Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
In the third trimester of pregnancy, a woman's alkaline phosphatase (ALP) is about twice the usual adult range, and the other liver tests are normal. What is the best interpretation?
AA sign of blocked bile ducts
BA sign of acute viral hepatitis
CA normal rise from placental ALP
DA sign of new bone cancer
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with acute pancreatitis has a rising BUN, a falling calcium and a glucose of 250 mg/dL (13,9 mmol/L) over the first 48 hours. What do these results suggest?
AA resolving, mild pancreatitis
BIncreasingly severe pancreatitis
CAn unrelated new kidney stone
DA lab error from lipemic samples
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa). Użyj reguły, że w ostrej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 2 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,16, PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa), HCO₃⁻ 17 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,16PaCO₂ 49 mmHg (6,5 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 85 kg otrzymuje wlew teofiliny. Klirens wynosi 0,03 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 15 mg/L?
85 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 15 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 54 lat (płeć: mężczyzna) waży 85 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,8 mg/dL (159 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykły schemat leku (tobramycin) to 120 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu dawki odstęp wydłuża się proporcjonalnie do spadku klirensu. Oblicz nowy odstęp między dawkami τ. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
How is Helicobacter pylori infection usually treated?
AA single dose of paracetamol and a bland diet for a week
BA combination of antibiotics with a proton pump inhibitor
CAntacids alone, taken after every meal for a month
DSurgery to remove the stomach
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Badanie krwi pacjenta wykazuje potas 6,8 mmol/L, a w EKG widać spiczaste załamki T. Które leczenie najszybciej chroni serce?
AWyłącznie dieta ubogopotasowa
BFurosemid w tabletkach następnego dnia
CDoustne suplementy potasu
DGlukonian wapnia dożylnie
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · A normal rise from placental ALP
Dlaczego to jest odpowiedź
The placenta produces ALP, so serum ALP normally rises in late pregnancy. With normal bilirubin, ALT and AST, this is expected. Symptoms such as severe itching or raised bile acids would need further review.Sprawdzono w:Alkaline Phosphatase · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
C · A normal rise from placental ALP
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Increasingly severe pancreatitis
Dlaczego to jest odpowiedź
Rising BUN (fluid loss and kidney injury), low calcium and hyperglycemia are markers of more severe pancreatitis in scoring systems. The nurse monitors fluid balance, vital signs and organ function closely and reports deterioration.Sprawdzono w:Acute pancreatitis · MedlinePlus (NIH) (2025); BUN (Blood Urea Nitrogen) · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
B · Increasingly severe pancreatitis
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 20,6 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|23 − 40| = 17 mmHg → 1,7 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 2·1,7 = 20,6 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 20,6 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·17 + 8 = 33,5 → 31,5–35,5 mmHg
Porównaj
zmierzone: 49 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa
Odpowiedź
dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 38,25 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,03·85 = 2,55 L/h
Szybkość wlewu
R = 2,55·15 = 38,25 mg/h
Odpowiedź
R = 38,25 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 14,2 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 54)·85/(72·1,8) = 56,4 mL/min
Nowy odstęp
τ = 8·100/56,4 = 14,18 ≈ 14,2 h
Odpowiedź
τ = 14,2 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 12, 24, 36 lub 48 h.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · A combination of antibiotics with a proton pump inhibitor
Dlaczego to jest odpowiedź
Eradication therapy combines a PPI with two antibiotics for a set course. Completing the course is important for success.
Odpowiedź
B · A combination of antibiotics with a proton pump inhibitor
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Glukonian wapnia dożylnie
Dlaczego to jest odpowiedź
Wapń podany dożylnie stabilizuje mięsień sercowy w ciągu kilku minut. Insulina z glukozą przesuwa następnie potas do komórek, a inne działania usuwają go z organizmu.