Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Tętno której tętnicy wyczuwa się tuż za kostką przyśrodkową?

  1. ATętnicy piszczelowej tylnej
  2. BTętnicy strzałkowej
  3. CTętnicy podkolanowej
  4. DTętnicy grzbietowej stopy
2.Anatomia człowiekaTrudny

Guz przysadki rośnie ku górze i powoduje utratę obu zewnętrznych (skroniowych) połówek pola widzenia. Gdzie uciśnięta jest droga wzrokowa?

  1. ANa skrzyżowaniu wzrokowym
  2. BNa lewym paśmie wzrokowym
  3. CNa prawym nerwie wzrokowym
  4. DW korze potylicznej
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Co przedstawia zespół QRS w EKG?

  1. ADepolaryzację komór
  2. BRepolaryzację przedsionków
  3. CDepolaryzację przedsionków
  4. DRepolaryzację komór
4.Fizjologia człowiekaTrudny

W niedokrwistości złośliwej autoimmunologiczne niszczenie komórek okładzinowych żołądka prowadzi do niedokrwistości, ponieważ:

  1. ABrakuje kwasu, więc żelazo w żadnej postaci nie jest wchłaniane
  2. BBrakuje pepsyny, więc nie może powstawać hemoglobina
  3. CBrakuje gastryny, więc szpik kostny nie jest już pobudzany
  4. DBrakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana
5.MikrobiologiaŚredni

Jaki organizm wywołuje dur brzuszny?

  1. ACampylobacter jejuni
  2. BSalmonella Typhi
  3. CShigella dysenteriae
  4. DVibrio cholerae
6.MikrobiologiaTrudny

Pacjent przyjmujący po przeszczepie duże dawki leków immunosupresyjnych ma zaplanowane szczepienia. Jakiego rodzaju szczepionek zwykle się unika?

  1. APodjednostkowych
  2. BInaktywowanych szczepionek zawierających cały wirus
  3. CAnatoksyn
  4. DŻywych atenuowanych
7.FarmakologiaŚredni

A patient uses two different eye drops at the same time of day. What should the nurse advise?

  1. AWait at least 5 minutes between the two drops
  2. BUse only one of them each day
  3. CMix the drops in one bottle first
  4. DPut both drops in at exactly the same moment
8.FarmakologiaTrudny

A patient who has had several courses of bleomycin develops a dry cough and worsening breathlessness. What should the nurse suspect?

  1. AAsthma caused by anxiety
  2. BA normal effect that will pass in a day
  3. CHeart failure from bleomycin
  4. DPulmonary fibrosis from bleomycin
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,56PaCO₂mmHg354521HCO₃⁻mmol/L222618niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,56, PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa) oraz HCO₃⁻ 18 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,56PaCO₂ 21 mmHg (2,8 kPa)HCO₃⁻ 18 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 35% tlenu pokazuje PaO₂ 58 mmHg (7,7 kPa) oraz PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 35%PaO₂ 58 mmHg (7,7 kPa)PaCO₂ 47 mmHg (6,3 kPa)
Gradient A–a = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje trzepotanie przedsionków o stałym stosunku przewodzenia. Znajdź częstość komór w uderzeniach na minutę.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVstawkarytmzałamki POdstęp PRCzas trwania QRS

Zinterpretuj ten zapis w odprowadzeniu II, stosując pięć kroków po kolei: częstość, rytm, załamki P, odstęp PR, czas trwania QRS. Na którym kroku znajdujesz pierwszą nieprawidłowość? Kliknij go.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1stawka
  2. 2rytm
  3. 3załamki P
  4. 4Odstęp PR
  5. 5Czas trwania QRS
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
przypadkikontrolenarażeni87355abnienarażeni193315cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 280 pacjentów z chorobą (przypadki) i 670 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 87b = 355c = 193d = 315
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
p (%)PPV (%)20%PPV = ?100

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test przesiewowy ma czułość 71% i swoistość 90%. Stosuje się go w populacji, w której chorobowość wynosi 20%. Oblicz dodatnią wartość predykcyjną PPV w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

Se = 71%Sp = 90%p = 20%
PPV = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Tętnicy piszczelowej tylnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Tętnica piszczelowa tylna przechodzi za kostką przyśrodkową na podeszwę. Tętno tętnicy grzbietowej stopy wyczuwa się na grzbiecie stopy.

Odpowiedź

A · Tętnicy piszczelowej tylnej
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Na skrzyżowaniu wzrokowym

Dlaczego to jest odpowiedź

Niedowidzenie połowicze dwuskroniowe wynika z ucisku krzyżujących się włókien nosowych na skrzyżowaniu wzrokowym, które leży tuż nad przysadką.

Odpowiedź

A · Na skrzyżowaniu wzrokowym
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · Depolaryzację komór

Dlaczego to jest odpowiedź

Załamek P to depolaryzacja przedsionków, zespół QRS depolaryzacja komór, a załamek T repolaryzacja komór. Repolaryzacja przedsionków ginie w QRS.

Odpowiedź

A · Depolaryzację komór
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Brakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana

Dlaczego to jest odpowiedź

Komórki okładzinowe wydzielają czynnik wewnętrzny, niezbędny do wchłaniania B12 w końcowym odcinku jelita krętego. Niedobór B12 upośledza syntezę DNA i powoduje niedokrwistość megaloblastyczną.

Odpowiedź

D · Brakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: B · Salmonella Typhi

Dlaczego to jest odpowiedź

Salmonella enterica serotyp Typhi wywołuje dur brzuszny, chorobę ogólnoustrojową z przedłużającą się gorączką. Niektóre osoby stają się przewlekłymi nosicielami, często w pęcherzyku żółciowym.

Odpowiedź

B · Salmonella Typhi
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · Żywych atenuowanych

Dlaczego to jest odpowiedź

Szczepionki żywe zawierają osłabione drobnoustroje, które przy ciężkiej immunosupresji mogą wywołać chorobę. Szczepionki inaktywowane, anatoksyny i szczepionki podjednostkowe są bezpieczne, choć odpowiedź może być słabsza.

Odpowiedź

D · Żywych atenuowanych
7.Farmakologia

Odpowiedź: A · Wait at least 5 minutes between the two drops

Dlaczego to jest odpowiedź

Waiting several minutes allows the first drop to be absorbed before the next is applied. Eye ointments are usually applied last.

Odpowiedź

A · Wait at least 5 minutes between the two drops
8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Pulmonary fibrosis from bleomycin

Dlaczego to jest odpowiedź

Bleomycin can cause pneumonitis and pulmonary fibrosis, especially at higher cumulative doses. New respiratory symptoms are reported, and lung function may be monitored.

Odpowiedź

D · Pulmonary fibrosis from bleomycin
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: częściowo wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,56: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 21 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 18 mmol/L: niski (22–26)

Wyrównanie

częściowo wyrównane

Odpowiedź

częściowo wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 132,8 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,35·713 − 47/0,8 = 249,5 − 58,75 = 190,8 mmHg

Gradient

A–a = 190,8 − 58 = 132,8 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 132,8 mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość komór = 75 bpm

Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.

Fale trzepotania

F–F = 5 małych kratek = 0,20 s → 1500 ÷ 5 = 300 na minutę

Zespoły QRS

R–R = 20 małych kratek = 0,80 s → 1500 ÷ 20 = 75 na minutę
stosunek przewodzenia = 300 ÷ 75 = 4:1

Odpowiedź

częstość komór = 75 bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: Czas trwania QRS

Pięć kroków dla każdego zapisu: 1. częstość (metoda 300 lub 1500, albo 6-sekundowa, jeśli rytm jest nieregularny); 2. rytm: czy odstępy R–R są jednakowe; 3. załamki P: obecne, dodatnie w odprowadzeniu II, po jednym przed każdym zespołem QRS i wszystkie takie same; 4. odstęp PR: 0,12–0,20 s i stały; 5. czas trwania QRS: poniżej 0,12 s. Dopiero po tych pięciu krokach nazwij rytm. Prawidłowy rytm zatokowy spełnia wszystkie pięć: 60–100/min, regularny, dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, PR 0,12–0,20 s, QRS poniżej 0,12 s.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 18 małych kratek, 1500 ÷ 18 ≈ 83 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,72 s.
3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.
4. Odstęp PR: 0,16 s, stały, w granicach 0,12–0,20 s.
5. QRS: 0,12 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Pierwszy nieprawidłowy krok

Czas trwania QRS → rytm zatokowy z szerokim zespołem QRS

Odpowiedź

Czas trwania QRS
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 0,4

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 87/193 = 0,4508
kontrole: 355/315 = 1,127

Iloraz szans

OR = (87·315)/(355·193) = 0,4

Odpowiedź

OR = 0,4

OR poniżej 1: narażenie jest rzadsze wśród przypadków, co sugeruje działanie ochronne.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: PPV = 64 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Wyniki prawdziwie i fałszywie dodatnie (na osobę)

Se·p = 0,71·0,2 = 0,142
(1 − Sp)·(1 − p) = 0,1·0,8 = 0,08

Dodatnia wartość predykcyjna

PPV = 0,142/(0,142 + 0,08) = 0,6396 ≈ 64%

Odpowiedź

PPV = 64%

Im niższa chorobowość, tym niższe PPV tego samego testu.

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences