Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Który nerw czaszkowy unerwia mięsień prosty boczny oka?

  1. ANerw wzrokowy (II)
  2. BNerw okoruchowy (III)
  3. CNerw odwodzący (VI)
  4. DNerw bloczkowy (IV)
2.Anatomia człowiekaTrudny

Gdy pacjent stoi tylko na prawej nodze, lewa strona miednicy opada (dodatni objaw Trendelenburga). Który nerw jest najprawdopodobniej uszkodzony?

  1. APrawy nerw pośladkowy górny
  2. BLewy nerw pośladkowy górny
  3. CPrawy nerw pośladkowy dolny
  4. DPrawy nerw udowy
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Które białko tworzy sieć stabilizującą skrzep krwi?

  1. AKolagen
  2. BTrombina
  3. CFibryna
  4. DAlbumina
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Dlaczego wysokie uszkodzenie rdzenia powyżej T1 grozi niskim ciśnieniem?

  1. ANerw błędny jest przecięty, więc tętno rośnie
  2. BNerka całkowicie przestaje wydzielać reninę
  3. COdpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany
  4. DNerw przeponowy nie steruje już napięciem tętnic
5.MikrobiologiaŚredni

Wiele leków przeciwgrzybiczych działa na ergosterol. Dlaczego jest to skuteczne?

  1. AErgosterol jest głównym składnikiem strukturalnym ścian komórkowych bakterii
  2. BErgosterol występuje w błonach komórek grzybów, ale nie w komórkach człowieka
  3. CErgosterol występuje tylko w wirusach
  4. DKomórki człowieka wykorzystują ergosterol do wytwarzania energii
6.MikrobiologiaTrudny

Priony różnią się od wszystkich innych czynników zakaźnych, ponieważ:

  1. Azawierają tylko RNA, bez otaczającego genom płaszcza białkowego
  2. Bnie zawierają kwasu nukleinowego i składają się z nieprawidłowo sfałdowanego białka
  3. Cginą podczas zwykłego gotowania i dezynfekcji
  4. Dmogą zakażać tylko bakterie
7.FarmakologiaŚredni

Bethanechol may be used for non-obstructive urinary retention. How does it work?

  1. AIt increases urine production in the kidney
  2. BIt blocks muscarinic receptors and relaxes the bladder wall muscle
  3. CIt shrinks the prostate gland
  4. DIt stimulates muscarinic receptors and contracts the bladder muscle
8.FarmakologiaTrudny

A patient with diabetic ketoacidosis is about to start an IV insulin infusion. Serum potassium is 3,1 mmol/L (mEq/L). Why is this a concern?

  1. APotassium has no link with insulin, so the infusion is started as planned
  2. BLow potassium makes insulin ineffective, so a higher dose is needed
  3. CInsulin raises potassium further and can cause cardiac arrest, so the infusion is given faster
  4. DInsulin moves potassium into cells, so the level can fall dangerously low
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 130 mmol/L, glukoza 19,4 mmol/L i mocznik 11,7 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 130 mmol/Lglukoza 19,4 mmol/Lmocznik 11,7 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 28% tlenu pokazuje PaO₂ 88 mmHg (11,7 kPa) oraz PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 28%PaO₂ 88 mmHg (11,7 kPa)PaCO₂ 48 mmHg (6,4 kPa)
Gradient A–a = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Fridericii QTc = QT/∛RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
QTc = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVczęstoskurcz nadkomorowy (SVT)częstoskurcz komorowytachykardia zatokowamigotanie przedsionków

Rozpoznaj rytm na tym zapisie w odprowadzeniu II. Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1częstoskurcz nadkomorowy (SVT)
  2. 2częstoskurcz komorowy
  3. 3tachykardia zatokowa
  4. 4migotanie przedsionków
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
testchoroba obecnachoroba nieobecnarazemdodatnia144258402abujemna3615821618cdrazem18018402020

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W badaniu porównano nowy test ze standardem referencyjnym (zob. tabela 2 × 2). Oblicz dodatni iloraz wiarygodności LR+. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 144b = 258c = 36d = 1582
LR+ =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
kontrola6%leczenie?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Bez leku 6% pacjentów ma w ciągu roku pewne działanie niepożądane. Lek zwiększa to ryzyko z ryzykiem względnym RR = 1,83. Oblicz liczbę pacjentów potrzebnych do wyrządzenia szkody NNH: ilu pacjentów musi przyjmować lek przez rok, aby u jednego dodatkowego pacjenta wystąpiło działanie niepożądane? Zaokrąglij w górę do pełnej liczby pacjentów.

kontrola 6%RR = 1,83
NNH =

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Nerw odwodzący (VI)

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw odwodzący (VI) unerwia mięsień prosty boczny. Jego uszkodzenie uniemożliwia ruch oka na zewnątrz i powoduje poziome podwójne widzenie.

Odpowiedź

C · Nerw odwodzący (VI)
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Prawy nerw pośladkowy górny

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw pośladkowy górny unerwia mięsień pośladkowy średni i mały. Jeśli są one osłabione po stronie nogi podporowej (prawej), miednica opada po przeciwnej, niepodpartej stronie.

Odpowiedź

A · Prawy nerw pośladkowy górny
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: C · Fibryna

Dlaczego to jest odpowiedź

Trombina przekształca rozpuszczalny fibrynogen w nierozpuszczalne włókna fibryny, które wiążą czop płytkowy i zatrzymują krwinki czerwone, tworząc stabilny skrzep.

Odpowiedź

C · Fibryna
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: C · Odpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany

Dlaczego to jest odpowiedź

Odpływ współczulny opuszcza rdzeń na poziomie T1–L2. Uszkodzenie powyżej usuwa napięcie naczyń i współczulne pobudzenie serca, a nerw błędny dalej działa: niedociśnienie i bradykardia (wstrząs neurogenny).

Odpowiedź

C · Odpływ współczulny do naczyń i serca zostaje przerwany
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: B · Ergosterol występuje w błonach komórek grzybów, ale nie w komórkach człowieka

Dlaczego to jest odpowiedź

Błony grzybów zawierają ergosterol, a błony komórek człowieka cholesterol. Azole blokują syntezę ergosterolu, a amfoterycyna B wiąże się z ergosterolem, więc działają wybiórczo na grzyby.

Odpowiedź

B · Ergosterol występuje w błonach komórek grzybów, ale nie w komórkach człowieka
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: B · nie zawierają kwasu nukleinowego i składają się z nieprawidłowo sfałdowanego białka

Dlaczego to jest odpowiedź

Priony to nieprawidłowo sfałdowane białka, które wywołują błędne fałdowanie prawidłowych białek. Nie zawierają DNA ani RNA i są bardzo odporne na standardową sterylizację.

Odpowiedź

B · nie zawierają kwasu nukleinowego i składają się z nieprawidłowo sfałdowanego białka
7.Farmakologia

Odpowiedź: D · It stimulates muscarinic receptors and contracts the bladder muscle

Dlaczego to jest odpowiedź

Bethanechol mimics acetylcholine at muscarinic receptors, contracting the detrusor muscle. It must not be used if there is mechanical obstruction to outflow.

Odpowiedź

D · It stimulates muscarinic receptors and contracts the bladder muscle
8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Insulin moves potassium into cells, so the level can fall dangerously low

Dlaczego to jest odpowiedź

Insulin drives potassium into cells, so a low starting level can become life-threatening hypokalaemia with arrhythmias. Potassium is replaced and monitored closely; the 2024 international consensus (ADA and others) delays insulin until potassium is above 3,5 mmol/L, while UK JBDS guidance adds potassium to the fluids and asks for senior review.

Odpowiedź

D · Insulin moves potassium into cells, so the level can fall dangerously low
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 291 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·130 + 19,4 + 11,7 = 291,1 ≈ 291 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 291 mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 51,64 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,28·713 − 48/0,8 = 199,6 − 60 = 139,6 mmHg

Gradient

A–a = 139,6 − 88 = 51,64 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 51,64 mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,375 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 9,5 × 0,04 = 0,38 s
RR = 26 × 0,04 = 1,04 s

Wzór Fridericii

QTc = 0,38/∛1,04 = 0,38/1,013 = 0,375 s

Odpowiedź

QTc = 0,375 s

W zwykłych granicach (około 0,45 s dla mężczyzn, 0,46 s dla kobiet). (375 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstoskurcz komorowy

Rytmy komorowe: częstoskurcz komorowy to seria co najmniej trzech szerokich (0,12 s lub więcej) zespołów pod rząd z częstością powyżej 100/min, zwykle 150–250/min, regularna, bez związanych załamków P. Migotanie komór to chaotyczny, nieregularny przebieg bez możliwych do zidentyfikowania załamków P, zespołów QRS ani załamków T i bez możliwej do policzenia częstości. Asystolia to prawie płaska linia bez czynności komór; płaską linię zawsze potwierdza się, sprawdzając pacjenta, elektrody, wzmocnienie oraz drugie odprowadzenie. W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji, a asystolia nie.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 10 małych kratek, 1500 ÷ 10 ≈ 150 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,40 s.
3. Załamki P: nie da się ich zidentyfikować.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,14 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Interpretacja

częstoskurcz komorowy

Odpowiedź

częstoskurcz komorowy

W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji. To jest wyłącznie ćwiczenie rozpoznawania.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: LR+ = 5,71

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Czułość i swoistość

Se = 144/180 = 0,8
Sp = 1582/1840 = 0,8598

Dodatni iloraz wiarygodności

LR+ = 0,8/(1 − 0,8598) = 5,705 ≈ 5,71

Odpowiedź

LR+ = 5,71
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: NNH = 21

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Ryzyko z lekiem

0,06·1,83 = 0,1098

Zwiększenie ryzyka bezwzględnego

ARI = 0,1098 − 0,06 = 0,0498

Liczba pacjentów potrzebnych do wyrządzenia szkody

NNH = 1/0,0498 = 20,08 → 21

Odpowiedź

NNH = 21

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences