Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent ma liczbę płytek 18 × 10³/µL. Które działanie pielęgniarskie jest właściwe?
AMierzenie temperatury w odbycie co cztery godziny dla dokładności
BMiękka szczoteczka do zębów, golarka elektryczna i brak wstrzyknięć domięśniowych
CPodanie zleconego kwasu acetylosalicylowego przy bólu głowy
DZachęcanie do używania nici dentystycznej dwa razy dziennie i golenia ostrą żyletką
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient started methimazole for hyperthyroidism 6 weeks ago and now has a fever and a severe sore throat. Which action is most important?
AHold the drug and arrange an urgent white cell and neutrophil count
BCheck the TSH and double the dose if it is still low
CGive the next dose and suggest warm salt-water gargles for comfort
DAdvise the patient to continue the drug and drink more fluid
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 55 mmHg (7,3 kPa). Użyj reguły, że w ostrej kwasicy oddechowej HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ przekracza 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,11, PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa), HCO₃⁻ 8 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,11PaCO₂ 26 mmHg (3,5 kPa)HCO₃⁻ 8 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 8 mg/L po 1 h i 2 mg/L po 7 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 2 mg/L (7 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 62 lat (płeć: mężczyzna) waży 83 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 2,2 mg/dL (194 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (cefazolin) wynosi 1000 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 120 mL/min. Przy zachowaniu odstępu dawkę zmniejsza się proporcjonalnie do klirensu kreatyniny. Oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
U pacjenta, który zaczął przyjmować inhibitor ACE, pojawia się uporczywy suchy kaszel. Jaka jest prawdopodobna przyczyna?
AReakcja alergiczna na niedawno podaną penicylinę
BZatorowość płucna
CZnane działanie niepożądane inhibitora ACE
DAstma wywołana beta-blokerem
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
In a patient with a head injury, which is usually the earliest sign of rising intracranial pressure?
AIrregular breathing pauses
BA fixed, dilated pupil on both sides
CA change in level of consciousness
DA slow pulse with high blood pressure
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Miękka szczoteczka do zębów, golarka elektryczna i brak wstrzyknięć domięśniowych
Dlaczego to jest odpowiedź
Ciężka małopłytkowość powoduje krwawienie po drobnych urazach. Środki ostrożności przy krwawieniu obejmują miękkie szczoteczki do zębów, golarki elektryczne, brak wstrzyknięć domięśniowych i zabiegów w odbycie oraz unikanie kwasu acetylosalicylowego i NLPZ.Sprawdzono w:Bleeding and Bruising (Thrombocytopenia) and Cancer Treatment · National Cancer Institute (NIH) (2022); Platelet Tests · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
B · Miękka szczoteczka do zębów, golarka elektryczna i brak wstrzyknięć domięśniowych
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Hold the drug and arrange an urgent white cell and neutrophil count
Dlaczego to jest odpowiedź
Methimazole and propylthiouracil can cause agranulocytosis, often in the first months of therapy. Fever or sore throat must be reported at once; the drug is held and a CBC with differential is checked. Infection is treated urgently if neutrophils are low.
Odpowiedź
A · Hold the drug and arrange an urgent white cell and neutrophil count
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 25,5 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|55 − 40| = 15 mmHg → 1,5 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·1,5 = 25,5 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 25,5 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·8 + 8 = 20 → 18–22 mmHg
Porównaj
zmierzone: 26 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa
Odpowiedź
dodatkowa kwasica oddechowa
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 3 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(8/2)/6 = 1,386/6 = 0,231 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,231 = 3 h
Odpowiedź
t½ = 3 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 341 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 62)·83/(72·2,2) = 40,87 mL/min
Skorygowana dawka
D = 1000·40,87/120 = 340,6 ≈ 341 mg
Odpowiedź
D = 341 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Znane działanie niepożądane inhibitora ACE
Dlaczego to jest odpowiedź
Suchy kaszel to częste działanie niepożądane inhibitorów ACE, takich jak ramipryl. Często zastępuje się je antagonistą receptora angiotensyny II (sartanem).
Odpowiedź
C · Znane działanie niepożądane inhibitora ACE
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · A change in level of consciousness
Dlaczego to jest odpowiedź
Subtle changes in consciousness, such as restlessness, confusion or a falling GCS, are often the first signs. Pupil changes and Cushing's triad (hypertension, bradycardia, irregular breathing) are late signs.