Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
How often is the INR usually checked when warfarin is first started?
AOnly if bleeding occurs at home
BEvery few days, until it is stable
COnce a year, at a routine visit
DEvery hour, during the first week
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient has a hematocrit of 60% and a raised red cell mass. Which result suggests polycythemia vera rather than secondary polycythemia from chronic hypoxia?
AA low erythropoietin level
BA low oxygen saturation
CA high carboxyhemoglobin
DA high erythropoietin level
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 60 mmHg (8,0 kPa). Użyj reguły, że w przewlekłej kwasicy oddechowej HCO₃⁻ rośnie o 3,5 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ przekracza 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,23, PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa), HCO₃⁻ 18 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,23PaCO₂ 44 mmHg (5,9 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 10 mg/L po 1 h i 4,4 mg/L po 4 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz stałą szybkości eliminacji k.
C1 = 10 mg/L (1 h)C2 = 4,4 mg/L (4 h)
k = h⁻¹
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 63 kg przyjmuje doustnie teofilinę (F = 1) co 8 h. Klirens wynosi 0,045 L/kg/h. Każda dawka to 400 mg leku (theophylline). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.
CL = 0,045 L/kg/hτ = 8 hS = 1F = 163 kgD = 400 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Pacjent z cukrzycą typu 1 wymiotuje i mało je. Jakie jest prawidłowe zalecenie na czas choroby?
AKontroluj glukozę tylko raz dziennie
BOdstaw insulinę, dopóki nie zaczniesz normalnie jeść, aby uniknąć hipoglikemii
CNie odstawiaj insuliny; częściej kontroluj glukozę i ciała ketonowe
DZmniejsz o połowę ilość płynów, by zapobiec wymiotom
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Starszy pacjent ze złamaniem szyjki kości udowej dwa dni po urazie staje się duszny i splątany, z wybroczynową wysypką na klatce piersiowej. Jakie powikłanie należy podejrzewać?
AZespół zatoru tłuszczowego
BZakażenie układu moczowego
CZespół ciasnoty przedziałów powięziowych
DOdleżynę
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Every few days, until it is stable
Dlaczego to jest odpowiedź
When warfarin is started or its dose changes, the INR is checked frequently (often every few days) until it is stable in the target range. After that, the interval can be extended, often up to every 4 weeks or longer if very stable.
Odpowiedź
B · Every few days, until it is stable
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · A low erythropoietin level
Dlaczego to jest odpowiedź
In polycythemia vera, a marrow mutation (usually JAK2) drives red cell production, so erythropoietin is low. In secondary polycythemia from hypoxia (COPD, high altitude, smoking), erythropoietin is high. Often white cells and platelets are also raised in polycythemia vera.Sprawdzono w:Erythropoietin test · MedlinePlus (NIH) (2025); Polycythemia vera · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
A · A low erythropoietin level
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 31 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|60 − 40| = 20 mmHg → 2 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 3,5·2 = 31 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 31 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·18 + 8 = 35 → 33–37 mmHg
Porównaj
zmierzone: 44 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa
Odpowiedź
dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: k = 0,2737 h⁻¹
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(10/4,4)/3 = 0,821/3 = 0,2737 h⁻¹
Odpowiedź
k = 0,2737 h⁻¹
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Css,avg = 17,64 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Odpowiedź: C · Nie odstawiaj insuliny; częściej kontroluj glukozę i ciała ketonowe
Dlaczego to jest odpowiedź
Odstawienie insuliny w cukrzycy typu 1 może szybko wywołać kwasicę ketonową. Pacjent powinien kontynuować insulinę, monitorować glukozę i ciała ketonowe, pić płyny i szukać pomocy, jeśli ciała ketonowe rosną.
Odpowiedź
C · Nie odstawiaj insuliny; częściej kontroluj glukozę i ciała ketonowe
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Zespół zatoru tłuszczowego
Dlaczego to jest odpowiedź
Zator tłuszczowy pojawia się zwykle 24–72 godziny po złamaniu kości długiej lub miednicy, z triadą: niewydolność oddechowa, zmiany neurologiczne i wysypka wybroczynowa.