Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która struktura wytwarza większość płynu mózgowo-rdzeniowego?

  1. AZiarnistości pajęczynówki
  2. BSplot naczyniówkowy
  3. COpona miękka
  4. DSzyszynka
2.Anatomia człowiekaTrudny

Gdy pacjent stoi tylko na prawej nodze, lewa strona miednicy opada (dodatni objaw Trendelenburga). Który nerw jest najprawdopodobniej uszkodzony?

  1. APrawy nerw pośladkowy górny
  2. BLewy nerw pośladkowy górny
  3. CPrawy nerw udowy
  4. DPrawy nerw pośladkowy dolny
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Które komórki żołądka wydzielają kwas solny?

  1. AKomórki główne
  2. BKomórki G
  3. CKomórki kubkowe
  4. DKomórki okładzinowe
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Który mechanizm głównie tworzy gradient stężeń w rdzeniu nerki?

  1. AADH działający na ramię zstępujące
  2. BFiltracja kłębuszkowa
  3. CWydzielanie mocznika do kanalika bliższego
  4. DWzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego
5.MikrobiologiaŚredni

Która klasa przeciwciał rośnie jako pierwsza w nowym zakażeniu?

  1. AIgG
  2. BIgE
  3. CIgM
  4. DIgA
6.MikrobiologiaTrudny

Nastolatek ma gorączkę, sztywność karku i niebladnącą fioletową wysypkę. W płynie mózgowo-rdzeniowym widać Gram-ujemne dwoinki. Który organizm jest najbardziej prawdopodobny?

  1. ANeisseria meningitidis
  2. BEscherichia coli
  3. CStreptococcus pneumoniae
  4. DListeria monocytogenes
7.FarmakologiaŚredni

A patient refuses a prescribed oral medicine. What should the nurse do?

  1. ARecord the medicine as given, so that the chart stays complete for the next shift
  2. BExplore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
  3. CHide the tablet in the patient's food
  4. DLeave the tablet on the bedside table for later
8.FarmakologiaTrudny

A malnourished patient with low serum albumin shows nystagmus and unsteady gait. Her total phenytoin level is within range. What is the most likely explanation?

  1. ALow albumin makes phenytoin bind more tightly, so the drug is less active
  2. BLow albumin speeds up phenytoin metabolism
  3. CMore phenytoin is unbound when albumin is low, so free levels rise
  4. DThe total level is high, but the laboratory is wrong
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,58PaCO₂mmHg354539HCO₃⁻mmol/L222635niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,58, PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa) oraz HCO₃⁻ 35 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,58PaCO₂ 39 mmHg (5,2 kPa)HCO₃⁻ 35 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 40% tlenu pokazuje PaO₂ 94 mmHg (12,5 kPa) oraz PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 40%PaO₂ 94 mmHg (12,5 kPa)PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)
Gradient A–a = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje trzepotanie przedsionków o stałym stosunku przewodzenia. Znajdź częstość komór w uderzeniach na minutę.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVrytm węzłowyblok AV II stopnia typu IIblok AV II stopnia typu I (Wenckebacha)blok AV III stopnia (całkowity)

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje zaburzenie przewodzenia między przedsionkami a komorami. Jaki to rytm? Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1rytm węzłowy
  2. 2blok AV II stopnia typu II
  3. 3blok AV II stopnia typu I (Wenckebacha)
  4. 4blok AV III stopnia (całkowity)
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
przypadkikontrolenarażeni7365abnienarażeni197525cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 270 pacjentów z chorobą (przypadki) i 590 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

a = 73b = 65c = 197d = 525
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe50%potestowe?p′LR+

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 50%. Test o czułości 68% i swoistości 73% daje wynik: dodatnia. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 50%Se = 68%Sp = 73%dodatnia
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: B · Splot naczyniówkowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Splot naczyniówkowy w komorach wydziela większość płynu mózgowo-rdzeniowego. Płyn wchłania się do krwi żylnej przez ziarnistości pajęczynówki.

Odpowiedź

B · Splot naczyniówkowy
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Prawy nerw pośladkowy górny

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw pośladkowy górny unerwia mięsień pośladkowy średni i mały. Jeśli są one osłabione po stronie nogi podporowej (prawej), miednica opada po przeciwnej, niepodpartej stronie.

