Wartości laboratoryjne dla pielęgniarek: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 8 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Wartości laboratoryjne i elektrolity

Metoda

  1. Porównaj wartość z zakresem referencyjnym laboratorium, a następnie ze stanem wyjściowym i trendem pacjenta.
  2. Sprawdź próbkę: hemoliza, opóźnienie lub krew pobrana w pobliżu wlewu dożylnego mogą dać fałszywe wyniki.
  3. Powiąż wartość z typowymi objawami oraz z lekami i stanami, które ją powodują.
  4. Szukaj interakcji: niski potas lub magnez zwiększa toksyczność digoksyny; odwodnienie zwiększa stężenie litu.
  5. Działaj dla pacjenta: oceń, wstrzymaj lek, jeśli stężenie jest niebezpieczne, powtórz na głos wartości krytyczne i poinformuj osobę zlecającą.

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Farmakokinetyka kliniczna

Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Korekta dawki przy niewydolności nerek
dawka × CrCl/norma; Dettli Q = 1 − fe·(1 − CrCl/norma)

Metoda

  1. Przelicz okres półtrwania na stałą szybkości: k = 0,693/t½.
  2. Zamień wartości na kg na wartości całkowite: Vd (L) = L/kg × masa ciała, CL (L/h) = L/kg/h × masa ciała.
  3. Wybierz zależność: C = C₀·e−kt, LD = Vd·C/(S·F), szybkość podtrzymująca = CL·Css/(S·F), τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k.
  4. Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
  5. Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.

2Zadania do ćwiczenia

1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni

A patient has had severe watery diarrhea for 4 days. Which laboratory pattern would the nurse expect?

  1. ALow glucose and high magnesium
  2. BHigh potassium and high bicarbonate
  3. CHigh sodium and high calcium
  4. DLow potassium and low bicarbonate
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny

At the start of a shift, the nurse reviews four new results. Which patient needs attention first?

  1. AGlucose 180 mg/dL (10 mmol/L) after a meal in a patient with diabetes
  2. BSodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting
  3. CHemoglobin 11,0 g/dL (110 g/L) in a patient with rheumatoid arthritis
  4. DPotassium 5,2 mEq/L in a patient with stable chronic kidney disease
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 14 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 14 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 140, Cl⁻ 115, HCO₃⁻ 14 mmol/L i albumina 15 g/L. Znajdź lukę anionową skorygowaną o albuminy AGc = AG + 0,25·(40 − albumina).

Na⁺ 140 mmol/LCl⁻ 115 mmol/LHCO₃⁻ 14 mmol/Lalbumina 15 g/L
AGc = mmol/L
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
110100t (h)C (mg/L)C₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 hC₀/2

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent otrzymuje bolus dożylny 230 mg leku (gentamicin). Stężenie ekstrapolowane wstecz do czasu zero wynosi 10 mg/L, a okres półtrwania 2,5 h. Oblicz objętość dystrybucji Vd.

D = 230 mgC₀ = 10 mg/Lt½ = 2,5 h
Vd = L
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Vd = 0,3 L/kg1 → 10 mg/LD = ? mg79 kg

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 79 kg przyjmujący regularne dawki leku (tobramycin) jest w stanie stacjonarnym. Cel to szczyt 10 mg/L i wartość dolna 1 mg/L, a objętość dystrybucji wynosi 0,3 L/kg. Zakładając szybkie dawki dożylne, jaka dawka D podnosi stężenie od wartości dolnej do szczytu?

79 kgVd = 0,3 L/kgCpeak = 10 mg/LCtrough = 1 mg/L
D = mg
7.Pielęgniarstwo kliniczneŚredni

When is a rapid-acting insulin such as insulin aspart usually given?

  1. AOnce a week
  2. BTwo hours after finishing a meal
  3. COnly at bedtime
  4. DJust before or with a meal
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny

Badanie krwi pacjenta wykazuje potas 6,8 mmol/L, a w EKG widać spiczaste załamki T. Które leczenie najszybciej chroni serce?

  1. AFurosemid w tabletkach następnego dnia
  2. BDoustne suplementy potasu
  3. CWyłącznie dieta ubogopotasowa
  4. DGlukonian wapnia dożylnie

3Roztwory

1.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: D · Low potassium and low bicarbonate

Dlaczego to jest odpowiedź

Lower gut fluid contains potassium and bicarbonate, so severe diarrhea causes hypokalemia and a normal anion gap (hyperchloremic) metabolic acidosis, plus dehydration. Vomiting, in contrast, causes metabolic alkalosis.Sprawdzono w: Potassium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024); Metabolic acidosis · MedlinePlus (NIH) (2025)

Odpowiedź

D · Low potassium and low bicarbonate
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity

Odpowiedź: B · Sodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting

Dlaczego to jest odpowiedź

Severe hyponatremia with confusion and vomiting suggests cerebral edema and can progress to seizures and coma. The other results are mildly abnormal and expected for those conditions, so they are less urgent.Sprawdzono w: Low blood sodium - Medical Encyclopedia · MedlinePlus (NIH) (2025); Sodium Blood Test · MedlinePlus (NIH) (2024)

Odpowiedź

B · Sodium 119 mEq/L in a patient with new confusion and vomiting
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 29 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·14 + 8 = 29 mmHg
zasięg: 27–31 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 29 mmHg
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: AGc = 17,25 mmol/L

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 140 − (115 + 14) = 11

Korekta na albuminy

11 + 0,25·(40 − 15) = 17,25 mmol/L

Odpowiedź

AGc = 17,25 mmol/L

Powyżej około 12 po korekcie: duża luka anionowa.

5.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: Vd = 23 L

Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 230/10 = 23 L

Odpowiedź

Vd = 23 L
6.Farmakokinetyka kliniczna

Odpowiedź: D = 213,3 mg

Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.

Objętość dystrybucji

Vd = 0,3·79 = 23,7 L

Dawka

D = 23,7·(10 − 1) = 213,3 mg

Odpowiedź

D = 213,3 mg

W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.

7.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: D · Just before or with a meal

Dlaczego to jest odpowiedź

Rapid-acting insulins start working within minutes, so they are given with meals to match the glucose rise. Giving the dose without eating risks hypoglycaemia.

Odpowiedź

D · Just before or with a meal
8.Pielęgniarstwo kliniczne

Odpowiedź: D · Glukonian wapnia dożylnie

Dlaczego to jest odpowiedź

Wapń podany dożylnie stabilizuje mięsień sercowy w ciągu kilku minut. Insulina z glukozą przesuwa następnie potas do komórek, a inne działania usuwają go z organizmu.

Odpowiedź

D · Glukonian wapnia dożylnie

ExamProblems · examproblems.com/courses/lab-values-for-nurses