Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Interpretacja zapisu rytmu EKG
Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.
Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.
2Zadania do ćwiczenia
1.Anatomia człowiekaŚredni
Stożek rotatorów tworzą mięsień nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy i jaki jeszcze mięsień?
AObły większy
BPodłopatkowy
CNajszerszy grzbietu
DNaramienny
2.Anatomia człowiekaTrudny
EKG wskazuje zawał w odprowadzeniach II, III i aVF (ściana dolna). Która tętnica wieńcowa jest najczęściej zamknięta?
AGałąź międzykomorowa przednia
BPrawa tętnica wieńcowa
CPierwsza gałąź przekątna
DPień lewej tętnicy wieńcowej
3.Fizjologia człowiekaŚredni
Oprócz obniżania glikemii insulina przesuwa do komórek pewien jon, co wykorzystuje się w leczeniu hiperkaliemii. Który?
APotas
BWapń
CChlorek
DSód
4.Fizjologia człowiekaTrudny
U pacjenta z pierwotną niedoczynnością tarczycy spodziewasz się:
ANiskiego TSH i niskiego wolnego T4
BNiskiego TSH i wysokiego wolnego T4
CWysokiego TSH i niskiego wolnego T4
DWysokiego TSH i wysokiego wolnego T4
5.MikrobiologiaŚredni
Czym jest okres wylęgania?
ACzasem, w którym pacjent zaraża innych
BCzasem potrzebnym hodowli w laboratorium
CCzasem, po którym zaczyna działać antybiotyk
DCzasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
6.MikrobiologiaTrudny
Podróżny wraca z Afryki Subsaharyjskiej z gorączką. Podejrzewa się malarię. Który gatunek najczęściej wywołuje ciężką i mózgową postać malarii?
APlasmodium vivax
BPlasmodium malariae
CPlasmodium ovale
DPlasmodium falciparum
7.FarmakologiaŚredni
Which lab tests are monitored in a patient taking carbamazepine?
AThyroid antibodies and cortisol
BSerum amylase and lipase
CINR and aPTT
DFull blood count and serum sodium
8.FarmakologiaTrudny
Why should a dose never be written as "5,0 mg" on a medication order?
AThe pharmacy cannot supply doses that contain a decimal point
BIt means the dose must be given five times
CThe decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg
DIt is too precise for most drugs
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 12 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.
HCO₃⁻ 12 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę oddechową: pH 7,31, PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa), HCO₃⁻ 35 mmol/L. Użyj reguł „HCO₃⁻ rośnie o 1 mmol/L na 10 mmHg (ostra) lub o 3,5 mmol/L na 10 mmHg (przewlekła)”, aby ją sklasyfikować. Kliknij swoją odpowiedź.
pH 7,31PaCO₂ 72 mmHg (9,6 kPa)HCO₃⁻ 35 mmol/L
1ostry
2przewlekły
3ostra na tle przewlekłej
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
Zinterpretuj ten zapis rytmu w odprowadzeniu II. Jaki to rytm? Kliknij odpowiedź.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1tachykardia zatokowa
2arytmia zatokowa
3blok przedsionkowo-komorowy (AV) I stopnia
4prawidłowy rytm zatokowy
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
Zinterpretuj ten zapis w odprowadzeniu II, stosując pięć kroków po kolei: częstość, rytm, załamki P, odstęp PR, czas trwania QRS. Na którym kroku znajdujesz pierwszą nieprawidłowość? Kliknij go.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1stawka
2rytm
3załamki P
4Odstęp PR
5Czas trwania QRS
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W randomizowanym badaniu klinicznym 750 pacjentów otrzymało nowe leczenie, a 940 leczenie kontrolne. Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie miało: działanie niepożądane. Oblicz ryzyko względne RR zdarzenia przy leczeniu. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
leczenie: 257/750kontrola: 179/940
RR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 30%. Test o czułości 79% i swoistości 64% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
przedtestowe 30%Se = 79%Sp = 64%ujemna
p′ = %
3Roztwory
1.Anatomia człowieka
Odpowiedź: B · Podłopatkowy
Dlaczego to jest odpowiedź
SITS: nadgrzebieniowy, podgrzebieniowy, obły mniejszy (teres minor) i podłopatkowy. Obły większy leży blisko, ale nie należy do stożka.
Odpowiedź
B · Podłopatkowy
2.Anatomia człowieka
Odpowiedź: B · Prawa tętnica wieńcowa
Dlaczego to jest odpowiedź
Ścianę dolną zaopatruje zwykle prawa tętnica wieńcowa przez gałąź międzykomorową tylną (prawostronny typ krążenia), więc zawały ściany dolnej to najczęściej zamknięcia RCA.
Odpowiedź
B · Prawa tętnica wieńcowa
3.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: A · Potas
Dlaczego to jest odpowiedź
Insulina pobudza Na⁺/K⁺-ATPazę i przesuwa potas do komórek. Dlatego insulinę z glukozą stosuje się do obniżenia niebezpiecznie wysokiego stężenia potasu w osoczu.
Odpowiedź
A · Potas
4.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: C · Wysokiego TSH i niskiego wolnego T4
Dlaczego to jest odpowiedź
Gdy tarczyca zawodzi, niskie T4 znosi ujemne sprzężenie zwrotne i przysadka zwiększa TSH. Niskie TSH z niskim T4 wskazywałoby na wtórną (przysadkową) niedoczynność.
Odpowiedź
C · Wysokiego TSH i niskiego wolnego T4
5.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Czasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
Dlaczego to jest odpowiedź
Okres wylęgania trwa od ekspozycji do pojawienia się objawów. Czasem zakażenie może być przenoszone już w tym okresie.
Odpowiedź
D · Czasem między zakażeniem a pierwszymi objawami
6.Mikrobiologia
Odpowiedź: D · Plasmodium falciparum
Dlaczego to jest odpowiedź
P. falciparum powoduje bardzo wysoką parazytemię i sprawia, że zakażone krwinki czerwone przylegają w drobnych naczyniach, także w mózgu. Jest częsty w Afryce Subsaharyjskiej i stanowi stan nagły.
Odpowiedź
D · Plasmodium falciparum
7.Farmakologia
Odpowiedź: D · Full blood count and serum sodium
Dlaczego to jest odpowiedź
Carbamazepine can rarely cause bone marrow suppression and commonly lowers serum sodium. Blood counts, sodium and liver tests are checked, especially early in treatment.
Odpowiedź
D · Full blood count and serum sodium
8.Farmakologia
Odpowiedź: C · The decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg
Dlaczego to jest odpowiedź
Trailing zeros (5,0) and missing leading zeros (.5) are well-known causes of tenfold errors. Safe practice is to write 5 mg and 0,5 mg.
Odpowiedź
C · The decimal point may be missed, and the dose read as 50 mg
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: PaCO₂ = 26 mmHg
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·12 + 8 = 26 mmHg
zasięg: 24–28 mmHg
Odpowiedź
PaCO₂ = 26 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: przewlekły
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Oczekiwane HCO₃⁻
ostry: 24 + 1·3,2 = 27,2 mmol/L
przewlekły: 24 + 3,5·3,2 = 35,2 mmol/L
Porównaj
zmierzone: 35 mmol/L → przewlekły
Odpowiedź
przewlekły
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: prawidłowy rytm zatokowy
Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.
Pięć kroków
1. Częstość: R–R = 20 małych kratek, 1500 ÷ 20 ≈ 75 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,80 s.
3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.
4. Odstęp PR: 0,16 s, stały, w granicach 0,12–0,20 s.
5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).
Interpretacja
prawidłowy rytm zatokowy
Odpowiedź
prawidłowy rytm zatokowy
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: stawka
Pięć kroków dla każdego zapisu: 1. częstość (metoda 300 lub 1500, albo 6-sekundowa, jeśli rytm jest nieregularny); 2. rytm: czy odstępy R–R są jednakowe; 3. załamki P: obecne, dodatnie w odprowadzeniu II, po jednym przed każdym zespołem QRS i wszystkie takie same; 4. odstęp PR: 0,12–0,20 s i stały; 5. czas trwania QRS: poniżej 0,12 s. Dopiero po tych pięciu krokach nazwij rytm. Prawidłowy rytm zatokowy spełnia wszystkie pięć: 60–100/min, regularny, dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, PR 0,12–0,20 s, QRS poniżej 0,12 s.
Pięć kroków
1. Częstość: R–R = 14 małych kratek, 1500 ÷ 14 ≈ 107 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,56 s.
3. Załamki P: dodatnie, po jednym przed każdym zespołem QRS, wszystkie takie same.
4. Odstęp PR: 0,14 s, stały, w granicach 0,12–0,20 s.
5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).
Pierwszy nieprawidłowy krok
stawka → tachykardia zatokowa
Odpowiedź
stawka
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: RR = 1,8
Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.
Częstość zdarzeń
EER = 257/750 = 0,3427
CER = 179/940 = 0,1904
Ryzyko względne
RR = 0,3427/0,1904 = 1,799 ≈ 1,8
Odpowiedź
RR = 1,8
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: p′ = 12,3 %
Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.