Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Why is a blood β-hydroxybutyrate level often preferred to a urine ketone dipstick in DKA?
AIt is the only test that can measure glucose and ketones together
BIt measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it
CIt shows the average ketone level over the past three months
DThe urine dipstick only detects ketones in people without diabetes
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
Which patient should the nurse assess first?
AChest pain with troponin rising from the first to the second sample
BStable angina with a total cholesterol of 245 mg/dL (6,3 mmol/L)
CHeart failure with a BNP lower than the result on admission
DHypertension with a potassium of 3,6 mEq/L on a thiazide
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,36, PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa) oraz HCO₃⁻ 11 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,36PaCO₂ 20 mmHg (2,7 kPa)HCO₃⁻ 11 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,23, PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa), HCO₃⁻ 33 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,23PaCO₂ 82 mmHg (10,9 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 110 mg leku (tobramycin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 7 mg/L, a okres półtrwania 3 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.
D = 110 mgC₀ = 7 mg/Lt½ = 3 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 90 kg przyjmujący regularne dawki leku (gentamicin) jest w stanie stacjonarnym. Cel to szczyt 10 mg/L i wartość dolna 0,5 mg/L, a objętość dystrybucji wynosi 0,25 L/kg. Zakładając szybkie dawki dożylne, jaka dawka D podnosi stężenie od wartości dolnej do szczytu?
A patient without diabetes is started on high-dose prednisolone. Why might capillary blood glucose be monitored?
ASteroids can raise the blood glucose
BSteroids always cause hypoglycaemia
CSteroids make glucose meters inaccurate
DSteroids destroy the pancreas
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
A patient taking dapagliflozin is vomiting and unwell, with high blood ketones and a blood glucose of only 11 mmol/L (198 mg/dL). What should be suspected?
AHyperosmolar hyperglycaemic state
BSimple gastroenteritis with no further concern
CEuglycaemic diabetic ketoacidosis
DHypoglycaemia
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: B · It measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it
Dlaczego to jest odpowiedź
In DKA, β-hydroxybutyrate is the main ketone, but most urine dipsticks detect acetoacetate, so they can underestimate ketosis. Blood β-hydroxybutyrate gives a current value that is also useful to monitor recovery.Sprawdzono w:Diabetic ketoacidosis - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025)
Odpowiedź
B · It measures the main ketone in DKA, and the dipstick may miss it
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Chest pain with troponin rising from the first to the second sample
Dlaczego to jest odpowiedź
A rising troponin with chest pain indicates acute myocardial injury, possibly infarction, which needs urgent assessment and treatment. High cholesterol is a long-term risk, a falling BNP shows improvement, and a potassium of 3,6 mEq/L is normal.Sprawdzono w:Troponin Test · MedlinePlus (NIH) (2023)
Odpowiedź
A · Chest pain with troponin rising from the first to the second sample
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: całkowicie wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,36: w zakresie 7,35–7,45
PaCO₂ 20 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 11 mmol/L: niski (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: wzór Wintersa przewiduje PaCO₂ 22,5–26,5 mmHg, więc zmierzone 20 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
całkowicie wyrównane
Odpowiedź
całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: ostra na tle przewlekłej
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·4,2 = 28,2 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·4,2 = 38,7 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 33 mmol/L → ostra na tle przewlekłej
Odpowiedź
ostra na tle przewlekłej
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Vd = 15,71 L
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 110/7 = 15,71 L
Odpowiedź
Vd = 15,71 L
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 213,8 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,25·90 = 22,5 L
Dawka
D = 22,5·(10 − 0,5) = 213,8 mg
Odpowiedź
D = 213,8 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · Steroids can raise the blood glucose
Dlaczego to jest odpowiedź
Glucocorticoids increase glucose production and insulin resistance, causing steroid-induced hyperglycaemia. Glucose monitoring identifies patients who need treatment.
Odpowiedź
A · Steroids can raise the blood glucose
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: C · Euglycaemic diabetic ketoacidosis
Dlaczego to jest odpowiedź
SGLT2 inhibitors can cause DKA with near-normal or modestly raised glucose because glucose is lost in the urine. Ketones should be checked in unwell patients on these drugs.