Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

Why must a blue-top (citrate) coagulation tube be filled to the correct level?

  1. AUnderfilled tubes always give a falsely low hemoglobin and hematocrit
  2. BAn overfull tube is needed to measure the potassium level
  3. CThe laboratory charges extra when a tube is not filled correctly
  4. DThe blood-to-anticoagulant ratio must be right for accurate clotting times
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

Four patients had a thyroidectomy earlier today. Which result should the nurse act on first?

  1. ASodium 136 mEq/L on IV fluids after surgery
  2. BCalcium 7,2 mg/dL (1,8 mmol/L) with tingling lips
  3. CGlucose 145 mg/dL (8,0 mmol/L) after surgery
  4. DHemoglobin 12,1 g/dL (121 g/L) after surgery
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 131 mmol/L, glukoza 15,9 mmol/L i mocznik 13,7 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 131 mmol/Lglukoza 15,9 mmol/Lmocznik 13,7 mmol/L
Osm = mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,34PaCO₂mmHg354531HCO₃⁻mmol/L222616dodatkowa kwasica z prawidłową lukączysta kwasica z dużą lukądodatkowa zasadowica metaboliczna

Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,34, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 16 mmol/L, przy Na⁺ 139 i Cl⁻ 88 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.

pH 7,34PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 16 mmol/LNa⁺ 139 mmol/LCl⁻ 88 mmol/L
  1. 1dodatkowa kwasica z prawidłową luką
  2. 2czysta kwasica z dużą luką
  3. 3dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
VCss​ = 10 mg/LR = ? mg/hCL = 0,03 L/kg/h97 kg

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 97 kg otrzymuje wlew teofiliny. Klirens wynosi 0,03 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 10 mg/L?

97 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 10 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
VCss,avg​ = ?300 mg · q12hCL = 0,03 L/kg/h91 kg · S = 1 · F = 1

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 91 kg przyjmuje doustnie teofilinę (F = 1) co 12 h. Klirens wynosi 0,03 L/kg/h. Każda dawka to 300 mg leku (theophylline). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.

CL = 0,03 L/kg/hτ = 12 hS = 1F = 191 kgD = 300 mg
Css,avg = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

Drabina analgetyczna WHO zaleca:

  1. APrzechodzenie od leków nieopioidowych do słabych, a potem silnych opioidów w miarę nasilania się bólu
  2. BRozpoczynanie u wszystkich pacjentów od silnych opioidów
  3. CPodawanie leków przeciwbólowych dopiero, gdy ból staje się silny
  4. DStosowanie w bólu nowotworowym wyłącznie metod niefarmakologicznych
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Pacjent z ostrym zapaleniem trzustki odczuwa silny ból w nadbrzuszu promieniujący do pleców. Która opieka pielęgniarska jest najważniejsza?

  1. AObfity tłusty posiłek pobudzający trzustkę
  2. BOgraniczenie wszystkich płynów
  3. CSkuteczne leczenie przeciwbólowe, płyny dożylne i ścisłe monitorowanie bilansu płynów
  4. DŚcisłe leżenie w łóżku bez pomiarów parametrów

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · The blood-to-anticoagulant ratio must be right for accurate clotting times

Dlaczego to jest odpowiedź

Citrate tubes contain a set volume of anticoagulant. If the tube is underfilled, the extra citrate falsely prolongs the PT and aPTT, so the laboratory may reject the sample.

Odpowiedź

D · The blood-to-anticoagulant ratio must be right for accurate clotting times
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: B · Calcium 7,2 mg/dL (1,8 mmol/L) with tingling lips

Dlaczego to jest odpowiedź

Hypocalcemia after thyroid surgery, from parathyroid injury, can progress to tetany and laryngospasm. Tingling lips are an early sign, so the nurse assesses the airway and Chvostek and Trousseau signs and reports at once. The other results are expected after surgery.Sprawdzono w: Calcium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Odpowiedź

B · Calcium 7,2 mg/dL (1,8 mmol/L) with tingling lips
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 292 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·131 + 15,9 + 13,7 = 291,6 ≈ 292 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 292 mOsm/kg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: dodatkowa zasadowica metaboliczna

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 139 − (88 + 16) = 35

Wskaźnik delta

(35 − 12)/(24 − 16) = 2,875
dodatkowa zasadowica metaboliczna

Odpowiedź

dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: R = 29,1 mg/h

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens

CL = 0,03·97 = 2,91 L/h

Szybkość wlewu

R = 2,91·10 = 29,1 mg/h

Odpowiedź

R = 29,1 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Css,avg = 9,158 mg/L

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Klirens

CL = 0,03·91 = 2,73 L/h

Średnie stężenie w stanie stacjonarnym

Css,avg = S·F·D/(CL·τ) = 1·1·300/(2,73·12) = 9,158 mg/L

Odpowiedź

Css,avg = 9,158 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: A · Przechodzenie od leków nieopioidowych do słabych, a potem silnych opioidów w miarę nasilania się bólu

Dlaczego to jest odpowiedź

Drabina prowadzi od leków nieopioidowych (takich jak paracetamol) do słabych, a następnie silnych opioidów, z lekami wspomagającymi na każdym stopniu. W bólu przewlekłym preferuje się regularne dawkowanie.

Odpowiedź

A · Przechodzenie od leków nieopioidowych do słabych, a potem silnych opioidów w miarę nasilania się bólu
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: C · Skuteczne leczenie przeciwbólowe, płyny dożylne i ścisłe monitorowanie bilansu płynów

Dlaczego to jest odpowiedź

Ostre zapalenie trzustki może powodować duże utraty płynów i niewydolność narządów. Opieka skupia się na resuscytacji płynowej, analgezji, monitorowaniu diurezy i glukozy oraz w miarę możliwości wczesnym żywieniu.

Odpowiedź

C · Skuteczne leczenie przeciwbólowe, płyny dożylne i ścisłe monitorowanie bilansu płynów

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses