Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

A patient's levothyroxine dose was changed today. When is the TSH usually rechecked?

  1. AAfter about 24 hours
  2. BAfter about 1 year
  3. CAfter about 3 days
  4. DAfter about 6–8 weeks
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

A patient receiving chemotherapy has a white cell count of 1,8 × 10³/µL with 20% neutrophils and 5% bands. What is the absolute neutrophil count (ANC)?

  1. A360/µL
  2. B450/µL
  3. C1,800/µL
  4. D4,500/µL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 10 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 10 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,33PaCO₂mmHg354533HCO₃⁻mmol/L222617prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,33, PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa), HCO₃⁻ 17 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,33PaCO₂ 33 mmHg (4,4 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 180 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 10 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz klirens CL w L/h.

D = 180 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 h
CL = L/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
65 kg88 · kobietaSCr 1,6 mg/dLfe​ = 0,6D = ? mg

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 88 lat (płeć: kobieta) waży 65 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,6 mg/dL (141 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (ciprofloxacin) wynosi 500 mg przy klirensie kreatyniny 120 mL/min, a ułamek fe = 0,6 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.

88 lata65 kgkobietaSCr = 1,6 mg/dL500 mgfe = 0,6CrCl wartości normalne 120 mL/min
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

During a red cell transfusion, when are serious acute reactions most likely to start?

  1. AAfter the third unit only
  2. BIn the first 15 minutes
  3. CAbout 24 hours later
  4. DOnly after the unit has finished
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Pacjent po operacji ma tętno 115/min, temperaturę 38,6 °C, częstość oddechów 26/min i ciśnienie 85/50 mmHg mimo bolusu płynów. Na co to najpewniej wskazuje?

  1. AWstrząs septyczny wymagający pilnej oceny przez zespół intensywnej terapii
  2. BLęk przed wypisem
  3. CPrawidłową reakcję zapalną w pierwszych dobach po operacji
  4. DWyłącznie łagodne odwodnienie

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · After about 6–8 weeks

Dlaczego to jest odpowiedź

Levothyroxine has a half-life of about a week, so a steady state takes about 6 weeks. The TSH is therefore rechecked about 6–8 weeks after a dose change; checking earlier gives a misleading result.Sprawdzono w: Hypothyroidism · MedlinePlus (NIH) (2024)

Odpowiedź

D · After about 6–8 weeks
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: B · 450/µL

Dlaczego to jest odpowiedź

ANC = 1,800 × (0,20 + 0,05) = 450/µL. A value below 500/µL is severe neutropenia with a high risk of serious infection, so neutropenic precautions and early reporting of fever are essential.Sprawdzono w: Blood Differential · MedlinePlus (NIH) (2024)

Odpowiedź

B · 450/µL
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 23 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·10 + 8 = 23 mmHg
zasięg: 21–25 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 23 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg

Porównaj

zmierzone: 33 mmHg → prawidłowe wyrównanie

Odpowiedź

prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: CL = 4,991 L/h

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 180/10 = 18 L

Stała szybkości

k = 0,693/2,5 = 0,2773 h⁻¹

Klirens

CL = 0,2773·18 = 4,991 L/h

Odpowiedź

CL = 4,991 L/h
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 262 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)

CrCl = (140 − 88)·65/(72·1,6)·0,85 = 24,94 mL/min

Współczynnik dawki (Dettli)

Q = 1 − 0,6·(1 − 24,94/120) = 0,5247

Skorygowana dawka

D = 0,5247·500 = 262,3 ≈ 262 mg

Odpowiedź

D = 262 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: B · In the first 15 minutes

Dlaczego to jest odpowiedź

Severe reactions such as ABO incompatibility and anaphylaxis usually begin early. The patient should be watched closely in the first 15 minutes, with observations repeated as per local policy.

Odpowiedź

B · In the first 15 minutes
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Wstrząs septyczny wymagający pilnej oceny przez zespół intensywnej terapii

Dlaczego to jest odpowiedź

Objawy zakażenia z hipotensją niereagującą na płyny sugerują wstrząs septyczny. Prawdopodobnie potrzebne będą leki wazopresyjne i udział zespołu intensywnej terapii, obok antybiotyków i opanowania źródła zakażenia.

Odpowiedź

A · Wstrząs septyczny wymagający pilnej oceny przez zespół intensywnej terapii

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses