Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Tętno której tętnicy wyczuwa się tuż za kostką przyśrodkową?

  1. ATętnicy strzałkowej
  2. BTętnicy grzbietowej stopy
  3. CTętnicy podkolanowej
  4. DTętnicy piszczelowej tylnej
2.Anatomia człowiekaTrudny

Dlaczego dren lub igłę do jamy opłucnej wprowadza się tuż nad górnym brzegiem żebra?

  1. APłuco nie sięga obszaru nad każdym żebrem
  2. BŻyła, tętnica i nerw międzyżebrowy biegną wzdłuż dolnego brzegu każdego żebra
  3. COpłucna jest najgrubsza tuż nad każdym żebrem
  4. DNad każdym żebrem nie ma mięśni międzyżebrowych
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Mechanizm Franka-Starlinga opisuje, że:

  1. Atętno rośnie, gdy ciśnienie tętnicze nagle spada
  2. Bprzedsionki kurczą się po komorach
  3. Ckurczliwość spada, gdy rośnie temperatura
  4. Dobjętość wyrzutowa rośnie, gdy rośnie wypełnienie komór
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Dlaczego nurek głębinowy ryzykuje chorobę dekompresyjną przy szybkim wynurzeniu?

  1. AAzot rozpuszczony pod wysokim ciśnieniem tworzy pęcherzyki, gdy ciśnienie spada
  2. BTlen staje się toksyczny na powierzchni
  3. CPłuca zapadają się przy spadku ciśnienia
  4. DDwutlenek węgla nie może dość szybko opuścić płuc
5.MikrobiologiaŚredni

Toxoplasma gondii stanowi zagrożenie w ciąży. Które zalecenie zmniejsza narażenie?

  1. AUnikaj kontaktu z psami
  2. BUnikaj sprzątania kociej kuwety i niedogotowanego mięsa
  3. CUnikaj basenów i wszystkich innych publicznych kąpielisk
  4. DUnikaj wszystkich owoców i warzyw
6.MikrobiologiaTrudny

Dlaczego Chlamydia trachomatis rozpoznaje się zwykle testami amplifikacji kwasów nukleinowych, a nie rutynową hodowlą na agarze?

  1. AJest bezwzględnie wewnątrzkomórkową bakterią, która nie rośnie na zwykłych podłożach
  2. BGinie natychmiast w obecności tlenu
  3. CJest zbyt duża, by rosnąć na płytkach z agarem
  4. DJest wirusem i nie ma DNA
7.FarmakologiaŚredni

A patient is starting lisinopril. Which rare but serious adverse effect should the nurse teach the patient to report immediately?

  1. AAn increase in appetite in the evening
  2. BA harmless rash on the palms of the hands
  3. CSwelling of the lips, tongue or face
  4. DDarker skin after exposure to sunlight
8.FarmakologiaTrudny

How does aripiprazole differ from most other antipsychotics?

  1. AIt has no effect on dopamine and acts only on histamine
  2. BIt is a partial agonist at dopamine D2 receptors
  3. CIt is a full dopamine agonist that increases dopamine activity
  4. DIt works by blocking the reuptake of serotonin only
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną z HCO₃⁻ 6 mmol/L. Użyj wzoru Wintersa, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂ (środek zakresu) w mmHg.

HCO₃⁻ 6 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,20PaCO₂mmHg354516HCO₃⁻mmol/L22266prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,20, PaCO₂ 16 mmHg (2,1 kPa), HCO₃⁻ 6 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,20PaCO₂ 16 mmHg (2,1 kPa)HCO₃⁻ 6 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje rytm zatokowy z jedną pauzą. Zmierz pauza, czyli odstęp R–R przez pauzę, w sekundach.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
pauza = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVtrzepotanie przedsionków, przewodzenie 2:1migotanie przedsionkówmigotanie komórczęstoskurcz komorowy

