Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
How often is the INR usually checked when warfarin is first started?
AOnly if bleeding occurs at home
BEvery few days, until it is stable
CEvery hour, during the first week
DOnce a year, at a routine visit
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with jaundice and nausea has a positive IgM antibody to hepatitis A virus (IgM anti-HAV). What does this show?
APast hepatitis B infection that has cleared
BImmunity from hepatitis A vaccine long ago
CA current or recent hepatitis A infection
DChronic hepatitis A lasting many years
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 129 mmol/L, glukoza 10,4 mmol/L i mocznik 10,5 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 35% tlenu pokazuje PaO₂ 77 mmHg (10,3 kPa) oraz PaCO₂ 53 mmHg (7,1 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 200 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 8 mg/L, a okres półtrwania 2 h. Oblicz klirens CL w L/h.
D = 200 mgC₀ = 8 mg/Lt½ = 2 h
CL = L/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 71 kg ma stężenie (phenytoin) równe 4,5 mg/L; docelowe wynosi 15 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako phenytoin sodium (S = 0,92), a objętość dystrybucji wynosi 0,7 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
71 kgVd = 0,7 L/kgC = 4,5 → 15 mg/LS = 0,92
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Why must levodopa for Parkinson's disease be given at the exact times prescribed in hospital?
AEarly doses cause severe low blood glucose and sweating attacks
BThe drug only works if taken at midnight
CDelays can quickly worsen rigidity, immobility and swallowing
DLate doses cause dangerous high potassium
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Which sign is often a late finding in hypovolaemic shock in a young, previously fit adult?
ACool peripheries
BA fall in blood pressure
CA slightly raised respiratory rate
DA rise in heart rate
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Every few days, until it is stable
Dlaczego to jest odpowiedź
When warfarin is started or its dose changes, the INR is checked frequently (often every few days) until it is stable in the target range. After that, the interval can be extended, often up to every 4 weeks or longer if very stable.
Odpowiedź
B · Every few days, until it is stable
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · A current or recent hepatitis A infection
Dlaczego to jest odpowiedź
IgM antibodies appear early, so IgM anti-HAV indicates acute hepatitis A. IgG anti-HAV alone shows past infection or vaccination and lifelong immunity. Hepatitis A does not become chronic and spreads by the fecal-oral route, so hand hygiene is essential.
Odpowiedź
C · A current or recent hepatitis A infection
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 279 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·129 + 10,4 + 10,5 = 278,9 ≈ 279 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 279 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Gradient A–a = 106,3 mmHg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 200/8 = 25 L
Stała szybkości
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Klirens
CL = 0,3466·25 = 8,664 L/h
Odpowiedź
CL = 8,664 L/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 567,2 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,7·71 = 49,7 L
Potrzebny wzrost
15 − 4,5 = 10,5 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 49,7·10,5/(0,92·1) = 567,2 mg
Odpowiedź
LD = 567,2 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Delays can quickly worsen rigidity, immobility and swallowing
Dlaczego to jest odpowiedź
Levodopa has a short effect, so missed or late doses can lead to severe stiffness, falls, swallowing problems and, rarely, a dangerous hyperpyrexia-like state. Parkinson's medicines are treated as time-critical.
Odpowiedź
C · Delays can quickly worsen rigidity, immobility and swallowing
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · A fall in blood pressure
Dlaczego to jest odpowiedź
Young adults compensate for blood loss with tachycardia and vasoconstriction, so blood pressure may stay normal until a large volume is lost. Hypotension is therefore a late and serious sign.