Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Why is a baseline platelet count taken before starting heparin therapy?
ABecause heparin increases the platelet count to dangerous levels
BBecause heparin is given at a dose based on the platelet count
CSo that the INR can be calculated from the platelet count later
DSo a later fall from heparin-induced thrombocytopenia is detected
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
At the start of a shift, the nurse reviews four new results. Which patient needs attention first?
AGlucose 180 mg/dL (10 mmol/L) after a meal in a patient with diabetes
BHemoglobin 11,0 g/dL (110 g/L) in a patient with rheumatoid arthritis
CSodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting
DPotassium 5,2 mEq/L in a patient with stable chronic kidney disease
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 151 mmol/L, glukoza 16,6 mmol/L i mocznik 16,5 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,21, PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa), HCO₃⁻ 7 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,21PaCO₂ 18 mmHg (2,4 kPa)HCO₃⁻ 7 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wankomycyna jest podawana we wlewie ciągłym pacjentowi, u którego klirens wankomycyny wynosi 3,5 L/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 25 mg/L?
CL = 3,5 L/hCss = 25 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 45 lat (płeć: mężczyzna) waży 66 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2,5 mg/dL (221 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (gentamicin) wynosi 120 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu odstępu dawkę zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
What is the main benefit of pulmonary rehabilitation for patients with COPD?
AA cure for the disease within months
BBetter exercise capacity and quality of life
CReversal of the lung damage caused by smoking
DNo further need for inhalers
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with suspected appendicitis says the pain suddenly eased, but an hour later has pain all over the abdomen, a rigid abdomen and a fever. What is most likely?
AThe appendix has perforated, causing peritonitis
BThe appendicitis has resolved without treatment
CThe patient has developed gastroenteritis
DThe analgesia has started working
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · So a later fall from heparin-induced thrombocytopenia is detected
Dlaczego to jest odpowiedź
Heparin-induced thrombocytopenia is diagnosed partly by a fall of about 50% or more from the baseline count, usually 5–10 days after starting. A baseline count and regular checks make this possible.
Odpowiedź
D · So a later fall from heparin-induced thrombocytopenia is detected
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Sodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting
Dlaczego to jest odpowiedź
Severe hyponatremia with confusion and vomiting suggests cerebral edema and can progress to seizures and coma. The other results are mildly abnormal and expected for those conditions, so they are less urgent.
Odpowiedź
C · Sodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 335 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·151 + 16,6 + 16,5 = 335,1 ≈ 335 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 335 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·7 + 8 = 18,5 → 16,5–20,5 mmHg
Porównaj
zmierzone: 18 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 87,5 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Szybkość wlewu
R = 3,5·25 = 87,5 mg/h
Odpowiedź
R = 87,5 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 42 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 45)·66/(72·2,5) = 34,83 mL/min
Skorygowana dawka
D = 120·34,83/100 = 41,8 ≈ 42 mg
Odpowiedź
D = 42 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Better exercise capacity and quality of life
Dlaczego to jest odpowiedź
Pulmonary rehabilitation improves breathlessness, exercise tolerance and well-being, and reduces hospital admissions. It does not reverse the underlying lung damage.
Odpowiedź
B · Better exercise capacity and quality of life
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · The appendix has perforated, causing peritonitis
Dlaczego to jest odpowiedź
Perforation may briefly relieve the pain as pressure in the appendix falls, followed by generalised peritonitis. This needs urgent surgical review, IV fluids and antibiotics.
Odpowiedź
A · The appendix has perforated, causing peritonitis