Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Z połączenia których dwóch żył powstaje żyła wrotna wątroby?

  1. AŻyły krezkowej górnej i lewej żyły nerkowej
  2. BŻyły głównej dolnej i żyły nerkowej
  3. CŻyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej
  4. DŻyły wątrobowej i żyły śledzionowej
2.Anatomia człowiekaTrudny

Jaki ubytek pola widzenia powoduje uszkodzenie lewego pasma wzrokowego?

  1. APrawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
  2. BNiedowidzenie połowicze dwuskroniowe
  3. CŚlepotę tylko lewego oka
  4. DLewostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Gdzie znajduje się naturalny rozrusznik serca?

  1. AWęzeł przedsionkowo-komorowy
  2. BWłókna Purkinjego
  3. CWęzeł zatokowo-przedsionkowy
  4. DPęczek Hisa
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Pacjent przez rok przyjmował duże dawki prednizolonu. W jakim stanie jest oś podwzgórze–przysadka–nadnercza?

  1. AACTH jest zahamowane, a kora nadnerczy uległa zanikowi
  2. BACTH jest prawidłowe, a wytwarzanie kortyzolu zwiększone
  3. CRdzeń nadnerczy przestał wytwarzać adrenalinę i noradrenalinę
  4. DACTH jest wysokie, a kora nadnerczy powiększona
5.MikrobiologiaŚredni

W której fazie krzywej wzrostu bakterii komórki dzielą się z największą stałą szybkością?

  1. AW fazie stacjonarnej (plateau)
  2. BW fazie adaptacji (lag)
  3. CW fazie logarytmicznej (wykładniczej)
  4. DW fazie zamierania
6.MikrobiologiaTrudny

Wykryto Gram-dodatnie ziarniaki. Który test szybko odróżnia gronkowce od paciorkowców?

  1. ATest na katalazę
  2. BBarwienie na prątki kwasooporne
  3. CTest na koagulazę
  4. DWzrost na podłożu MacConkeya
7.FarmakologiaŚredni

Long-term use of metformin can cause a deficiency of which vitamin?

  1. AVitamin D
  2. BVitamin K
  3. CVitamin A
  4. DVitamin B12
8.FarmakologiaTrudny

Z jakiego efektu najbardziej znana jest katastrofa talidomidowa z przełomu lat 50. i 60. XX wieku i do czego doprowadziła?

  1. ADo zawałów serca u osób starszych; do początku leków generycznych
  2. BDo ciężkich wad kończyn u dzieci; do zaostrzenia badań i regulacji leków
  3. CDo głuchoty u dzieci; do zakończenia badań na zwierzętach
  4. DDo niewydolności wątroby u dorosłych; do zakazu wszystkich leków uspokajających
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 137 mmol/L, glukoza 14,6 mmol/L i mocznik 16,4 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 137 mmol/Lglukoza 14,6 mmol/Lmocznik 16,4 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 144, Cl⁻ 108, HCO₃⁻ 19 mmol/L i albumina 30 g/L. Znajdź lukę anionową skorygowaną o albuminy AGc = AG + 0,25·(40 − albumina).

Na⁺ 144 mmol/LCl⁻ 108 mmol/LHCO₃⁻ 19 mmol/Lalbumina 30 g/L
AGc = mmol/L
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Fridericii QTc = QT/∛RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
QTc = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVstawkarytmzałamki POdstęp PRCzas trwania QRS

Zinterpretuj ten zapis w odprowadzeniu II, stosując pięć kroków po kolei: częstość, rytm, załamki P, odstęp PR, czas trwania QRS. Na którym kroku znajdujesz pierwszą nieprawidłowość? Kliknij go.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1stawka
  2. 2rytm
  3. 3załamki P
  4. 4Odstęp PR
  5. 5Czas trwania QRS
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
przypadkikontrolenarażeni90259abnienarażeni40291cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 130 pacjentów z chorobą (przypadki) i 550 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 90b = 259c = 40d = 291
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe15%potestowe?p′LR+

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 15%. Test o czułości 67% i swoistości 94% daje wynik: dodatnia. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 15%Se = 67%Sp = 94%dodatnia
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej

Dlaczego to jest odpowiedź

Żyła wrotna powstaje za szyjką trzustki z żyły krezkowej górnej i śledzionowej. Doprowadza do wątroby krew bogatą w składniki odżywcze.

Odpowiedź

C · Żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Prawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne

Dlaczego to jest odpowiedź

Lewe pasmo wzrokowe zawiera włókna z lewych połówek obu siatkówek, które widzą prawe pole widzenia. Jego uszkodzenie powoduje utratę prawej połowy pola widzenia w obu oczach.

Odpowiedź

A · Prawostronne niedowidzenie połowicze jednoimienne
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: C · Węzeł zatokowo-przedsionkowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Węzeł zatokowy depolaryzuje się samoistnie najszybciej i narzuca rytm serca. Węzeł AV opóźnia impuls, zanim dotrze do komór.

Odpowiedź

C · Węzeł zatokowo-przedsionkowy
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · ACTH jest zahamowane, a kora nadnerczy uległa zanikowi

Dlaczego to jest odpowiedź

Egzogenny glikokortykosteroid hamuje CRH i ACTH, więc kora nadnerczy zanika. Nagłe odstawienie leku może wywołać przełom nadnerczowy, dlatego dawkę zmniejsza się stopniowo.

Odpowiedź

A · ACTH jest zahamowane, a kora nadnerczy uległa zanikowi
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · W fazie logarytmicznej (wykładniczej)

Dlaczego to jest odpowiedź

Po fazie zastoju, w której komórki się przystosowują, wchodzą one w fazę logarytmiczną i rosną wykładniczo. W fazie stacjonarnej wzrost ustaje, bo wyczerpują się składniki odżywcze i gromadzą produkty przemiany materii.

Odpowiedź

C · W fazie logarytmicznej (wykładniczej)
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Test na katalazę

Dlaczego to jest odpowiedź

Gronkowce wytwarzają katalazę, która rozkłada nadtlenek wodoru na wodę i pęcherzyki tlenu; paciorkowce nie. Test na koagulazę służy następnie do identyfikacji S. aureus wśród gronkowców.

Odpowiedź

A · Test na katalazę
7.Farmakologia

Odpowiedź: D · Vitamin B12

Dlaczego to jest odpowiedź

Metformin reduces vitamin B12 absorption in the ileum. Deficiency can cause anaemia and neuropathy, so levels may be checked in long-term users.

Odpowiedź

D · Vitamin B12
8.Farmakologia

Odpowiedź: B · Do ciężkich wad kończyn u dzieci; do zaostrzenia badań i regulacji leków

Dlaczego to jest odpowiedź

Talidomid spowodował wady kończyn (fokomelię) u tysięcy dzieci. Katastrofa doprowadziła do ostrzejszych zasad badania bezpieczeństwa leków, także w ciąży, oraz do systemów zgłaszania działań niepożądanych.

Odpowiedź

B · Do ciężkich wad kończyn u dzieci; do zaostrzenia badań i regulacji leków
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 305 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·137 + 14,6 + 16,4 = 305 ≈ 305 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 305 mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: AGc = 19,5 mmol/L

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Luka anionowa

AG = 144 − (108 + 19) = 17

Korekta na albuminy

17 + 0,25·(40 − 30) = 19,5 mmol/L

Odpowiedź

AGc = 19,5 mmol/L

Powyżej około 12 po korekcie: duża luka anionowa.

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,452 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 10,5 × 0,04 = 0,42 s
RR = 20 × 0,04 = 0,80 s

Wzór Fridericii

QTc = 0,42/∛0,80 = 0,42/0,9283 = 0,452 s

Odpowiedź

QTc = 0,452 s

Między zwykłymi granicami dla mężczyzn (około 0,45 s) i kobiet (około 0,46 s): wartość graniczna, zależnie od przyjętego źródła. (452 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: Czas trwania QRS

Pięć kroków dla każdego zapisu: 1. częstość (metoda 300 lub 1500, albo 6-sekundowa, jeśli rytm jest nieregularny); 2. rytm: czy odstępy R–R są jednakowe; 3. załamki P: obecne, dodatnie w odprowadzeniu II, po jednym przed każdym zespołem QRS i wszystkie takie same; 4. odstęp PR: 0,12–0,20 s i stały; 5. czas trwania QRS: poniżej 0,12 s. Dopiero po tych pięciu krokach nazwij rytm. Prawidłowy rytm zatokowy spełnia wszystkie pięć: 60–100/min, regularny, dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, PR 0,12–0,20 s, QRS poniżej 0,12 s.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 21 małych kratek, 1500 ÷ 21 ≈ 71 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,84 s.
3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.
4. Odstęp PR: 0,18 s, stały, w granicach 0,12–0,20 s.
5. QRS: 0,14 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Pierwszy nieprawidłowy krok

Czas trwania QRS → rytm zatokowy z szerokim zespołem QRS

Odpowiedź

Czas trwania QRS
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 2,53

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 90/40 = 2,25
kontrole: 259/291 = 0,89

Iloraz szans

OR = (90·291)/(259·40) = 2,528 ≈ 2,53

Odpowiedź

OR = 2,53

OR powyżej 1: narażenie jest częstsze wśród przypadków.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 66,3 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR+ = 0,67/(1 − 0,94) = 11,17

Szanse przedtestowe

0,15/(1 − 0,15) = 0,1765

Szanse potestowe

0,1765·11,17 = 1,971

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 1,971/(1 + 1,971) = 0,6634 ≈ 66,3%

Odpowiedź

p′ = 66,3%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences