Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
A patient has macrocytic anemia with numbness and tingling of the feet and poor balance. Which deficiency is most likely?
AIron (low ferritin)
BVitamin B12
CVitamin C (ascorbic acid)
DFolate (folic acid)
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient with schizophrenia drinks very large amounts of water each day. Sodium is 121 mEq/L, and the urine is very dilute (urine osmolality 70 mOsm/kg). Which explanation fits best?
ACentral diabetes insipidus
BPrimary (psychogenic) polydipsia
CSyndrome of inappropriate ADH
DHyperosmolar hyperglycemic state
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,26, PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa) oraz HCO₃⁻ 17 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,26PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa)HCO₃⁻ 17 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,25, PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa), HCO₃⁻ 26 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,25PaCO₂ 62 mmHg (8,3 kPa)HCO₃⁻ 26 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 210 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 9 mg/L, a okres półtrwania 2 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.
D = 210 mgC₀ = 9 mg/Lt½ = 2 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew leku (vancomycin) rozpoczęto bez dawki nasycającej. Okres półtrwania u tego pacjenta wynosi 10 h. Po jakim czasie t osiąga się 80% stężenia w stanie stacjonarnym?
t½ = 10 h80% Css
t = h
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Which group of features is typical of nephrotic syndrome?
APolyuria, thirst and weight loss
BBlood in the urine, high blood pressure and reduced urine output only
CHeavy proteinuria, low serum albumin and oedema
DSevere loin pain and fever
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A day after surgery, a patient's haemoglobin has fallen from 125 g/L to 85 g/L (12,5 to 8,5 g/dL) and their heart rate has risen to 118/min. What is the priority?
ADocument the result and take no further action
BEncourage the patient to eat iron-rich foods
CEscalate urgently, as the patient may be bleeding
DRecheck the haemoglobin next week
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Vitamin B12
Dlaczego to jest odpowiedź
B12 and folate deficiencies both cause macrocytic anemia, but B12 deficiency also damages the spinal cord and peripheral nerves, causing numbness, tingling and poor balance. Neurological damage can become permanent if treatment is delayed.Sprawdzono w:Vitamin B12 deficiency anemia - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2026); Vitamin B12 level - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2026)
Odpowiedź
B · Vitamin B12
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Primary (psychogenic) polydipsia
Dlaczego to jest odpowiedź
In primary polydipsia, ADH is appropriately suppressed, so the kidneys make very dilute urine, but the intake exceeds what they can excrete. In SIADH the urine is inappropriately concentrated. Fluid restriction and close sodium monitoring are needed.Sprawdzono w:Osmolality urine test · MedlinePlus (NIH) (2025); Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
B · Primary (psychogenic) polydipsia
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,26: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 39 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 17 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: wzór Wintersa przewiduje PaCO₂ 31,5–35,5 mmHg, więc zmierzone 39 mmHg wskazuje na dodatkowa kwasica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: ostry
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·2,2 = 26,2 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·2,2 = 31,7 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 26 mmol/L → ostry
Odpowiedź
ostry
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Vd = 23,33 L
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 210/9 = 23,33 L
Odpowiedź
Vd = 23,33 L
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t = 23,22 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości
k = 0,693/10 = 0,06931 h⁻¹
Czas do osiągnięcia podanego ułamka stanu stacjonarnego
t = −ln(1 − 0,8)/0,06931 = 1,609/0,06931 = 23,22 h
Odpowiedź
t = 23,22 h
To jest 2,322 okresów półtrwania.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Heavy proteinuria, low serum albumin and oedema
Dlaczego to jest odpowiedź
In nephrotic syndrome, damaged glomeruli leak protein, so albumin falls and fluid moves into tissues, causing oedema. Cholesterol is often raised too.
Odpowiedź
C · Heavy proteinuria, low serum albumin and oedema
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Escalate urgently, as the patient may be bleeding
Dlaczego to jest odpowiedź
A large fall in haemoglobin with tachycardia suggests ongoing blood loss. The nurse assesses the patient with ABCDE, checks wounds and drains and escalates for urgent review.
Odpowiedź
C · Escalate urgently, as the patient may be bleeding