Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Pacjent z zespołem nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) ma sód 128 mEq/L. Jakiego zleconego postępowania spodziewa się pielęgniarka?
AZachęcania do dodatkowego picia wody
BDużych objętości dożylnej 5% glukozy
COgraniczenia płynów
DDiety ubogosodowej
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
During surgery under general anesthesia, a patient develops a rising end-tidal CO2, muscle rigidity and tachycardia, then a high potassium and a rising temperature. Which condition is most likely?
AHypoglycemia from fasting
BHypovolemic shock
CAcute hemolytic transfusion reaction
DMalignant hyperthermia
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,49, PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa) oraz HCO₃⁻ 35 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,49PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa)HCO₃⁻ 35 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,31, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa) oraz HCO₃⁻ 14 mmol/L, przy Na⁺ 138 i Cl⁻ 87 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 51 kg ma otrzymać dawkę nasycającą w postaci tabletek (digoxin), aby osiągnąć stężenie 0,8 mcg/L. Objętość dystrybucji wynosi 7 L/kg, a tabletki mają biodostępność F = 0,7. Oblicz całkowitą doustną dawkę nasycającą LD w mcg.
51 kgVd = 7 L/kgC = 0,8 mcg/LF = 0,7
LD = mcg
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 71 lat (płeć: mężczyzna) waży 91 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 1,4 mg/dL (124 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykły schemat leku (tobramycin) to 120 mg co 8 h przy klirensie kreatyniny 100 mL/min. Przy zachowaniu dawki odstęp wydłuża się proporcjonalnie do spadku klirensu. Oblicz nowy odstęp między dawkami τ. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
Which pattern is typical of relapsing–remitting multiple sclerosis?
AConstant weakness that starts in the feet and spreads upwards after a viral illness
BSudden severe headache with neck stiffness
CA single stroke that leaves permanent weakness
DAttacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
Which sign is often a late finding in hypovolaemic shock in a young, previously fit adult?
AA fall in blood pressure
BA slightly raised respiratory rate
CCool peripheries
DA rise in heart rate
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: C · Ograniczenia płynów
Dlaczego to jest odpowiedź
W SIADH nadmiar hormonu antydiuretycznego powoduje zatrzymywanie wody przez nerki, co rozcieńcza sód. Pierwszym postępowaniem jest ograniczenie płynów. Płyny hipotoniczne lub dodatkowa woda jeszcze bardziej obniżyłyby sód.
Odpowiedź
C · Ograniczenia płynów
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Malignant hyperthermia
Dlaczego to jest odpowiedź
Malignant hyperthermia is a genetic hypermetabolic reaction to volatile anesthetics or succinylcholine. Muscle cells release calcium, producing CO2, heat, rigidity, hyperkalemia and very high CK. It is treated with dantrolene and stopping the trigger.
Odpowiedź
D · Malignant hyperthermia
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: częściowo wyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,49: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 47 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 35 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
częściowo wyrównane
Odpowiedź
częściowo wyrównane
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa zasadowica metaboliczna
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 138 − (87 + 14) = 37
Wskaźnik delta
(37 − 12)/(24 − 14) = 2,5
dodatkowa zasadowica metaboliczna
Odpowiedź
dodatkowa zasadowica metaboliczna
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 408 mcg
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 7·51 = 357 L
Potrzebna ilość substancji czynnej
Vd·C = 357·0,8 = 285,6 mcg
Dawka nasycająca
LD = 285,6/(1·0,7) = 408 mcg
Odpowiedź
LD = 408 mcg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: τ = 12,8 h
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 71)·91/(72·1,4) = 62,29 mL/min
Nowy odstęp
τ = 8·100/62,29 = 12,84 ≈ 12,8 h
Odpowiedź
τ = 12,8 h
W praktyce odstęp zaokrągla się do wygodnej wartości, takiej jak 12, 24, 36 lub 48 h.
7.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: D · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
Dlaczego to jest odpowiedź
MS causes demyelination in the brain and spinal cord. Many patients first have attacks such as optic neuritis or sensory symptoms, with partial or full recovery between relapses.
Odpowiedź
D · Attacks of symptoms, such as visual loss or numbness, that improve between relapses
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: A · A fall in blood pressure
Dlaczego to jest odpowiedź
Young adults compensate for blood loss with tachycardia and vasoconstriction, so blood pressure may stay normal until a large volume is lost. Hypotension is therefore a late and serious sign.