Rozpoznaj rytm na tym zapisie w odprowadzeniu II. Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1trzepotanie przedsionków, przewodzenie 2:1
  2. 2migotanie przedsionków
  3. 3migotanie komór
  4. 4częstoskurcz komorowy
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
osobylata160022370135104nowe przypadki125

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W kohorcie obserwowano grupy osób przez różny czas (zob. tabela: liczba osób i lata obserwacji dla każdej). W trakcie obserwacji wystąpiło 125 nowych przypadków. Oblicz współczynnik zapadalności IR na 1000 osobolat. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

600 × 2 lata370 × 1 rok510 × 4 lata125 nowe przypadki
IR = na 1000 osobolat
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
testchoroba obecnachoroba nieobecnarazemdodatnia?ujemnarazem10 000

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Przebadano 10 000 osób testem o czułości 90% i swoistości 91%. Chorobowość wynosi 6%. Ile wyników fałszywie dodatnich FP można oczekiwać?

N = 10 000p = 6%Se = 90%Sp = 91%
FP =

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: D · Tętnicy piszczelowej tylnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Tętnica piszczelowa tylna przechodzi za kostką przyśrodkową na podeszwę. Tętno tętnicy grzbietowej stopy wyczuwa się na grzbiecie stopy.

Odpowiedź

D · Tętnicy piszczelowej tylnej
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: B · Żyła, tętnica i nerw międzyżebrowy biegną wzdłuż dolnego brzegu każdego żebra

Dlaczego to jest odpowiedź

Pęczek naczyniowo-nerwowy międzyżebrowy (od góry: żyła, tętnica, nerw) leży w bruździe żebra pod każdym żebrem. Wkłucie tuż nad żebrem leżącym niżej pozwala go ominąć.

Odpowiedź

B · Żyła, tętnica i nerw międzyżebrowy biegną wzdłuż dolnego brzegu każdego żebra
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · objętość wyrzutowa rośnie, gdy rośnie wypełnienie komór

Dlaczego to jest odpowiedź

Większa objętość końcoworozkurczowa rozciąga mięsień sercowy, co zwiększa siłę skurczu i objętość wyrzutową, dopasowując rzut do powrotu żylnego.

Odpowiedź

D · objętość wyrzutowa rośnie, gdy rośnie wypełnienie komór
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · Azot rozpuszczony pod wysokim ciśnieniem tworzy pęcherzyki, gdy ciśnienie spada

Dlaczego to jest odpowiedź

Na głębokości w tkankach rozpuszcza się więcej azotu. Jeśli ciśnienie spada za szybko, wydziela się on jako pęcherzyki w tkankach i krwi – to choroba dekompresyjna.

Odpowiedź

A · Azot rozpuszczony pod wysokim ciśnieniem tworzy pęcherzyki, gdy ciśnienie spada
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: B · Unikaj sprzątania kociej kuwety i niedogotowanego mięsa

Dlaczego to jest odpowiedź

Oocysty Toxoplasma są wydalane z kocim kałem, a cysty występują w niedogotowanym mięsie. Zakażenie w ciąży może uszkodzić mózg i oczy płodu.

Odpowiedź

B · Unikaj sprzątania kociej kuwety i niedogotowanego mięsa
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Jest bezwzględnie wewnątrzkomórkową bakterią, która nie rośnie na zwykłych podłożach

Dlaczego to jest odpowiedź

Chlamydia replikuje się tylko wewnątrz komórek gospodarza, więc nie da się jej wyhodować na agarze. Testy NAAT, takie jak PCR z moczu lub wymazów, są czułe i stanowią standard diagnostyczny.

Odpowiedź

A · Jest bezwzględnie wewnątrzkomórkową bakterią, która nie rośnie na zwykłych podłożach
7.Farmakologia

Odpowiedź: C · Swelling of the lips, tongue or face

Dlaczego to jest odpowiedź

ACE inhibitors can cause angioedema, which can obstruct the airway and needs emergency care. It is linked to raised bradykinin levels and can occur even after long use.

