA, fluoride), which prevents additives being carried from one tube into the next and distorting results.
Odpowiedź
D · Blood culture bottles
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Persistent bacteremia, as in infective endocarditis
Dlaczego to jest odpowiedź
Several positive cultures with the same organism, taken at different times, show continuous bacteremia, typical of infective endocarditis. Echocardiography is done and prolonged IV antibiotics are started. Contamination usually affects only one bottle.Sprawdzono w:Blood culture · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
A · Persistent bacteremia, as in infective endocarditis
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,38: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 58 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·12 + 8 = 26 → 24–28 mmHg
Porównaj
zmierzone: 27 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 34,2 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,05·57 = 2,85 L/h
Szybkość wlewu
R = 2,85·12 = 34,2 mg/h
Odpowiedź
R = 34,2 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 225 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·60 = 30 L
Potrzebny wzrost
10 − 4 = 6 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 30·6/(0,8·1) = 225 mg
Odpowiedź
LD = 225 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · To reduce the risk of stroke from clots in the atria
Dlaczego to jest odpowiedź
In AF the atria do not contract effectively, so blood can pool and clot, especially in the left atrial appendage. A clot can travel to the brain, so anticoagulation reduces stroke risk.
Odpowiedź
A · To reduce the risk of stroke from clots in the atria
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Paralytic ileus
Dlaczego to jest odpowiedź
Paralytic ileus is a temporary loss of gut movement, common after abdominal surgery. Bowel sounds are absent, unlike mechanical obstruction where they are often high-pitched. Management includes nil by mouth, NG decompression, fluids and correcting electrolytes.