Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Interpretacja zapisu rytmu EKG
Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.
Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.
2Zadania do ćwiczenia
1.Anatomia człowiekaŚredni
Z którą strukturą łączy się stawowo głowa kości udowej?
AZ krętarzem większym
BZ otworem zasłonionym
CZ panewką stawu biodrowego (acetabulum)
DZ wydrążeniem stawowym łopatki
2.Anatomia człowiekaTrudny
Która tętnica wieńcowa najczęściej zaopatruje węzeł zatokowo-przedsionkowy?
AGałąź okalająca
BPrawa tętnica wieńcowa
CPień lewej tętnicy wieńcowej
DGałąź międzykomorowa przednia
3.Fizjologia człowiekaŚredni
Który receptor jest pobudzany przy uderzeniu w więzadło rzepki w odruchu kolanowym?
ANocyceptor
BNarząd ścięgnisty Golgiego
CCiałko Paciniego
DWrzeciono mięśniowe
4.Fizjologia człowiekaTrudny
Pacjent z drobnokomórkowym rakiem płuca ma niskie stężenie sodu i niską osmolalność osocza, ale nieadekwatnie zagęszczony mocz. Jakie jest najbardziej prawdopodobne wyjaśnienie?
AZespół nieadekwatnego wydzielania ADH
BMoczówka prosta ośrodkowa
CHiperaldosteronizm pierwotny
DChoroba Addisona z wysokim aldosteronem
5.MikrobiologiaŚredni
Czym jest „rezerwuar” w łańcuchu zakażenia?
AOsobą najbardziej narażoną na zakażenie
BSposobem wnikania patogenu do nowego gospodarza
CDrogą, którą patogen opuszcza organizm zakażonego gospodarza
DMiejscem, w którym patogen normalnie żyje i się namnaża
6.MikrobiologiaTrudny
Dziecko ma krwistą biegunkę po zjedzeniu niedosmażonego burgera, a tydzień później niewydolność nerek, niedokrwistość i małopłytkowość. Który organizm jest najbardziej prawdopodobny?
AStaphylococcus aureus
BClostridium perfringens
CRotawirus
DE. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7
7.FarmakologiaŚredni
Pacjent odmawia przyjęcia zleconego leku doustnego. Co powinna zrobić pielęgniarka?
AZostawić tabletkę na szafce przy łóżku na później
BUkryć tabletkę w jedzeniu pacjenta
CZapisać lek jako podany, by karta była kompletna dla następnej zmiany
DPoznać powód, uszanować decyzję, udokumentować ją i poinformować lekarza zlecającego
8.FarmakologiaTrudny
Jak działa głównie antykoncepcja awaryjna lewonorgestrelem?
AWywołuje natychmiastową miesiączkę
BZabija plemniki w pochwie
CKończy ciążę, która już się rozwija
DOpóźnia lub zapobiega owulacji
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 16 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.
HCO₃⁻ 16 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje pH 7,32, PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) oraz HCO₃⁻ 14 mmol/L, przy Na⁺ 146 i Cl⁻ 95 mmol/L. Użyj luki anionowej i wskaźnika delta, aby kliknąć najlepszą interpretację.
Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje trzepotanie przedsionków. Zmierz odstęp między falami trzepotania i znajdź częstość przedsionków w uderzeniach na minutę.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość przedsionków = bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
Ten pacjent ma stymulator serca. Zinterpretuj zapis w odprowadzeniu II. Kliknij swoją odpowiedź.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1rytm stymulowany dwujamowo (AV)
2rytm idiowentrykularny
3blok AV III stopnia (całkowity)
4rytm stymulowany, brak przechwycenia
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test ma czułość 83% i swoistość 74%. Oblicz ujemny iloraz wiarygodności LR−. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
Se = 83%Sp = 74%
LR− =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Przebadano 10 000 osób testem o czułości 72% i swoistości 89%. Chorobowość wynosi 14%. Ile wyników fałszywie dodatnich FP można oczekiwać?
N = 10 000p = 14%Se = 72%Sp = 89%
FP =
3Roztwory
1.Anatomia człowieka
Odpowiedź: C · Z panewką stawu biodrowego (acetabulum)
Dlaczego to jest odpowiedź
Panewka stawu biodrowego to miseczkowate zagłębienie kości miednicznej, utworzone przez kość biodrową, kulszową i łonową. Wydrążenie stawowe łopatki to panewka stawu ramiennego.
Odpowiedź
C · Z panewką stawu biodrowego (acetabulum)
2.Anatomia człowieka
Odpowiedź: B · Prawa tętnica wieńcowa
Dlaczego to jest odpowiedź
Tętnica węzła zatokowego odchodzi od prawej tętnicy wieńcowej u ok. 60% ludzi, a u pozostałych od gałęzi okalającej.
Odpowiedź
B · Prawa tętnica wieńcowa
3.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: D · Wrzeciono mięśniowe
Dlaczego to jest odpowiedź
Uderzenie w ścięgno rozciąga wrzeciona mięśniowe mięśnia czworogłowego. Ich włókna aferentne tworzą synapsy bezpośrednio z neuronami ruchowymi w odruchu monosynaptycznym, który kurczy mięsień.
Odpowiedź
D · Wrzeciono mięśniowe
4.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: A · Zespół nieadekwatnego wydzielania ADH
Dlaczego to jest odpowiedź
W SIADH nadmiar ADH sprawia, że nerki zatrzymują wodę, rozcieńczając osocze, podczas gdy mocz pozostaje zagęszczony. Drobnokomórkowy rak płuca może wydzielać ADH.
Odpowiedź
A · Zespół nieadekwatnego wydzielania ADH
5.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Miejscem, w którym patogen normalnie żyje i się namnaża
Dlaczego to jest odpowiedź
Łańcuch zakażenia łączy czynnik zakaźny, rezerwuar, wrota wyjścia, drogę przenoszenia, wrota wejścia i wrażliwego gospodarza. Przerwanie któregokolwiek ogniwa zatrzymuje transmisję.
Odpowiedź
D · Miejscem, w którym patogen normalnie żyje i się namnaża
6.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · E. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7
Dlaczego to jest odpowiedź
E. coli wytwarzająca toksynę Shiga uszkadza jelito i drobne naczynia krwionośne nerek, wywołując zespół hemolityczno-mocznicowy. Rezerwuarem jest bydło, więc niedosmażona mielona wołowina to klasyczne źródło.
Odpowiedź
D · E. coli wytwarzająca toksynę Shiga, np. O157:H7
7.Farmakologia
Odpowiedź: D · Poznać powód, uszanować decyzję, udokumentować ją i poinformować lekarza zlecającego
Dlaczego to jest odpowiedź
Pacjenci zdolni do podejmowania decyzji mogą odmówić leczenia. Pielęgniarka poznaje obawy pacjenta, wyjaśnia cel i ryzyko, dokumentuje odmowę i informuje lekarza zlecającego; podawanie leku w ukryciu wymaga formalnych procedur prawnych i klinicznych.
Odpowiedź
D · Poznać powód, uszanować decyzję, udokumentować ją i poinformować lekarza zlecającego
8.Farmakologia
Odpowiedź: D · Opóźnia lub zapobiega owulacji
Dlaczego to jest odpowiedź
Antykoncepcja awaryjna lewonorgestrelem głównie zapobiega owulacji lub ją opóźnia i nie zaburza zagnieżdżonej ciąży. Jej skuteczność maleje wraz z opóźnieniem po stosunku bez zabezpieczenia.
Odpowiedź
D · Opóźnia lub zapobiega owulacji
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 32 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·16 + 8 = 32 mmHg
zasięg: 30–34 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 32 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: dodatkowa zasadowica metaboliczna
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 146 − (95 + 14) = 37
Wskaźnik delta
(37 − 12)/(24 − 14) = 2,5
dodatkowa zasadowica metaboliczna
Odpowiedź
dodatkowa zasadowica metaboliczna
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: częstość przedsionków = 300 bpm
Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.
Fale trzepotania
F–F = 5 małych kratek = 0,20 s → 1500 ÷ 5 = 300 na minutę
Zespoły QRS
R–R = 20 małych kratek = 0,80 s → 1500 ÷ 20 = 75 na minutę
stosunek przewodzenia = 300 ÷ 75 = 4:1
Odpowiedź
częstość przedsionków = 300 bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: rytm stymulowany, brak przechwycenia
Rytmy stymulowane: impuls stymulatora widać jako wąski pionowy szpilkowy artefakt. Po impulsie komorowym QRS jest szeroki (0,12 s lub więcej), bo pobudzenie rozchodzi się od elektrody przez mięsień, a nie przez układ przewodzący; przy stymulacji prawej komory jest często głównie ujemny w odprowadzeniu II. Impuls przed każdym załamkiem P oznacza stymulację przedsionka, a stymulator dwujamowy (AV) pokazuje impuls przedsionkowy i załamek P, a następnie, po zaprogramowanym opóźnieniu AV, impuls komorowy i szeroki QRS. Przechwycenie oznacza, że po każdym impulsie następuje depolaryzacja. Brak przechwycenia to impuls bez następującego po nim załamka P lub QRS; brak wykrywania (impulsy ignorujące własne pobudzenia pacjenta) i brak stymulacji (brak impulsu, gdy powinien być) to inne klasyczne awarie.
Pięć kroków
1. Częstość: 5 zespołów QRS w 6 s, × 10 = 50 na minutę.
2. Rytm: impulsy stymulatora są regularne (co 1,00 s), ale R–R nie jest, bo po niektórych impulsach brakuje QRS.
3. Załamki P: niewidoczne.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,14 s i szeroki po impulsach z przechwyceniem; po jednym impulsie nie następuje QRS (brak przechwycenia).
Interpretacja
rytm stymulowany, brak przechwycenia
Odpowiedź
rytm stymulowany, brak przechwycenia
Brak przechwycenia: stymulator wysyła impuls, ale serce nie odpowiada. Podręczniki traktują to jako pilne do zgłoszenia, bo pacjent może zależeć od stymulatora.
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: LR− = 0,23
Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.
Ujemny iloraz wiarygodności
LR− = (1 − 0,83)/0,74 = 0,2297 ≈ 0,23
Odpowiedź
LR− = 0,23
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: FP = 946
Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.
Z chorobą i bez choroby
10 000·0,14 = 1400
10 000 − 1400 = 8600
Wyniki fałszywie dodatnie
FP = 8600·0,11 = 946
Odpowiedź
FP = 946
Spośród 1954 wyników dodatnich tylko 1008 dotyczy osób z chorobą (PPV 51,6%).