Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która część pnia mózgu zawiera główne ośrodki krążenia i oddychania?

  1. AMóżdżek
  2. BMost
  3. CŚródmózgowie
  4. DRdzeń przedłużony
2.Anatomia człowiekaTrudny

Po operacji węzłów chłonnych pachowych łopatka pacjenta odstaje od klatki piersiowej, gdy napiera on na ścianę. Który nerw został uszkodzony?

  1. ANerw piersiowo-grzbietowy
  2. BNerw nadłopatkowy
  3. CNerw piersiowy długi
  4. DNerw pachowy
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Średnie ciśnienie tętnicze jest w przybliżeniu równe:

  1. APojemność minutowa serca × całkowity opór obwodowy
  2. BCzęstość akcji serca × objętość wyrzutowa
  3. CPojemność minutowa serca ÷ częstość akcji serca
  4. DObjętość wyrzutowa × całkowity obwodowy opór naczyniowy
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Dlaczego pacjent z zatruciem tlenkiem węgla może mieć prawidłowe PaO₂, a mimo to ciężkie niedotlenienie tkanek?

  1. ACO zajmuje miejsca wiązania w hemoglobinie, więc zawartość tlenu spada
  2. BCO blokuje dyfuzję przez ścianę pęcherzyka płucnego
  3. CCO obniża ciśnienie barometryczne w pęcherzykach
  4. DCO uniemożliwia rozpuszczanie się tlenu w osoczu
5.MikrobiologiaŚredni

Przeniesienie genów bakteryjnych z jednej bakterii do drugiej przez wirusa to:

  1. AKoniugacja
  2. BTransformacja
  3. CTranskrypcja
  4. DTransdukcja
6.MikrobiologiaTrudny

Joseph Lister w latach 60. XIX wieku ograniczył zakażenia pooperacyjne. Jaka była jego główna innowacja?

  1. ASterylizowanie wszystkich narzędzi chirurgicznych w autoklawach parowych przed każdą operacją
  2. BPodawanie sulfonamidów po każdej operacji
  3. CStosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia
  4. DSzczepienie chirurgów przeciw gronkowcom
7.FarmakologiaŚredni

Which patient should usually not receive a live vaccine?

  1. AA patient with mild seasonal allergies
  2. BA healthy 1-year-old child
  3. CA healthy adult nurse who works on a children's ward
  4. DA patient receiving chemotherapy for leukaemia
8.FarmakologiaTrudny

A patient on methadone is also prescribed diazepam for anxiety. What is the main safety concern?

  1. ASevere hypertension from the combination
  2. BDiazepam blocks the effect of methadone completely
  3. CAdditive sedation and respiratory depression
  4. DMethadone causes diazepam to be excreted very quickly
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,32PaCO₂mmHg354566HCO₃⁻mmol/L222633niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,32, PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa) oraz HCO₃⁻ 33 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest kwasica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,32PaCO₂ 66 mmHg (8,8 kPa)HCO₃⁻ 33 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Na poziomie morza gazometria do ćwiczeń pobrana przy 50% tlenu pokazuje PaO₂ 91 mmHg (12,1 kPa) oraz PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa). Użyj PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8, aby znaleźć Gradient A–a.

FiO₂ 50%PaO₂ 91 mmHg (12,1 kPa)PaCO₂ 41 mmHg (5,5 kPa)
Gradient A–a = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje rytm zatokowy z jedną pauzą. Zmierz pauza, czyli odstęp R–R przez pauzę, w sekundach.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
pauza = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVrytm idiowentrykularnyrytm stymulowany, brak przechwyceniablok AV II stopnia typu IIrytm stymulowany dwujamowo (AV)

Ten pacjent ma stymulator serca. Zinterpretuj zapis w odprowadzeniu II. Kliknij swoją odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1rytm idiowentrykularny
  2. 2rytm stymulowany, brak przechwycenia
  3. 3blok AV II stopnia typu II
  4. 4rytm stymulowany dwujamowo (AV)
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Se83%Sp66%LR+ = ?

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Test ma czułość 83% i swoistość 66%. Oblicz dodatni iloraz wiarygodności LR+. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

Se = 83%Sp = 66%
LR+ =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe40%potestowe?p′LR+

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 40%. Test o czułości 87% i swoistości 72% daje wynik: dodatnia. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 40%Se = 87%Sp = 72%dodatnia
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: D · Rdzeń przedłużony

Dlaczego to jest odpowiedź

Rdzeń przedłużony zawiera ośrodki życiowe regulujące częstość pracy serca, ciśnienie tętnicze i rytm oddychania.

Odpowiedź

D · Rdzeń przedłużony
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Nerw piersiowy długi

Dlaczego to jest odpowiedź

Nerw piersiowy długi unerwia mięsień zębaty przedni, który utrzymuje łopatkę przy ścianie klatki piersiowej. Uszkodzenie powoduje łopatkę skrzydlatą.

Odpowiedź

C · Nerw piersiowy długi
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · Pojemność minutowa serca × całkowity opór obwodowy

Dlaczego to jest odpowiedź

Ciśnienie = przepływ × opór, więc MAP ≈ CO × TPR. Zmiany pojemności minutowej lub oporu naczyniowego zmieniają ciśnienie tętnicze.

Odpowiedź

A · Pojemność minutowa serca × całkowity opór obwodowy
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: A · CO zajmuje miejsca wiązania w hemoglobinie, więc zawartość tlenu spada

Dlaczego to jest odpowiedź

CO wiąże się z hemoglobiną znacznie silniej niż tlen i przesuwa krzywą w lewo. Rozpuszczony O₂ (PaO₂) jest prawidłowy, ale całkowita zawartość tlenu i jego oddawanie tkankom gwałtownie spadają.

Odpowiedź

A · CO zajmuje miejsca wiązania w hemoglobinie, więc zawartość tlenu spada
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · Transdukcja

Dlaczego to jest odpowiedź

W transdukcji bakteriofag przypadkowo pakuje DNA bakteryjne i dostarcza je do kolejnej zakażanej komórki. Transformacja to pobranie wolnego DNA, a koniugacja wymaga bezpośredniego kontaktu.

Odpowiedź

D · Transdukcja
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: C · Stosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia

Dlaczego to jest odpowiedź

Lister stosował kwas karbolowy na rany, opatrunki i narzędzia, co znacznie zmniejszyło liczbę zakażeń pooperacyjnych. Dało to początek chirurgii antyseptycznej.

Odpowiedź

C · Stosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia
7.Farmakologia

Odpowiedź: D · A patient receiving chemotherapy for leukaemia

Dlaczego to jest odpowiedź

Live attenuated vaccines can cause serious infection in immunosuppressed people and are generally avoided in pregnancy. Inactivated vaccines are safe but may give a weaker response.

Odpowiedź

D · A patient receiving chemotherapy for leukaemia
8.Farmakologia

Odpowiedź: C · Additive sedation and respiratory depression

Dlaczego to jest odpowiedź

Combining opioids with benzodiazepines greatly increases the risk of sedation, respiratory depression and death. If both are needed, the lowest doses are used and the patient is monitored closely.

Odpowiedź

C · Additive sedation and respiratory depression
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: częściowo wyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,32: kwasica krwi (poniżej 7,35)
PaCO₂ 66 mmHg: wysoki (35–45)
HCO₃⁻ 33 mmol/L: wysoki (22–26)

Wyrównanie

częściowo wyrównane

Odpowiedź

częściowo wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Gradient A–a = 214,3 mmHg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Tlen pęcherzykowy

PAO₂ = 0,5·713 − 41/0,8 = 356,5 − 51,25 = 305,3 mmHg

Gradient

A–a = 305,3 − 91 = 214,3 mmHg

Odpowiedź

Gradient A–a = 214,3 mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: pauza = 1,88 s

Tachykardie z wąskimi zespołami i pauzy: częstoskurcz nadkomorowy (SVT) to regularny częstoskurcz o częstości około 150–250/min z wąskimi zespołami QRS; załamki P zwykle nie są widoczne, bo są ukryte w zespole QRS lub załamku T. Tachykardia zatokowa u dorosłego w spoczynku zwykle nie przekracza około 150/min i ma widoczny załamek P przed każdym QRS; trzepotanie przedsionków z przewodzeniem 2:1 często ma częstość około 150/min i pokazuje załamki piłokształtne. W zatrzymaniu zatokowym węzeł zatokowy na chwilę przestaje wyładowywać: pojawia się pauza bez załamka P i bez QRS, której długość nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P (pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazuje raczej na blok zatokowo-przedsionkowy).

Pomiar

47 małych kratek od R do R przez pauzę

Zamień

pauza = 47 × 0,04 s = 1,88 s

Porównaj z P–P

1,88 ÷ 0,76 ≈ 2,5 cykli P–P, nie liczba całkowita

Odpowiedź

pauza = 1,88 s

W pauzie nie ma załamka P, a pauza nie jest całkowitą wielokrotnością cykli P–P: zatrzymanie zatokowe. Pauza równa dokładnie dwóm lub trzem cyklom wskazywałaby na blok zatokowo-przedsionkowy.

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: rytm stymulowany, brak przechwycenia

Rytmy stymulowane: impuls stymulatora widać jako wąski pionowy szpilkowy artefakt. Po impulsie komorowym QRS jest szeroki (0,12 s lub więcej), bo pobudzenie rozchodzi się od elektrody przez mięsień, a nie przez układ przewodzący; przy stymulacji prawej komory jest często głównie ujemny w odprowadzeniu II. Impuls przed każdym załamkiem P oznacza stymulację przedsionka, a stymulator dwujamowy (AV) pokazuje impuls przedsionkowy i załamek P, a następnie, po zaprogramowanym opóźnieniu AV, impuls komorowy i szeroki QRS. Przechwycenie oznacza, że po każdym impulsie następuje depolaryzacja. Brak przechwycenia to impuls bez następującego po nim załamka P lub QRS; brak wykrywania (impulsy ignorujące własne pobudzenia pacjenta) i brak stymulacji (brak impulsu, gdy powinien być) to inne klasyczne awarie.

Pięć kroków

1. Częstość: 5 zespołów QRS w 6 s, × 10 = 50 na minutę.
2. Rytm: impulsy stymulatora są regularne (co 1,00 s), ale R–R nie jest, bo po niektórych impulsach brakuje QRS.
3. Załamki P: niewidoczne.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,16 s i szeroki po impulsach z przechwyceniem; po jednym impulsie nie następuje QRS (brak przechwycenia).

Interpretacja

rytm stymulowany, brak przechwycenia

Odpowiedź

rytm stymulowany, brak przechwycenia

Brak przechwycenia: stymulator wysyła impuls, ale serce nie odpowiada. Podręczniki traktują to jako pilne do zgłoszenia, bo pacjent może zależeć od stymulatora.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: LR+ = 2,44

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Dodatni iloraz wiarygodności

LR+ = 0,83/(1 − 0,66) = 2,441 ≈ 2,44

Odpowiedź

LR+ = 2,44
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 67,4 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR+ = 0,87/(1 − 0,72) = 3,107

Szanse przedtestowe

0,4/(1 − 0,4) = 0,6667

Szanse potestowe

0,6667·3,107 = 2,071

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 2,071/(1 + 2,071) = 0,6744 ≈ 67,4%

Odpowiedź

p′ = 67,4%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences