Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A urine culture report states "mixed growth of three organisms, likely contamination." What is the nurse's best response?
ADiscard the report, because a mixed growth is always normal
BInform the provider and arrange a new, correctly collected sample
CRecord the result as a confirmed urinary tract infection
DStart treatment for all three organisms with three antibiotics
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A child with sickle cell disease and a recent viral illness is pale and tired. The hemoglobin has fallen sharply, and the reticulocyte count is very low. What is the most likely problem?
AAn aplastic crisis, often caused by parvovirus B19
BA vaso-occlusive pain crisis in the bones
CIron deficiency from a poor diet over months
DA normal finding in sickle cell disease
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,22, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 9 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,22PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 9 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,33, PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa), HCO₃⁻ 18 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,33PaCO₂ 35 mmHg (4,7 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 170 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 6 mg/L, a okres półtrwania 3,5 h. Oblicz klirens CL w L/h.
D = 170 mgC₀ = 6 mg/Lt½ = 3,5 h
CL = L/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje wankomycynę dożylnie co 12 h; klirens wankomycyny wynosi 4 L/h. Jaka dawka D w mg daje średnie stężenie w stanie stacjonarnym 25 mg/L?
CL = 4 L/hτ = 12 hS = 1F = 1Css,avg = 25 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why is an ankle–brachial pressure index (ABPI) measured before applying compression bandages to a leg ulcer?
ATo check for a urinary tract infection that could delay ulcer healing
BTo exclude significant arterial disease, as compression could cut off blood flow
CTo measure how deep the ulcer is and how much exudate it produces
DTo work out the patient's fluid needs
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A nurse teaches a patient with heart failure about self-care. Which statement shows a need for further teaching?
A"I will take my water tablet in the morning."
B"I will report it if I need more pillows to sleep."
C"I only need to weigh myself once a month."
D"I will weigh myself each morning after passing urine."
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Inform the provider and arrange a new, correctly collected sample
Dlaczego to jest odpowiedź
Several organisms in one urine sample usually mean contamination from the skin or perineum during collection. The provider is informed, and a new clean-catch or catheter-port sample is usually needed before an infection can be confirmed.
Odpowiedź
B · Inform the provider and arrange a new, correctly collected sample
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · An aplastic crisis, often caused by parvovirus B19
Dlaczego to jest odpowiedź
Patients with sickle cell disease depend on a high reticulocyte count because their red cells live only a short time. Parvovirus B19 can stop red cell production for days, causing a rapid fall in hemoglobin with very low reticulocytes. Transfusion may be needed.Sprawdzono w:Reticulocyte Count · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
A · An aplastic crisis, often caused by parvovirus B19
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,22: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 23 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 9 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·18 + 8 = 35 → 33–37 mmHg
Porównaj
zmierzone: 35 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: CL = 5,611 L/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 170/6 = 28,33 L
Stała szybkości
k = 0,693/3,5 = 0,198 h⁻¹
Klirens
CL = 0,198·28,33 = 5,611 L/h
Odpowiedź
CL = 5,611 L/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 1200 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Dawka
D = Css,avg·CL·τ/(S·F) = 25·4·12/(1·1) = 1200 mg
Odpowiedź
D = 1200 mg
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · To exclude significant arterial disease, as compression could cut off blood flow
Dlaczego to jest odpowiedź
ABPI compares ankle and arm blood pressures. A low result suggests arterial insufficiency, where compression could cause ischaemia; venous ulcers with adequate arterial supply are treated with compression.
Odpowiedź
B · To exclude significant arterial disease, as compression could cut off blood flow
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · "I only need to weigh myself once a month."
Dlaczego to jest odpowiedź
Daily weights at the same time with the same scales detect fluid retention early. A rapid gain, worsening breathlessness or needing more pillows should be reported.