Odpowiedź

C · Swelling of the lips, tongue or face
8.Farmakologia

Odpowiedź: B · It is a partial agonist at dopamine D2 receptors

Dlaczego to jest odpowiedź

Aripiprazole is a D2 partial agonist, reducing dopamine activity where it is high and providing some where it is low. It causes less weight gain and prolactin rise than many antipsychotics, but akathisia is common.

Odpowiedź

B · It is a partial agonist at dopamine D2 receptors
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 17 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Wzór Wintersa

PaCO₂ = 1,5·6 + 8 = 17 mmHg
zasięg: 15–19 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 17 mmHg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: prawidłowe wyrównanie

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·6 + 8 = 17 → 15–19 mmHg

Porównaj

zmierzone: 16 mmHg → prawidłowe wyrównanie

Odpowiedź

prawidłowe wyrównanie
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: pauza = 1,88 s

Tachykardie z wąskimi zespołami i pauzy: częstoskurcz nadkomorowy (SVT) to regularny częstoskurcz o częstości około 150–250/min z wąskimi zespołami QRS; załamki P zwykle nie są widoczne, bo są ukryte w zespole QRS lub załamku T. Tachykardia zatokowa u dorosłego w spoczynku zwykle nie przekracza około 150/min i ma widoczny załamek P przed każdym QRS; trzepotanie przedsionków z przewodzeniem 2:1 często ma częstość około 150/min i pokazuje załamki piłokształtne. W zatrzymaniu zatokowym węzeł zatokowy na chwilę przestaje wyładowywać: pojawia się pauza bez załamka P i bez QRS, której długość nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P (pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazuje raczej na blok zatokowo-przedsionkowy).

Pomiar

47 małych kratek od R do R przez pauzę

Zamień

pauza = 47 × 0,04 s = 1,88 s

Porównaj z P–P

1,88 ÷ 0,76 ≈ 2,5 cykli P–P, nie liczba całkowita

Odpowiedź

pauza = 1,88 s

W pauzie nie ma załamka P, a pauza nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P: zatrzymanie zatokowe. Pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazywałaby na blok zatokowo-przedsionkowy.

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstoskurcz komorowy

Rytmy komorowe: częstoskurcz komorowy to seria co najmniej trzech szerokich (0,12 s lub więcej) zespołów pod rząd z częstością powyżej 100/min, zwykle 150–250/min, regularna, bez związanych załamków P. Migotanie komór to chaotyczny, nieregularny przebieg bez możliwych do zidentyfikowania załamków P, zespołów QRS ani załamków T i bez możliwej do policzenia częstości. Asystolia to prawie płaska linia bez czynności komór; płaską linię zawsze potwierdza się, sprawdzając pacjenta, elektrody, wzmocnienie oraz drugie odprowadzenie. W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji, a asystolia nie.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 10 małych kratek, 1500 ÷ 10 ≈ 150 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,40 s.
3. Załamki P: nie da się ich zidentyfikować.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,16 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Interpretacja

częstoskurcz komorowy

Odpowiedź

częstoskurcz komorowy

W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji. To jest wyłącznie ćwiczenie rozpoznawania.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: IR = 34,6 na 1000 osobolat

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Osobolata

PY = 600·2 + 370·1 + 510·4 = 3610

Współczynnik zapadalności

IR = 125/3610·1000 = 34,6 na 1000 osobolat

Odpowiedź

IR = 34,6 na 1000 osobolat
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: FP = 846

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Z chorobą i bez choroby

10 000·0,06 = 600
10 000 − 600 = 9400

Wyniki fałszywie dodatnie

FP = 9400·0,09 = 846

Odpowiedź

FP = 846

Spośród 1386 wyników dodatnich tylko 540 dotyczy osób z chorobą (PPV 39%).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences