Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.
Interpretacja zapisu rytmu EKG
Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.
Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.
2Zadania do ćwiczenia
1.Anatomia człowiekaŚredni
W której strukturze plemniki dojrzewają i są magazynowane po opuszczeniu jądra?
AW kanalikach nasiennych
BW najądrzu
CW gruczole krokowym
DW pęcherzyku nasiennym
2.Anatomia człowiekaTrudny
W nadciśnieniu wrotnym żylaki przełyku powstają w miejscu którego zespolenia wrotno-systemowego?
AMiędzy żyłą śledzionową a lewą żyłą nerkową
BMiędzy żyłami okołopępkowymi a żyłami nabrzusznymi
CMiędzy żyłą odbytniczą górną a żyłą odbytniczą środkową
DMiędzy żyłą żołądkową lewą a dopływami przełykowymi żyły nieparzystej
3.Fizjologia człowiekaŚredni
Co powoduje pierwszy ton serca (S1)?
ANapełnianie przedsionków krwią
BZamknięcie zastawek aortalnej i pnia płucnego
CZamknięcie zastawek mitralnej i trójdzielnej
DOtwarcie zastawki aortalnej
4.Fizjologia człowiekaTrudny
Który mechanizm głównie tworzy gradient stężeń w rdzeniu nerki?
AWzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego
BFiltracja kłębuszkowa
CWydzielanie mocznika do kanalika bliższego
DADH działający na ramię zstępujące
5.MikrobiologiaŚredni
Jaki rodzaj odporności dają przeciwciała z mleka matki?
ANaturalną odporność czynną
BSztuczną odporność czynną
CNaturalną odporność bierną
DSztuczną odporność bierną
6.MikrobiologiaTrudny
Joseph Lister w latach 60. XIX wieku ograniczył zakażenia pooperacyjne. Jaka była jego główna innowacja?
ASzczepienie chirurgów przeciw gronkowcom
BPodawanie sulfonamidów po każdej operacji
CStosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia
DSterylizowanie wszystkich narzędzi chirurgicznych w autoklawach parowych przed każdą operacją
7.FarmakologiaŚredni
A 19-year-old starts an SSRI for depression. Which is most important for the nurse to monitor during the first weeks?
ADaily bowel movements only
BBlood glucose before every meal and at bedtime
CNew or worsening suicidal thoughts or agitation
DHearing loss and tinnitus
8.FarmakologiaTrudny
A patient on long-term prednisolone has been vomiting for two days and could not take her tablets. She is now hypotensive and confused, with low sodium and high potassium. What is the most urgent treatment?
AIV hydrocortisone and IV fluids
BIV insulin with glucose only
COral prednisolone with a glass of water
DIV furosemide
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,62, PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa) oraz HCO₃⁻ 38 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica metaboliczna. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.
pH 7,62PaCO₂ 38 mmHg (5,1 kPa)HCO₃⁻ 38 mmol/L
1niewyrównane
2częściowo wyrównane
3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 132, Cl⁻ 100 oraz HCO₃⁻ 16 mmol/L. Oblicz wskaźnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻), używając AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻). Podaj dwa miejsca po przecinku.
Na⁺ 132 mmol/LCl⁻ 100 mmol/LHCO₃⁻ 16 mmol/L
wskaźnik delta =
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
Zinterpretuj ten zapis rytmu w odprowadzeniu II. Jaki to rytm? Kliknij odpowiedź.
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
1bradykardia zatokowa
2rytm węzłowy
3blok przedsionkowo-komorowy (AV) I stopnia
4prawidłowy rytm zatokowy
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje blok AV, więc przedsionki i komory pracują z różną częstością. Zespoły QRS są regularne: znajdź częstość komór w uderzeniach na minutę (metoda 1500, liczba całkowita).
odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Badanie kliniczno-kontrolne porównuje 330 pacjentów z chorobą (przypadki) i 510 osób bez niej (kontrole). Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie było narażonych na czynnik ryzyka. Oblicz iloraz szans OR dla narażenia. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.
a = 175b = 158c = 155d = 352
OR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 10%. Test o czułości 60% i swoistości 74% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
przedtestowe 10%Se = 60%Sp = 74%ujemna
p′ = %
3Roztwory
1.Anatomia człowieka
Odpowiedź: B · W najądrzu
Dlaczego to jest odpowiedź
Plemniki powstają w kanalikach nasiennych, a następnie dojrzewają i są magazynowane w najądrzu, zanim przejdą do nasieniowodu.
Odpowiedź
B · W najądrzu
2.Anatomia człowieka
Odpowiedź: D · Między żyłą żołądkową lewą a dopływami przełykowymi żyły nieparzystej
Dlaczego to jest odpowiedź
W dolnym odcinku przełyku krew wrotna z żyły żołądkowej lewej spotyka krew systemową żył przełykowych uchodzących do układu żyły nieparzystej. Wysokie ciśnienie wrotne poszerza te żyły.
Odpowiedź
D · Między żyłą żołądkową lewą a dopływami przełykowymi żyły nieparzystej
3.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: C · Zamknięcie zastawek mitralnej i trójdzielnej
Dlaczego to jest odpowiedź
S1 („lub”) powstaje wskutek zamknięcia zastawek przedsionkowo-komorowych na początku skurczu. S2 („dub”) to zamknięcie zastawek półksiężycowatych.
Odpowiedź
C · Zamknięcie zastawek mitralnej i trójdzielnej
4.Fizjologia człowieka
Odpowiedź: A · Wzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego
Dlaczego to jest odpowiedź
Ramię wstępujące aktywnie transportuje NaCl do śródmiąższu, nie przepuszczając wody, a przepływ przeciwprądowy zwielokrotnia to w stromy gradient, który ADH wykorzystuje do zagęszczania moczu.
Odpowiedź
A · Wzmacniacz przeciwprądowy pętli Henlego
5.Mikrobiologia
Odpowiedź: C · Naturalną odporność bierną
Dlaczego to jest odpowiedź
Przeciwciała (głównie IgA) przekazywane z mlekiem matki dają naturalnie nabytą odporność bierną. Jest krótkotrwała, bo nie powstają komórki pamięci.
Odpowiedź
C · Naturalną odporność bierną
6.Mikrobiologia
Odpowiedź: C · Stosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia
Dlaczego to jest odpowiedź
Lister stosował kwas karbolowy na rany, opatrunki i narzędzia, co znacznie zmniejszyło liczbę zakażeń pooperacyjnych. Dało to początek chirurgii antyseptycznej.
Odpowiedź
C · Stosowanie kwasu karbolowego (fenolu) jako środka antyseptycznego na rany i narzędzia
7.Farmakologia
Odpowiedź: C · New or worsening suicidal thoughts or agitation
Dlaczego to jest odpowiedź
Antidepressants can increase suicidal thinking in young people, especially early in treatment or after dose changes. Close follow-up and a clear plan for reporting such thoughts are essential.
Odpowiedź
C · New or worsening suicidal thoughts or agitation
8.Farmakologia
Odpowiedź: A · IV hydrocortisone and IV fluids
Dlaczego to jest odpowiedź
This suggests an adrenal crisis triggered by missed steroids and illness. Treatment is immediate IV or IM hydrocortisone, IV fluids with glucose as needed, and treating the cause.
Odpowiedź
A · IV hydrocortisone and IV fluids
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: niewyrównane
Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.
ROME, wartość po wartości
pH 7,62: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 38 mmHg: wartości normalne (35–45)
HCO₃⁻ 38 mmol/L: wysoki (22–26)
Wyrównanie
Klinicznie sprawdź też oczekiwaną kompensację: w zasadowicy metabolicznej PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21 = 45,6–49,6 mmHg, więc zmierzone 38 mmHg wskazuje na dodatkowa zasadowica oddechowa (zaburzenie mieszane). Powyższa odpowiedź to klasyfikacja egzaminacyjna metodą ROME.
niewyrównane
Odpowiedź
niewyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej
Odpowiedź: wskaźnik delta = 0,5
Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.
Luka anionowa
AG = 132 − (100 + 16) = 16
Wskaźnik delta
(16 − 12)/(24 − 16) = 4/8 = 0,5
Odpowiedź
wskaźnik delta = 0,5
Poniżej 1: dodatkowa kwasica z prawidłową luką anionową.
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: rytm węzłowy
Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.
Pięć kroków
1. Częstość: R–R = 32 małych kratek, 1500 ÷ 32 ≈ 47 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 1,28 s.
3. Załamki P: niewidoczne.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,08 s, wąski (poniżej 0,12 s).
Interpretacja
rytm węzłowy
Odpowiedź
rytm węzłowy
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG
Odpowiedź: częstość komór = 31 bpm
Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.
Częstość przedsionków
P–P = 19 małych kratek = 0,76 s → 1500 ÷ 19 = 78,95 ≈ 79 na minutę
Częstość komór
R–R = 48 małych kratek = 1,92 s → 1500 ÷ 48 = 31,25 ≈ 31 na minutę
Odpowiedź
częstość komór = 31 bpm
Odpowiedź
częstość komór = 31 bpm
Blok AV III stopnia z szerokozespołowym rytmem zastępczym komorowym (zwykle 20–40 na minutę).
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: OR = 2,52
Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.
Szanse narażenia
przypadki: 175/155 = 1,129
kontrole: 158/352 = 0,4489
Iloraz szans
OR = (175·352)/(158·155) = 2,515 ≈ 2,52
Odpowiedź
OR = 2,52
OR powyżej 1: narażenie jest częstsze wśród przypadków.
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach
Odpowiedź: p′ = 5,7 %
Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.