Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Kiedy pacjent z przewlekłą chorobą nerek powinien przyjmować lek wiążący fosforany, taki jak octan wapnia lub sewelamer?
APrzed snem na czczo
BZ posiłkami
CTylko raz w tygodniu
DTylko wtedy, gdy czuje się źle
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Which patient should the nurse assess first?
AStable angina with a total cholesterol of 245 mg/dL (6,3 mmol/L)
BHypertension with a potassium of 3,6 mEq/L on a thiazide
CHeart failure with a BNP lower than the result on admission
DChest pain with troponin rising from the first to the second sample
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,42, PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa) oraz HCO₃⁻ 15 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,42PaCO₂ 24 mmHg (3,2 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,31, PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa), HCO₃⁻ 15 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.
pH 7,31PaCO₂ 31 mmHg (4,1 kPa)HCO₃⁻ 15 mmol/L
1prawidłowe wyrównanie
2dodatkowa kwasica oddechowa
3dodatkowa zasadowica oddechowa
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 83 kg ma otrzymać wlew aminofiliny (współczynnik soli S = 0,8: 80% aminofiliny to teofilina). Klirens teofiliny wynosi 0,03 L/kg/h. Jaka szybkość wlewu aminofiliny R w mg/h daje stężenie teofiliny w stanie stacjonarnym 15 mg/L?
83 kgCL = 0,03 L/kg/hCss = 15 mg/LS = 0,8
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 67 lat (płeć: mężczyzna) waży 78 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,3 mg/dL (115 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykły schemat leku (tobramycin) to 120 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu dawki odstęp wydłuża się proporcjonalnie do spadku klirensu. Oblicz nowy odstęp między dawkami τ. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
A patient is prescribed two different eye drops at the same time. What is correct?
AWait about five minutes between the two drops
BMix the two drops in one bottle
CGive one drop now and the other the next day
DGive both drops at once into the same eye
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
During a blood transfusion, an older patient with heart failure becomes breathless with a rising blood pressure, raised JVP and crackles in the lungs. What is the most likely cause?
ATransfusion-associated circulatory overload
BTransfusion-related acute lung injury with hypotension
CA febrile non-haemolytic reaction
DAnaphylaxis
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Z posiłkami
Dlaczego to jest odpowiedź
Leki wiążące fosforany działają w jelicie, wiążąc fosforany z pożywienia, dlatego przyjmuje się je z posiłkami. Przyjęte między posiłkami działają słabo.
Odpowiedź
B · Z posiłkami
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Chest pain with troponin rising from the first to the second sample
Dlaczego to jest odpowiedź
A rising troponin with chest pain indicates acute myocardial injury, possibly infarction, which needs urgent assessment and treatment. High cholesterol is a long-term risk, a falling BNP shows improvement, and a potassium of 3,6 mEq/L is normal.Sprawdzono w:Troponin Test · MedlinePlus (NIH) (2023)
Odpowiedź
D · Chest pain with troponin rising from the first to the second sample
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,42: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 24 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 15 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane PaCO₂
1,5·15 + 8 = 30,5 → 28,5–32,5 mmHg
Porównaj
zmierzone: 31 mmHg → prawidłowe wyrównanie
Odpowiedź
prawidłowe wyrównanie
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 46,69 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens
CL = 0,03·83 = 2,49 L/h
Szybkość wlewu
R = CL·Css/S = 2,49·15/0,8 = 46,69 mg/h
Odpowiedź
R = 46,69 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 13,2 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 67)·78/(72·1,3) = 60,83 mL/min
Nowy odstęp
τ = 8·100/60,83 = 13,15 ≈ 13,2 h
Odpowiedź
τ = 13,2 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 12, 24, 36 lub 48 h.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Wait about five minutes between the two drops
Dlaczego to jest odpowiedź
Leaving a few minutes between different drops lets each one be absorbed. Gentle pressure on the inner corner of the eye can also reduce systemic absorption.
Odpowiedź
A · Wait about five minutes between the two drops
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Transfusion-associated circulatory overload
Dlaczego to jest odpowiedź
TACO causes pulmonary oedema with hypertension and raised venous pressure, especially in older people and those with heart or kidney disease. TRALI usually presents with hypotension and no fluid overload signs.