Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
In countries that screen all pregnant women (such as the US), a vaginal-rectal swab is taken at about 36–37 weeks. Which organism is it screening for?
AGroup B Streptococcus
BStaphylococcus aureus
CHepatitis B virus
DCandida albicans
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
After lying on the floor for many hours, a patient has a CK of 40,000 U/L, a potassium of 6,1 mEq/L and dark urine. Which prescribed treatment is the priority?
AFluid restriction to protect the heart from overload
BAn oral potassium supplement with each meal
CHigh-dose NSAIDs for the muscle pain
DLarge-volume IV fluids with cardiac monitoring
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 18 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.
HCO₃⁻ 18 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 35% tlenu pokazuje PaO₂ 55 mmHg (7,3 kPa) oraz PaCO₂ 56 mmHg (7,5 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (gentamicin) stężenie wynosi 7 mg/L po 2 h i 2,8 mg/L po 6 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 7 mg/L (2 h)C2 = 2,8 mg/L (6 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew leku (vancomycin) biegnie z prędkością 100 mg/h bez dawki nasycającej. Klirens pacjenta wynosi 4 L/h, a okres półtrwania 8 h. Jakie jest stężenie C po 15 h?
R = 100 mg/hCL = 4 L/ht½ = 8 ht = 15 h
C = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Which side effects are common after high doses of salbutamol (albuterol)?
ATremor and a fast heart rate
BBradycardia and drowsiness
CConstipation and urinary retention
DHair loss and weight gain
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient with lung cancer develops swelling of the face and arms, distended neck veins and breathlessness that is worse lying down. What should be suspected?
AHypothyroidism
BSuperior vena cava obstruction
CRight-sided heart failure from valve disease
DAn allergic reaction to food
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Group B Streptococcus
Dlaczego to jest odpowiedź
Group B streptococci can colonize the vagina and rectum and can cause severe infection in newborns. Women who test positive receive IV antibiotics during labor to reduce transmission to the baby. The UK does not screen all women routinely; it uses a risk-based approach instead.Sprawdzono w:Group B streptococcal septicemia of the newborn · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
A · Group B Streptococcus
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Large-volume IV fluids with cardiac monitoring
Dlaczego to jest odpowiedź
Rhabdomyolysis releases myoglobin, which can cause acute kidney injury, and potassium, which can cause arrhythmias. Early aggressive IV fluids, a target urine output and cardiac monitoring are priorities. NSAIDs and potassium would worsen kidney injury and hyperkalemia.Sprawdzono w:Rhabdomyolysis · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
D · Large-volume IV fluids with cardiac monitoring
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 35 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·18 + 8 = 35 mmHg
zasięg: 33–37 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 35 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Gradient A–a = 124,5 mmHg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(7/2,8)/4 = 0,9163/4 = 0,2291 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,2291 = 3,026 h
Odpowiedź
t½ = 3,026 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: C = 18,18 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stężenie w stanie stacjonarnym
Css = 100/4 = 25 mg/L
Stała szybkości
k = 0,693/8 = 0,08664 h⁻¹
Stężenie po podanym czasie
C = 25·(1 − e−0,08664·15) = 18,18 mg/L
Odpowiedź
C = 18,18 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Tremor and a fast heart rate
Dlaczego to jest odpowiedź
Salbutamol is a beta2-agonist and can cause tremor, tachycardia and palpitations. High doses can also lower serum potassium.
Odpowiedź
A · Tremor and a fast heart rate
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Superior vena cava obstruction
Dlaczego to jest odpowiedź
Superior vena cava obstruction prevents venous drainage from the head and arms. It is an oncological emergency; patients are positioned upright and need urgent specialist treatment.