Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent na OIOM jest leczony według protokołu wlewu insuliny dożylnie. Jak często zwykle kontroluje się glikemię?
ARaz na 12 godzin
BOkoło co godzinę
CRaz dziennie przed śniadaniem
DTylko jeśli wystąpią objawy
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Pacjentka przyjmująca stałą dawkę lewotyroksyny ma teraz TSH 9,8 mIU/L. Niedawno zaczęła przyjmować suplementy wapnia i żelaza razem z poranną lewotyroksyną. Jakie jest najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie?
ATSH jest niskie, co pokazuje, że dawka jest teraz zbyt wysoka
BSuplementy powodują nadczynność tarczycy
CWynik jest prawidłowy u osoby leczonej lewotyroksyną
DSuplementy zmniejszają wchłanianie lewotyroksyny
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 71 mmHg (9,5 kPa). Użyj reguły, że w ostrej kwasicy oddechowej HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ przekracza 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 50% tlenu pokazuje PaO₂ 65 mmHg (8,7 kPa) oraz PaCO₂ 46 mmHg (6,1 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 8 mg/L po 1 h i 2 mg/L po 7 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 8 mg/L (1 h)C2 = 2 mg/L (7 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wlew leku (theophylline) biegnie z prędkością 24 mg/h bez dawki nasycającej. Klirens pacjenta wynosi 2 L/h, a okres półtrwania 6 h. Jakie jest stężenie C po 10 h?
R = 24 mg/hCL = 2 L/ht½ = 6 ht = 10 h
C = mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni
Kiedy zwykle powinno się rozpocząć planowanie wypisu?
ADopiero gdy pacjent poprosi o powrót do domu
BPo tygodniu od powrotu pacjenta do domu
CW dniu przyjęcia lub wkrótce po nim
DRano w dniu wypisu
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Po urazie głowy pacjent oddaje bardzo duże ilości rozcieńczonego moczu, a stężenie sodu w surowicy rośnie. Co jest najbardziej prawdopodobne?
ACukrzyca
BOstre uszkodzenie nerek
CMoczówka prosta
DZespół nieadekwatnego wydzielania ADH
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · Około co godzinę
Dlaczego to jest odpowiedź
Insulina dożylna działa szybko i ma krótki okres półtrwania, więc glikemię zwykle kontroluje się co godzinę (lub zgodnie z protokołem) i dostosowuje szybkość wlewu. Zmniejsza to ryzyko hipoglikemii i utrzymuje glikemię w zakresie docelowym.
Odpowiedź
B · Około co godzinę
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Suplementy zmniejszają wchłanianie lewotyroksyny
Dlaczego to jest odpowiedź
Wapń, żelazo i leki zobojętniające wiążą lewotyroksynę w jelicie i zmniejszają jej wchłanianie, więc TSH rośnie. Lewotyroksynę przyjmuje się na czczo, zwykle 30–60 minut przed śniadaniem, w odstępie około 4 godzin od tych suplementów.
Odpowiedź
D · Suplementy zmniejszają wchłanianie lewotyroksyny
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 27,1 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|71 − 40| = 31 mmHg → 3,1 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 + 1·3,1 = 27,1 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 27,1 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Gradient A–a = 234 mmHg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Tlen pęcherzykowy
PAO₂ = 0,5·713 − 46/0,8 = 356,5 − 57,5 = 299 mmHg
Gradient
A–a = 299 − 65 = 234 mmHg
Odpowiedź
Gradient A–a = 234 mmHg
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 3 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(8/2)/6 = 1,386/6 = 0,231 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,231 = 3 h
Odpowiedź
t½ = 3 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: C = 8,22 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stężenie w stanie stacjonarnym
Css = 24/2 = 12 mg/L
Stała szybkości
k = 0,693/6 = 0,1155 h⁻¹
Stężenie po podanym czasie
C = 12·(1 − e−0,1155·10) = 8,22 mg/L
Odpowiedź
C = 8,22 mg/L
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · W dniu przyjęcia lub wkrótce po nim
Dlaczego to jest odpowiedź
Planowanie wypisu zaczyna się wcześnie, aby potrzeby takie jak sprzęt, pakiety opieki, leki i wizyty kontrolne były gotowe, gdy pacjent będzie mógł wyjść.
Odpowiedź
C · W dniu przyjęcia lub wkrótce po nim
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Moczówka prosta
Dlaczego to jest odpowiedź
Moczówka prosta ośrodkowa to niedobór ADH, przez co nerki nie mogą zagęszczać moczu. Utrata wody zwiększa stężenie sodu; konieczny jest ścisły bilans płynów i ich uzupełnianie.