Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Farmakokinetyka kliniczna
Stała szybkości i okres półtrwania
k = ln 2/t½ = 0,693/t½
Rozpad pierwszego rzędu
C = C₀·e−kt = C₀·(1/2)t/t½
Dwa stężenia
k = ln(C₁/C₂)/Δt
Objętość i klirens
Vd = dose/C₀, CL = k·Vd
Dawka nasycająca
LD = Vd·C/(S·F)
Szybkość podtrzymująca
R = CL·Css/(S·F)
Średni stan stacjonarny
Css,avg = S·F·D/(CL·τ)
Stan ustalony
1 − (1/2)ⁿ po n okresach półtrwania; ≈ 97% po 5
Wlew
C = (R/CL)(1 − e−kt)
Odstęp i dawka na podstawie szczytu i wartości dolnej
τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, D = Vd·(Cpeak − Ctrough)
Cockcroft–Gault
CrCl = (140 − wiek) × kg/(72 × SCr mg/dL), × 0,85 u kobiet
Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.Wartości laboratoryjne i elektrolityŚredni
Why must vitamin B12 deficiency be ruled out before treating macrocytic anemia with folic acid alone?
AFolic acid blocks the absorption of all B12 from the diet
BFolic acid makes B12 deficiency anemia much worse within a few days
CFolic acid causes iron overload when B12 levels are low
DFolic acid can fix the anemia while B12-related nerve damage continues
2.Wartości laboratoryjne i elektrolityTrudny
A patient has painless jaundice, itching, dark urine and pale stools. ALP is markedly raised, conjugated (direct) bilirubin is high and ALT is only mildly raised. What is the most likely cause?
ABlockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct
BAcute viral hepatitis with widespread liver cell damage
CIncreased breakdown of red blood cells (hemolytic anemia)
DGilbert syndrome, a harmless inherited bilirubin disorder
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje PaCO₂ 27 mmHg (3,6 kPa). Użyj reguły, że w przewlekłej zasadowicy oddechowej HCO₃⁻ maleje o 5 mmol/L na każde 10 mmHg, o które PaCO₂ jest poniżej 40. Zacznij od: HCO₃⁻ 24 mmol/L. Znajdź oczekiwane HCO₃⁻.
Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,29, PaCO₂ 30 mmHg (4,0 kPa) oraz HCO₃⁻ 14 mmol/L, przy Na⁺ 138 i Cl⁻ 96 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Wankomycyna jest podawana we wlewie ciągłym pacjentowi, u którego klirens wankomycyny wynosi 100 mL/min. Jaka szybkość wlewu R w mg/h daje stężenie w stanie stacjonarnym 25 mg/L?
CL = 100 mL/minCss = 25 mg/L
R = mg/h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 82 kg przyjmuje doustnie aminofilinę (S = 0,8, F = 1) co 12 h. Klirens teofiliny wynosi 0,04 L/kg/h. Każda dawka to 200 mg leku (aminophylline). Oblicz średnie stężenie w stanie stacjonarnym Css,avg.
Which is the correct technique for using a metered-dose inhaler without a spacer?
APress the canister and wait one minute before breathing in
BBreathe in quickly through the nose while pressing the canister
CPress the canister twice quickly, then breathe in fast and breathe straight out again
DBreathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold
8.Pielęgniarstwo kliniczneTrudny
During a general anaesthetic, a patient develops a rapidly rising temperature, muscle rigidity and rising carbon dioxide levels. What should be suspected?
ANeuroleptic malignant syndrome from antipsychotics
BMalignant hyperthermia
CA normal response to surgery
DPostoperative infection
3Roztwory
1.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: D · Folic acid can fix the anemia while B12-related nerve damage continues
Dlaczego to jest odpowiedź
Folic acid can improve the blood picture in B12 deficiency but does not prevent nerve damage. Giving folate alone can therefore mask the deficiency while neurological damage progresses. Both levels are checked before treatment.
Odpowiedź
D · Folic acid can fix the anemia while B12-related nerve damage continues
2.Wartości laboratoryjne i elektrolity
Odpowiedź: A · Blockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct
Dlaczego to jest odpowiedź
In obstruction, conjugated bilirubin backs up into the blood and is passed in the urine, making it dark, while stools are pale and ALP rises. Hemolysis and Gilbert syndrome raise unconjugated bilirubin; hepatitis raises ALT much more.Sprawdzono w:Bilirubin in Urine · MedlinePlus (NIH) (2024)
Odpowiedź
A · Blockage of bile flow, for example by a tumor in the bile duct
3.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: HCO₃⁻ = 17,5 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Zmiana PaCO₂
|27 − 40| = 13 mmHg → 1,3 × 10 mmHg
Oczekiwane HCO₃⁻
HCO₃⁻ = 24 − 5·1,3 = 17,5 mmol/L
Odpowiedź
HCO₃⁻ = 17,5 mmol/L
4.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: czysta kwasica z dużą luką
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 138 − (96 + 14) = 28
Wskaźnik delta
(28 − 12)/(24 − 14) = 1,6
czysta kwasica z dużą luką
Odpowiedź
czysta kwasica z dużą luką
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: R = 150 mg/h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens w L/h
100·60/1000 = 6 L/h
Szybkość wlewu
R = 6·25 = 150 mg/h
Odpowiedź
R = 150 mg/h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: Css,avg = 4,065 mg/L
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Odpowiedź: D · Breathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold
Dlaczego to jest odpowiedź
The patient breathes out, seals the lips around the mouthpiece, starts breathing in slowly, presses the canister and continues a deep breath, then holds it for about 10 seconds. Spacers make coordination easier.
Odpowiedź
D · Breathe out, then breathe in slowly and deeply while pressing the canister, then hold
8.Pielęgniarstwo kliniczne
Odpowiedź: B · Malignant hyperthermia
Dlaczego to jest odpowiedź
Malignant hyperthermia is a hypermetabolic reaction triggered by volatile anaesthetics or suxamethonium (succinylcholine) in susceptible people. It is treated urgently with dantrolene, cooling and stopping the trigger.