Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która kość nadgarstka łamie się najczęściej, zwykle po upadku na wyprostowaną rękę?

  1. AKość grochowata
  2. BKość haczykowata
  3. CKość księżycowata
  4. DKość łódeczkowata
2.Anatomia człowiekaTrudny

Które więzadło kolana chroni przed przesunięciem piszczeli do przodu względem kości udowej?

  1. AWięzadło rzepki
  2. BWięzadło poboczne piszczelowe
  3. CWięzadło krzyżowe przednie
  4. DWięzadło krzyżowe tylne
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Hormon sekretyna jest uwalniany, gdy kwas trafia do dwunastnicy. Jakie jest jego główne działanie?

  1. AWydzielanie kwasu przez żołądek
  2. BUwalnianie insuliny przez wewnątrzwydzielniczą część trzustki
  3. CSkurcz pęcherzyka żółciowego
  4. DWydzielanie wodorowęglanów przez trzustkę
4.Fizjologia człowiekaTrudny

Jakiego zestawu objawów można się spodziewać u pacjenta we wczesnym wstrząsie hipowolemicznym po dużym krwotoku?

  1. ABradykardia, chłodna blada skóra i duże wydalanie moczu
  2. BBradykardia, ciepła zaczerwieniona skóra i duże wydalanie moczu
  3. CTachykardia, chłodna blada skóra i zmniejszone wydalanie moczu
  4. DTachykardia, ciepła zaczerwieniona skóra i duże wydalanie moczu
5.MikrobiologiaŚredni

Jaki organizm wywołuje gruźlicę i co utrudnia jego barwienie metodą Grama?

  1. AMycobacterium tuberculosis, mający woskową ścianę z kwasami mykolowymi
  2. BLegionella pneumophila, żyjąca w amebach
  3. CStreptococcus pneumoniae, mający otoczkę
  4. DMycoplasma pneumoniae, nieposiadająca ściany komórkowej, która mogłaby wiązać barwnik
6.MikrobiologiaTrudny

Które wirusy zapalenia wątroby przenoszą się głównie przez skażoną żywność i wodę?

  1. ATypu A i E
  2. BTypu B i D
  3. CTypu B i C
  4. DTypu C i E
7.FarmakologiaŚredni

Why is testing for HLA-B*15:02 recommended before carbamazepine in people of some Asian ancestries?

  1. AThis gene variant causes carbamazepine to raise blood glucose
  2. BIt greatly raises the risk of Stevens–Johnson syndrome
  3. CThis gene variant makes carbamazepine ineffective
  4. DThis gene variant speeds up the kidney excretion of carbamazepine
8.FarmakologiaTrudny

A patient who takes clonidine stopped it suddenly two days ago. He is now agitated, has a headache and his blood pressure is very high. What is the most likely explanation?

  1. AAn allergic reaction to clonidine
  2. BClonidine toxicity due to slow excretion by the kidneys
  3. CNormal variation unrelated to the medication
  4. DRebound hypertension from abrupt clonidine withdrawal
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni
pH7,357,457,56PaCO₂mmHg354528HCO₃⁻mmol/L222624niewyrównaneczęściowo wyrównanecałkowicie wyrównane

Gazometria krwi tętniczej do ćwiczeń pokazuje pH 7,56, PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa) oraz HCO₃⁻ 24 mmol/L. Zaburzeniem pierwotnym jest zasadowica oddechowa. W jakim stopniu jest wyrównane? Kliknij odpowiedź.

pH 7,56PaCO₂ 28 mmHg (3,7 kPa)HCO₃⁻ 24 mmol/L
  1. 1niewyrównane
  2. 2częściowo wyrównane
  3. 3całkowicie wyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny

Gazometria do ćwiczeń pokazuje zasadowicę metaboliczną z HCO₃⁻ 43 mmol/L. Użyj oczekiwanego PaCO₂ = 0,7·HCO₃⁻ + 21, aby znaleźć oczekiwane PaCO₂.

HCO₃⁻ 43 mmol/L
PaCO₂ = mmHg
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje trzepotanie przedsionków o stałym stosunku przewodzenia. Znajdź częstość komór w uderzeniach na minutę.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mVczęstoskurcz komorowymigotanie przedsionkówmigotanie komórczęstoskurcz nadkomorowy (SVT)

Rozpoznaj rytm na tym zapisie w odprowadzeniu II. Kliknij odpowiedź.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
  1. 1częstoskurcz komorowy
  2. 2migotanie przedsionków
  3. 3migotanie komór
  4. 4częstoskurcz nadkomorowy (SVT)
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
zdarzeniebrak zdarzeniarazemleczenie12218230abkontrola31209240cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W randomizowanym badaniu klinicznym 230 pacjentów otrzymało nowe leczenie, a 240 leczenie kontrolne. Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie miało: wynik (niepożądane zdarzenie, np. udar). Oblicz ryzyko względne RR zdarzenia przy leczeniu. Zaokrąglij do dwóch miejsc po przecinku.

leczenie: 12/230kontrola: 31/240
RR =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
przedtestowe60%potestowe?p′LR−

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent ma przedtestowe prawdopodobieństwo choroby 60%. Test o czułości 74% i swoistości 87% daje wynik: ujemna. Oblicz potestowe prawdopodobieństwo choroby p′ w procentach. Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.

przedtestowe 60%Se = 74%Sp = 87%ujemna
p′ = %

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: D · Kość łódeczkowata

Dlaczego to jest odpowiedź

Kość łódeczkowata jest najczęściej łamaną kością nadgarstka. Kluczowym objawem klinicznym jest tkliwość w tabakierce anatomicznej.

Odpowiedź

D · Kość łódeczkowata
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Więzadło krzyżowe przednie

Dlaczego to jest odpowiedź

Więzadło krzyżowe przednie ogranicza przesuw piszczeli do przodu; dodatni test szuflady przedniej lub Lachmana sugeruje zerwanie ACL.

Odpowiedź

C · Więzadło krzyżowe przednie
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Wydzielanie wodorowęglanów przez trzustkę

Dlaczego to jest odpowiedź

Sekretyna pobudza komórki przewodów trzustkowych do wydzielania płynu bogatego w wodorowęglany, który zobojętnia kwaśną treść pokarmową, by enzymy jelitowe mogły działać.

Odpowiedź

D · Wydzielanie wodorowęglanów przez trzustkę
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: C · Tachykardia, chłodna blada skóra i zmniejszone wydalanie moczu

Dlaczego to jest odpowiedź

Aktywacja współczulna wyzwolona przez baroreceptory przyspiesza akcję serca i obkurcza naczynia skóry. Zmniejszona perfuzja nerek, ADH i aldosteron zmniejszają wydalanie moczu.

Odpowiedź

C · Tachykardia, chłodna blada skóra i zmniejszone wydalanie moczu
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Mycobacterium tuberculosis, mający woskową ścianę z kwasami mykolowymi

Dlaczego to jest odpowiedź

M. tuberculosis ma ścianę bogatą w kwasy mykolowe, więc opiera się barwieniu Grama i wykrywa się go barwieniami na kwasooporność.

Odpowiedź

A · Mycobacterium tuberculosis, mający woskową ścianę z kwasami mykolowymi
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Typu A i E

Dlaczego to jest odpowiedź

Wirusy typu A i E przenoszą się drogą fekalno-oralną. B, C i D przenoszą się przez krew i płyny ustrojowe i mogą powodować przewlekłe zakażenie.

Odpowiedź

A · Typu A i E
7.Farmakologia

Odpowiedź: B · It greatly raises the risk of Stevens–Johnson syndrome

Dlaczego to jest odpowiedź

The HLA-B*15:02 allele, common in parts of South-East Asia, is strongly linked to carbamazepine-induced Stevens–Johnson syndrome and toxic epidermal necrolysis. Carriers are given a different drug.

Odpowiedź

B · It greatly raises the risk of Stevens–Johnson syndrome
8.Farmakologia

Odpowiedź: D · Rebound hypertension from abrupt clonidine withdrawal

Dlaczego to jest odpowiedź

Clonidine is a central alpha-2 agonist. Stopping it suddenly lets sympathetic activity surge, causing rebound hypertension, so it is tapered gradually.

Odpowiedź

D · Rebound hypertension from abrupt clonidine withdrawal
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: niewyrównane

Czytanie gazometrii (ROME): najpierw pH: poniżej 7,35 to kwasica krwi, powyżej 7,45 zasadowica krwi. Potem znajdź wartość, która to tłumaczy. PaCO₂ (norma 35–45 mmHg, 4,7–6,0 kPa) to część oddechowa i w zaburzeniu oddechowym zmienia się odwrotnie do pH; HCO₃⁻ (norma 22–26 mmol/L) to część metaboliczna i zmienia się w tym samym kierunku co pH (ROME: Respiratory Opposite, Metabolic Equal). Druga wartość pokazuje wyrównanie: prawidłowa oznacza brak wyrównania; nieprawidłowa w kierunku, który przywraca pH, gdy pH jest nadal nieprawidłowe, oznacza wyrównanie częściowe; prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite. Zakresy różnią się nieco między laboratoriami; to wartości do ćwiczeń.

ROME, wartość po wartości

pH 7,56: zasadowica krwi (powyżej 7,45)
PaCO₂ 28 mmHg: niski (35–45)
HCO₃⁻ 24 mmol/L: wartości normalne (22–26)

Wyrównanie

niewyrównane

Odpowiedź

niewyrównane
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: PaCO₂ = 51,1 mmHg

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

0,7·43 + 21 = 51,1 mmHg

Odpowiedź

PaCO₂ = 51,1 mmHg

Wzrost ma granicę: samo wyrównanie rzadko podnosi PaCO₂ powyżej około 55 mmHg.

11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość komór = 100 bpm

Kryteria rytmów (odprowadzenie II): rytm zatokowy ma dodatni załamek P przed każdym zespołem QRS, stały odstęp PR 0,12–0,20 s i wąski zespół QRS: prawidłowy rytm zatokowy 60–100/min, bradykardia zatokowa poniżej 60, tachykardia zatokowa powyżej 100. Migotanie przedsionków: brak załamków P, falująca linia podstawowa i całkowicie nieregularny odstęp R–R. Trzepotanie przedsionków: fale trzepotania o kształcie zębów piły z częstością około 250–350/min i stałym stosunkiem przewodzenia, np. 2:1 lub 4:1. Blok AV I stopnia: rytm zatokowy ze stałym odstępem PR powyżej 0,20 s. Rytm węzłowy: wąski zespół QRS z częstością 40–60/min i nieobecnymi lub odwróconymi załamkami P (PR poniżej 0,12 s lub P po zespole QRS). PVC to przedwczesny, szeroki (0,12 s lub więcej), dziwaczny zespół QRS bez załamka P, z załamkiem T skierowanym w przeciwną stronę i zwykle z pełną przerwą wyrównawczą; w bigeminii co drugie pobudzenie jest PVC.

Fale trzepotania

F–F = 5 małych kratek = 0,20 s → 1500 ÷ 5 = 300 na minutę

Zespoły QRS

R–R = 15 małych kratek = 0,60 s → 1500 ÷ 15 = 100 na minutę
stosunek przewodzenia = 300 ÷ 100 = 3:1

Odpowiedź

częstość komór = 100 bpm
12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstoskurcz komorowy

Rytmy komorowe: częstoskurcz komorowy to seria co najmniej trzech szerokich (0,12 s lub więcej) zespołów pod rząd z częstością powyżej 100/min, zwykle 150–250/min, regularna, bez związanych załamków P. Migotanie komór to chaotyczny, nieregularny przebieg bez możliwych do zidentyfikowania załamków P, zespołów QRS ani załamków T i bez możliwej do policzenia częstości. Asystolia to prawie płaska linia bez czynności komór; płaską linię zawsze potwierdza się, sprawdzając pacjenta, elektrody, wzmocnienie oraz drugie odprowadzenie. W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji, a asystolia nie.

Pięć kroków

1. Częstość: R–R = 10 małych kratek, 1500 ÷ 10 ≈ 150 na minutę.
2. Rytm: regularny, każdy odstęp R–R wynosi 0,40 s.
3. Załamki P: nie da się ich zidentyfikować.
4. Odstęp PR: nie da się zmierzyć.
5. QRS: 0,16 s, szeroki (0,12 s lub więcej).

Interpretacja

częstoskurcz komorowy

Odpowiedź

częstoskurcz komorowy

W wytycznych resuscytacji VF i VT bez tętna to rytmy do defibrylacji. To jest wyłącznie ćwiczenie rozpoznawania.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: RR = 0,4

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Częstość zdarzeń

EER = 12/230 = 0,05217
CER = 31/240 = 0,1292

Ryzyko względne

RR = 0,05217/0,1292 = 0,4039 ≈ 0,4

Odpowiedź

RR = 0,4
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: p′ = 31 %

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Iloraz wiarygodności

LR− = (1 − 0,74)/0,87 = 0,2989

Szanse przedtestowe

0,6/(1 − 0,6) = 1,5

Szanse potestowe

1,5·0,2989 = 0,4483

Prawdopodobieństwo potestowe

p′ = 0,4483/(1 + 0,4483) = 0,3095 ≈ 31%

Odpowiedź

p′ = 31%

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences