Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma bezwzględną liczbę neutrofili 0,4 × 10³/µL. Które postępowanie jest właściwe?
AŚcisła higiena rąk, kontrola temperatury i brak odwiedzin osób z zakażeniami
BMierzenie temperatury w odbycie, ponieważ odczyty są dokładniejsze
CWniesienie świeżych kwiatów do sali, aby poprawić nastrój pacjenta
DDzielenie sali z innym pacjentem leczonym z powodu zapalenia płuc
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient has a continuous heparin infusion for a pulmonary embolism. A new nurse plans to adjust the infusion using today's INR of 1,1. What should the experienced nurse explain?
AThe INR is the correct test, and 1,1 means heparin is therapeutic
BHeparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR
CThe INR of 1,1 means the heparin rate must be doubled at once
DHeparin needs no laboratory monitoring once the infusion is started
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,62, PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa) oraz HCO₃⁻ 37 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,62PaCO₂ 37 mmHg (4,9 kPa)HCO₃⁻ 37 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 30 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.
HCO₃⁻ 30 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 58 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,03 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 10 mg/L?
58 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 10 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 93 kg przyjmujący regularne dawki leku (tobramycin) jest w stanie stacjonarnym. Cel to szczyt 8 mg/L i wartość dolna 1 mg/L, a objętość dystrybucji wynosi 0,3 L/kg. Zakładając szybkie dawki dożylne, jaka dawka D podnosi stężenie od wartości dolnej do szczytu?
93 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 8 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Under the Mental Capacity Act 2005 (England and Wales), which principle applies?
AA person must be assumed to have capacity unless it is shown that they lack it
BA diagnosis of dementia means the person lacks capacity for all decisions
CCapacity is decided by the next of kin, who must sign a form for every decision
DEveryone over 75 is assumed to lack capacity
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient going home with a leg cast is taught about cast care. Which statement shows a need for further teaching?
A"I can push a knitting needle down the cast to scratch an itch."
B"I will keep my leg raised on pillows for the first few days."
C"I will keep the cast dry."
D"I will come back if my toes go numb or turn blue."
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Ścisła higiena rąk, kontrola temperatury i brak odwiedzin osób z zakażeniami
Dlaczego to jest odpowiedź
Ciężka neutropenia niesie wysokie ryzyko zakażenia. Kluczowe są higiena rąk, wczesne rozpoznanie gorączki i ochrona przed źródłami zakażenia. Kwiaty mogą nosić drobnoustroje, zabiegi w odbycie mogą uszkodzić błonę śluzową, a współlokator z zapaleniem płuc jest źródłem ryzyka zakażenia.Sprawdzono w:Low white blood cell count and cancer · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
A · Ścisła higiena rąk, kontrola temperatury i brak odwiedzin osób z zakażeniami
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Heparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR
Dlaczego to jest odpowiedź
Unfractionated heparin infusions are adjusted using the aPTT or anti-factor Xa level according to protocol. The INR monitors warfarin and is little affected by heparin at usual doses. Using the wrong test can cause under- or over-anticoagulation.Sprawdzono w:Partial Thromboplastin Time (PTT) Test · MedlinePlus (NIH) (2026); Prothrombin Time Test and INR (PT/INR) · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
B · Heparin is adjusted using the aPTT or anti-Xa level, not the INR
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,62: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 37 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 37 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 44,9–48,9 mmHg, więc zmierzone 37 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 42 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
0,7·30 + 21 = 42 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 42 mmHg
Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 21,75 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,03·58 = 1,74 L/h
Szybkość wlewu
R = CL·Css/S = 1,74·10/0,8 = 21,75 mg/h
Odpowiedź
R = 21,75 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 195,3 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,3·93 = 27,9 L
Dawka
D = 27,9·(8 − 1) = 195,3 mg
Odpowiedź
D = 195,3 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · A person must be assumed to have capacity unless it is shown that they lack it
Dlaczego to jest odpowiedź
The Act begins by presuming capacity. Capacity is decision-specific and time-specific, and people must be given all practicable help to make their own decision.
Odpowiedź
A · A person must be assumed to have capacity unless it is shown that they lack it
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · "I can push a knitting needle down the cast to scratch an itch."
Dlaczego to jest odpowiedź
Pushing objects under a cast can injure the skin and cause infection or pressure sores. Elevation, keeping the cast dry and reporting numbness, colour change or increasing pain are correct.
Odpowiedź
A · "I can push a knitting needle down the cast to scratch an itch."