Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
For most hospitalized adults with diabetes who are critically ill, which glucose target range is commonly recommended?
AAbout 250–300 mg/dL (13,9–16,7 mmol/L)
BAbout 300–350 mg/dL (16,7–19,4 mmol/L)
CAbout 140–180 mg/dL (7,8–10 mmol/L)
DAbout 60–80 mg/dL (3,3–4,4 mmol/L)
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Pacjent przyjmujący digoksynę ma stężenie 1,2 ng/mL, potas 2,8 mEq/L i nowe częste komorowe pobudzenia dodatkowe. Jaka jest najlepsza interpretacja?
APotas nie wpływa na rytm serca
BMożliwe jest zatrucie, ponieważ niski potas zwiększa działanie digoksyny
CPacjent potrzebuje większej dawki digoksyny, aby opanować rytm
DDigoksyna nie może być przyczyną, ponieważ stężenie mieści się w zwykłym zakresie
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 146 mmol/L, glukoza 6,9 mmol/L i mocznik 9,9 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,19, PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa), HCO₃⁻ 17 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,19PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wankomycyna jest podawana we wlewie ciągłym pacjentowi, u którego klirens wankomycyny wynosi 100 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 25 mg/L?
CL = 100 mL/minCss = 25 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 66 kg ma stężenie (theophylline) równe 3,6 mg/L; docelowe wynosi 12 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
66 kgVd = 0,5 L/kgC = 3,6 → 12 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why must a patient with a new coronary stent not stop their antiplatelet medicines without specialist advice?
AThe stent will dissolve if the drugs are stopped before the course ends
BStopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
CStopping causes severe low blood pressure
DStopping causes immediate kidney failure
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with a central venous catheter develops fever and rigors shortly after the line is flushed, with no other obvious source. What should be suspected?
AAn allergic reaction to the saline flush
BA catheter-related bloodstream infection
CA pulmonary embolism
DNormal response to line use
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · About 140–180 mg/dL (7,8–10 mmol/L)
Dlaczego to jest odpowiedź
For most critically ill patients, insulin is used to keep glucose around 140–180 mg/dL (7,8–10 mmol/L). Lower targets increase the risk of hypoglycemia, and persistently higher levels increase infection and other complications.
Odpowiedź
C · About 140–180 mg/dL (7,8–10 mmol/L)
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Możliwe jest zatrucie, ponieważ niski potas zwiększa działanie digoksyny
Dlaczego to jest odpowiedź
Hipokaliemia zwiększa wiązanie digoksyny z komórkami serca, więc zatrucie może wystąpić przy prawidłowym stężeniu. Pielęgniarka wstrzymuje dawkę, zgłasza wynik i spodziewa się uzupełniania potasu.Sprawdzono w:Low blood potassium · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
B · Możliwe jest zatrucie, ponieważ niski potas zwiększa działanie digoksyny
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 309 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·146 + 6,9 + 9,9 = 308,8 ≈ 309 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 309 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg
Porównaj
zmierzone: 46 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa
Odpowiedź
dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 150 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens w L/h
100·60/1000 = 6 L/h
Szybkość wlewu
R = 6·25 = 150 mg/h
Odpowiedź
R = 150 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 346,5 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·66 = 33 L
Potrzebny wzrost
12 − 3,6 = 8,4 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 33·8,4/(0,8·1) = 346,5 mg
Odpowiedź
LD = 346,5 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Stopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
Dlaczego to jest odpowiedź
Dual antiplatelet therapy prevents stent thrombosis while the stent becomes covered by the artery lining. Stopping early can cause a sudden myocardial infarction.
Odpowiedź
B · Stopping early greatly increases the risk of a clot forming in the stent
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · A catheter-related bloodstream infection
Dlaczego to jest odpowiedź
Rigors after flushing suggest bacteria colonising the catheter. Blood cultures are taken (often from the line and a peripheral vein) and the team decides whether to remove the line.