Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma sód 124 mEq/L, ból głowy i nowe splątanie. Które działanie pielęgniarskie jest najwłaściwsze?
AUtrzymywać pacjenta w pozycji płaskiej i ograniczyć kontrole neurologiczne do jednej na zmianę
BWprowadzić środki ostrożności przeciwdrgawkowe i monitorować stan neurologiczny
CZachęcić pacjenta do picia dużej ilości zwykłej wody
DPodać wcześniej następną dawkę zleconego diuretyku tiazydowego
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient's potassium is 7,2 mEq/L, and the monitor shows wide QRS complexes. Several treatments are prescribed. Which should be given first?
AIV furosemide (a loop diuretic)
BIV calcium gluconate (or chloride)
CAn oral potassium binder dose
DUrgent hemodialysis session
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,56, PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa) oraz HCO₃⁻ 36 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,56PaCO₂ 42 mmHg (5,6 kPa)HCO₃⁻ 36 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 137, Cl⁻ 106, HCO₃⁻ 19 mmol/L i albumina 29 g/L. Znajdź lukę anionową skorygowaną o albuminy AGc = AG + 0,25·(40 − albumina).
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 10 mg/L po 1 h i 3,5 mg/L po 4 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.
C1 = 10 mg/L (1 h)C2 = 3,5 mg/L (4 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Okres półtrwania leku (tobramycin) u pacjenta wynosi 2 h. Cel to szczyt 10 mg/L i wartość dolna 0,5 mg/L. Zakładając szybkie dawki dożylne i eliminację pierwszego rzędu, jaki odstęp między dawkami τ pozwala, aby stężenie spadło od szczytu do wartości dolnej? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
t½ = 2 hCpeak = 10 mg/LCtrough = 0,5 mg/L
τ = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Który parametr jest najważniejszy do sprawdzenia przed podaniem beta-blokera?
AWyłącznie stężenie glukozy we krwi
BWypróżnienia
CCzęstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
DWyłącznie temperatura
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
During a blood transfusion, an older patient with heart failure becomes breathless with a rising blood pressure, raised JVP and crackles in the lungs. What is the most likely cause?
ATransfusion-related acute lung injury with hypotension
BA febrile non-haemolytic reaction
CTransfusion-associated circulatory overload
DAnaphylaxis
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Wprowadzić środki ostrożności przeciwdrgawkowe i monitorować stan neurologiczny
Dlaczego to jest odpowiedź
Hiponatremia może powodować obrzęk mózgu i drgawki. Pielęgniarka monitoruje stan neurologiczny, wprowadza środki ostrożności przeciwdrgawkowe i zgłasza wynik. Dodatkowa woda i tiazydy mogą jeszcze bardziej obniżyć sód.Sprawdzono w:Low blood sodium · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
B · Wprowadzić środki ostrożności przeciwdrgawkowe i monitorować stan neurologiczny
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · IV calcium gluconate (or chloride)
Dlaczego to jest odpowiedź
With ECG changes, IV calcium is given first to stabilize the cardiac membrane within minutes. It does not lower potassium, so insulin with glucose (and sometimes albuterol/salbutamol) follows to shift potassium into cells, then binders, diuretics or dialysis remove it.Sprawdzono w:High potassium level - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
B · IV calcium gluconate (or chloride)
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,56: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 42 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 36 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 44,2–48,2 mmHg, więc zmierzone 42 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: AGc = 14,75 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 137 − (106 + 19) = 12
Korekta na albuminy
12 + 0,25·(40 − 29) = 14,75 mmol/L
Odpowiedź
AGc = 14,75 mmol/L
Powyżej około 12 po korekcie: duża luka anionowa.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: k = 0,3499 h⁻¹
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(10/3,5)/3 = 1,05/3 = 0,3499 h⁻¹
Odpowiedź
k = 0,3499 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 8,6 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/2 = 0,3466 h⁻¹
Odstęp między dawkami
τ = ln(10/0,5)/0,3466 = 2,996/0,3466 = 8,644 ≈ 8,6 h
Odpowiedź
τ = 8,6 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 8, 12, 24 lub 36 h, i ponownie sprawdza stężenia.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
Dlaczego to jest odpowiedź
Beta-blokery obniżają częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze, więc bradykardia lub hipotensja mogą wymagać wstrzymania dawki i poinformowania osoby zlecającej.
Odpowiedź
C · Częstość akcji serca i ciśnienie tętnicze
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Transfusion-associated circulatory overload
Dlaczego to jest odpowiedź
TACO causes pulmonary oedema with hypertension and raised venous pressure, especially in older people and those with heart or kidney disease. TRALI usually presents with hypotension and no fluid overload signs.