Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma sód 152 mEq/L. Jakich objawów spodziewa się pielęgniarka?
APragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
BPrzyrostu masy ciała z obrzękniętymi kostkami
CBradykardii ze szpiczastymi załamkami T
DDrgania mięśni z dodatnim objawem Trousseau
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with long-term heavy alcohol use is admitted with alcohol withdrawal. Which group of electrolyte problems is most common?
ALow chloride, high bicarbonate and high calcium
BHigh sodium, high calcium and high glucose
CHigh magnesium, high phosphate and high potassium
DLow magnesium, low phosphate and low potassium
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,54, PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 19 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,54PaCO₂ 23 mmHg (3,1 kPa)HCO₃⁻ 19 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,31, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) oraz HCO₃⁻ 14 mmol/L, przy Na⁺ 144 i Cl⁻ 114 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wankomycyna jest podawana we wlewie ciągłym pacjentowi, u którego klirens wankomycyny wynosi 90 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 20 mg/L?
CL = 90 mL/minCss = 20 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 92 kg ma stężenie (theophylline) równe 3 mg/L; docelowe wynosi 10 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
92 kgVd = 0,5 L/kgC = 3 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
How does CPAP help a patient with obstructive sleep apnoea?
AIt strengthens the breathing muscles during the day
BIt removes excess carbon dioxide from the lungs by gentle suction
CIt keeps the upper airway open during sleep with continuous air pressure
DIt delivers bronchodilator drugs deep into the lungs overnight
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with full mental capacity decides against a treatment that the team thinks is best. What does the Mental Capacity Act 2005 (England and Wales) say?
AThe patient must be assessed by a psychiatrist before refusing
BThe team may override any decision that it disagrees with if it is serious
CThe family may make the decision instead if they disagree with the patient's choice
DA person is not treated as lacking capacity just because they make an unwise decision
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
Dlaczego to jest odpowiedź
Hipernatremia zwykle oznacza niedobór wody, powodując pragnienie, suchość w ustach, niepokój, pobudzenie, a w ciężkiej postaci drgawki. Koryguje się ją powoli, aby uniknąć obrzęku mózgu.
Odpowiedź
A · Pragnienia, suchych błon śluzowych i niepokoju
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Low magnesium, low phosphate and low potassium
Dlaczego to jest odpowiedź
Poor diet, vomiting, diarrhea and alcohol's effect on the kidneys commonly cause low magnesium, phosphate and potassium. These worsen arrhythmia and seizure risk, so they are checked and replaced, together with thiamine.
Odpowiedź
D · Low magnesium, low phosphate and low potassium
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,54: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 23 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 19 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica z prawidłową luką
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 144 − (114 + 14) = 16
Wskaźnik delta
(16 − 12)/(24 − 14) = 0,4
dodatkowa kwasica z prawidłową luką
Odpowiedź
dodatkowa kwasica z prawidłową luką
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 108 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens w L/h
90·60/1000 = 5,4 L/h
Szybkość wlewu
R = 5,4·20 = 108 mg/h
Odpowiedź
R = 108 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 402,5 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·92 = 46 L
Potrzebny wzrost
10 − 3 = 7 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 46·7/(0,8·1) = 402,5 mg
Odpowiedź
LD = 402,5 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · It keeps the upper airway open during sleep with continuous air pressure
Dlaczego to jest odpowiedź
Continuous positive airway pressure acts as a splint for the upper airway, preventing collapse and apnoeas. Patients should bring their CPAP machine into hospital.
Odpowiedź
C · It keeps the upper airway open during sleep with continuous air pressure
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · A person is not treated as lacking capacity just because they make an unwise decision
Dlaczego to jest odpowiedź
One of the Act's principles is that making an unwise decision is not, on its own, evidence of incapacity. The team should check understanding, explore reasons and document the discussion.
Odpowiedź
D · A person is not treated as lacking capacity just because they make an unwise decision