Odpowiedź

A · Prawy nerw pośladkowy górny
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Komórki okładzinowe

Dlaczego to jest odpowiedź

Komórki okładzinowe wydzielają HCl i czynnik wewnętrzny. Komórki główne wydzielają pepsynogen, a komórki G gastrynę.

Odpowiedź

D · Komórki okładzinowe
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Wzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego

Dlaczego to jest odpowiedź

Ramię wstępujące aktywnie transportuje NaCl do śródmiąższu, nie przepuszczając wody, a przepływ przeciwprądowy zwielokrotnia to w stromy gradient, który ADH wykorzystuje do zagęszczania moczu.

Odpowiedź

D · Wzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · IgM

Dlaczego to jest odpowiedź

IgM pojawia się pierwsza w odpowiedzi pierwotnej; IgG następuje później i zapewnia długotrwałą ochronę. Dodatnie IgM sugeruje więc świeże zakażenie.

Odpowiedź

C · IgM
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Neisseria meningitidis

Dlaczego to jest odpowiedź

Neisseria meningitidis to Gram-ujemny dwoinek wywołujący zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i posocznicę z wysypką wybroczynową lub plamicą. Wymaga pilnej antybiotykoterapii, a osoby z kontaktu mogą wymagać profilaktyki.

Odpowiedź

A · Neisseria meningitidis
7.Farmakologia

Odpowiedź: B · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber

Dlaczego to jest odpowiedź

Competent patients may refuse treatment. The nurse explores concerns, explains the purpose and risks, documents the refusal and informs the prescriber; covert administration needs formal legal and clinical procedures.

Odpowiedź

B · Explore the reason, respect the decision, document and inform the prescriber
8.Farmakologia

Odpowiedź: C · More phenytoin is unbound when albumin is low, so free levels rise

Dlaczego to jest odpowiedź

Phenytoin is highly protein bound. When albumin is low, the free fraction rises, so toxicity can occur with a "normal" total level; a free phenytoin level or corrected level is more useful.

Odpowiedź

C · More phenytoin is unbound when albumin is low, so free levels rise
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: niewyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,58: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 39 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 35 mmol/L: wysoki (22–26)

Wyrównanie

Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 43,5–47,5 mmHg, więc zmierzone 39 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.

niewyrównane

Odpowiedź

niewyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 143,7 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,4·713 − 38/0,8 = 285,2 − 47,5 = 237,7 mmHg

Gradient

A–a = 237,7 − 94 = 143,7 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 143,7 mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość komór = 100 bpm

Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.

Fale trzepotania

F–F = 5 małych kratek = 0,20 s → 1500 ÷ 5 = 300 na minutę

Zespoły QRS

R–R = 15 małych kratek = 0,60 s → 1500 ÷ 15 = 100 na minutę
stosunek przewodzenia = 300 ÷ 100 = 3:1

Odpowiedź

częstość komór = 100 bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: blok AV III stopnia (całkowity)

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 28 małych kratek, 1500 ÷ 28 ≈ 54 na minutę.
2. Rytm: R–R regularny (1,12 s) i P–P regularny (0,72 s), ale oba są od siebie niezależne.
3. Załamki P: dodatnie i regularne z częstością 83 na minutę, ale niezwiązane z zespołami QRS; niektóre są ukryte w zespole QRS lub w załamku T.
4. Odstęp PR: zmienia się z pobudzenia na pobudzenie; nie ma stałej zależności.
5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).

Interpretacja

blok AV III stopnia (całkowity)

Odpowiedź

blok AV III stopnia (całkowity)

Bloki typu II i III stopnia mogą nagle się pogłębić, dlatego podręczniki uznają je za poważniejsze niż typ I.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: OR = 2,99

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Szanse narażenia

przypadki: 73/197 = 0,3706
kontrole: 65/525 = 0,1238

Iloraz szans

OR = (73·525)/(65·197) = 2,993 ≈ 2,99

Odpowiedź

OR = 2,99

OR powyżej 1: narażenie jest częstsze wśród przypadków.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 71,6 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR+ = 0,68/(1 − 0,73) = 2,519

Szanse przedtestowe

0,5/(1 − 0,5) = 1

Szanse potestowe

1·2,519 = 2,519

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 2,519/(1 + 2,519) = 0,7158 ≈ 71,6%

Odpowiedź

p′ = 71,6%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences