Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Interpretacja zapisu rytmu EKG
Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.
Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.
2Zadania do ćwiczenia
1.Anatomia człowiekaŚredni
Z połączenia których dwóch żył powstaje żyła wrotna wątroby?
AŻyły krezkowej górnej i lewej żyły nerkowej
BŻyły wątrobowej i żyły śledzionowej
CŻyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej
DŻyły głównej dolnej i żyły nerkowej
2.Anatomia człowiekaTrudny
U płodu przewód tętniczy łączy pień płucny z aortą. Czym staje się po urodzeniu?
ADołem owalnym
BWięzadłem żylnym
CWięzadłem obłym wątroby
DWięzadłem tętniczym
3.Fizjologia człowiekaŚredni
Które komórki żołądka wydzielają kwas solny?
AKomórki kubkowe
BKomórki G
CKomórki główne
DKomórki okładzinowe
4.Fizjologia człowiekaTrudny
W klasycznym doświadczeniu Ottona Loewiego płyn z żabiego serca pobudzanego przez nerw błędny zwolnił drugie serce. Co to wykazało?
ANerwy przekazują sygnały do narządów docelowych, uwalniając substancję chemiczną
BImpulsy nerwowe rozchodzą się przez płyn bezpośrednio jako prąd elektryczny
CNerw błędny przyspiesza pracę serca
DSerce bije bez jakiegokolwiek unerwienia
5.MikrobiologiaŚredni
Czym jest okres wylęgania?
ACzasem, w którym pacjent zaraża innych
BCzasem, po którym zaczyna działać antybiotyk
CCzasem potrzebnym hodowli w laboratorium
DCzasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
6.MikrobiologiaTrudny
Dlaczego test na przeciwciała anty-HIV może być ujemny w pierwszych tygodniach po zakażeniu?
APrzeciwciała są niszczone przez odczynniki testu
BHIV w ogóle nie wywołuje wytwarzania przeciwciał
CWirus w pierwszych tygodniach ukrywa się wyłącznie w krwinkach czerwonych
DOrganizm nie wytworzył jeszcze wystarczającej ilości przeciwciał, by je wykryć
7.FarmakologiaŚredni
Which description fits tardive dyskinesia?
AHigh fever with lead-pipe rigidity and confusion
BA sudden painful spasm of the neck muscles and upward rolling of the eyes within days of the first dose
CA low white cell count with sore throat and fever
DInvoluntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use
8.FarmakologiaTrudny
Rolnik narażony na pestycyd fosforoorganiczny ma wąskie źrenice, obfite ślinienie, pocenie się, wydzielinę w oskrzelach i bradykardię. Jaki jest mechanizm?
ABlokada receptorów GABA-A
BBlokada receptorów muskarynowych
CNadmierne uwalnianie noradrenaliny
DZahamowanie acetylocholinesterazy
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 149 mmol/L, glukoza 9,9 mmol/L i mocznik 19 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.
Na⁺ 149 mmol/Lglukoza 9,9 mmol/Lmocznik 19 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 138, Cl⁻ 113, HCO₃⁻ 11 mmol/L i albumina 18 g/L. Znajdź lukę anionową skorygowaną o albuminy AGc = AG + 0,25·(40 − albumina).
Zmierz Odstęp QT na tym zapisie w odprowadzeniu II, w sekundach.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
QT = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
Ten pacjent ma stymulator serca. Zinterpretuj zapis w odprowadzeniu II. Kliknij swoją odpowiedź.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1rytm stymulowany, brak przechwycenia
2blok AV II stopnia typu II
3rytm stymulowany dwujamowo (AV)
4blok AV III stopnia (całkowity)
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W badaniu kohortowym osoby narażone wniosły 6500 osobolat z 104 nowymi przypadkami, a osoby nienarażone 2500 osobolat z 20 nowymi przypadkami. Oblicz iloraz współczynników zapadalności IRR (narażeni w porównaniu z nienarażonymi). Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
narażeni: 104/6500 PYnienarażeni: 20/2500 PY
IRR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 40%. Test o czułości 83% i swoistości 80% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
przedtestowe 40%Se = 83%Sp = 80%ujemna
p′ = %
3Roztwory
1.Anatomia człowieka
Odpowiedź: C · Żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej
Dlaczego to jest odpowiedź
Żyła wrotna powstaje za szyjką trzustki z żyły krezkowej górnej i śledzionowej. Doprowadza do wątroby krew bogatą w składniki odżywcze.
Odpowiedź
C · Żyły krezkowej górnej i żyły śledzionowej
2.Anatomia człowieka
Odpowiedź: D · Więzadłem tętniczym
Dlaczego to jest odpowiedź
Przewód tętniczy zamyka się po urodzeniu i staje się więzadłem tętniczym. Otwór owalny staje się dołem owalnym, a przewód żylny więzadłem żylnym.
Odpowiedź
D · Więzadłem tętniczym
3.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: D · Komórki okładzinowe
Dlaczego to jest odpowiedź
Komórki okładzinowe wydzielają HCl i czynnik wewnętrzny. Komórki główne wydzielają pepsynogen, a komórki G gastrynę.
Odpowiedź
D · Komórki okładzinowe
4.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: A · Nerwy przekazują sygnały do narządów docelowych, uwalniając substancję chemiczną
Dlaczego to jest odpowiedź
Płyn zawierał „Vagusstoff”, później zidentyfikowany jako acetylocholina. Był to pierwszy jasny dowód chemicznej neurotransmisji.
Odpowiedź
A · Nerwy przekazują sygnały do narządów docelowych, uwalniając substancję chemiczną
5.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Czasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
Dlaczego to jest odpowiedź
Okres wylęgania trwa od ekspozycji do pojawienia się objawów. Czasem zakażenie może być przenoszone już w tym okresie.
Odpowiedź
D · Czasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
6.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Organizm nie wytworzył jeszcze wystarczającej ilości przeciwciał, by je wykryć
Dlaczego to jest odpowiedź
Przeciwciała pojawiają się po kilku tygodniach. Testy złożone, wykrywające także antygen p24, lub testy na RNA wirusa skracają to okienko.
Odpowiedź
D · Organizm nie wytworzył jeszcze wystarczającej ilości przeciwciał, by je wykryć
7.Farmakologia
Odpowiedź: D · Involuntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use
Dlaczego to jest odpowiedź
Tardive dyskinesia develops after months or years of dopamine-blocking drugs and may be permanent. Patients are screened regularly so that treatment can be changed early.
Odpowiedź
D · Involuntary movements of the lips, tongue and face after long-term antipsychotic use
8.Farmakologia
Odpowiedź: D · Zahamowanie acetylocholinesterazy
Dlaczego to jest odpowiedź
Związki fosforoorganiczne hamują acetylocholinesterazę, więc acetylocholina gromadzi się przy receptorach muskarynowych i nikotynowych. Atropina blokuje objawy muskarynowe, a pralidoksym może reaktywować enzym, jeśli zostanie podany wcześnie.
Odpowiedź
D · Zahamowanie acetylocholinesterazy
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: Osm = 327 mOsm/kg
Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.
Obliczona osmolalność
Osm = 2·149 + 9,9 + 19 = 326,9 ≈ 327 mOsm/kg
Odpowiedź
Osm = 327 mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: AGc = 19,5 mmol/L
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 138 − (113 + 11) = 14
Korekta na albuminy
14 + 0,25·(40 − 18) = 19,5 mmol/L
Odpowiedź
AGc = 19,5 mmol/L
Powyżej około 12 po korekcie: duża luka anionowa.
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: QT = 0,46 s
QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.
Pomiar
11,5 małych kratek od początku zespołu QRS do końca załamka T
Zamień
QT = 11,5 × 0,04 s = 0,46 s
Odpowiedź
QT = 0,46 s
Przybliżona zasada: przy prawidłowej częstości QT powinien być krótszy niż połowa odstępu R–R (tu R–R = 0,84 s).
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: rytm stymulowany, brak przechwycenia
Rytmy stymulowane: impuls stymulatora widać jako wąski pionowy szpilkowy artefakt. Po impulsie komorowym QRS jest szeroki (0,12 s lub więcej), bo pobudzenie rozchodzi się od elektrody przez mięsień, a nie przez układ przewodzący; przy stymulacji prawej komory jest często głównie ujemny w odprowadzeniu II. Impuls przed każdym załamkiem P oznacza stymulację przedsionka, a stymulator dwujamowy (AV) pokazuje impuls przedsionkowy i załamek P, a następnie, po zaprogramowanym opóźnieniu AV, impuls komorowy i szeroki QRS. Przechwycenie oznacza, że po każdym impulsie następuje depolaryzacja. Brak przechwycenia to impuls bez następującego po nim załamka P lub QRS; brak wykrywania (impulsy ignorujące własne pobudzenia pacjenta) i brak stymulacji (brak impulsu, gdy powinien być) to inne klasyczne awarie.
Pięć kroków
1. Częstość: 5 zespołów QRS w 6 s, × 10 = 50 na minutę.
2. Rytm: impulsy stymulatora są regularne (co 0,96 s), ale R–R nie jest, bo po niektórych impulsach brakuje QRS.
3. Załamki P: niewidoczne.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,16 s i szeroki po impulsach z przechwyceniem; po jednym impulsie nie następuje QRS (brak przechwycenia).
Interpretacja
rytm stymulowany, brak przechwycenia
Odpowiedź
rytm stymulowany, brak przechwycenia
Brak przechwycenia: stymulator wysyła impuls, ale serce nie odpowiada. Podręczniki traktują to jako pilne do zgłoszenia, bo pacjent może zależeć od stymulatora.
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: IRR = 2
Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.
Współczynniki zapadalności
narażeni: 104/6500 = 16 na 1000 osobolat
nienarażeni: 20/2500 = 8 na 1000 osobolat
Iloraz współczynników
IRR = 16/8 = 2
Odpowiedź
IRR = 2
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: p′ = 12,4 %
Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.