Nauki medyczne: zestaw na powtórkę

Wzory, najważniejsze kroki metod dla każdego tematu i 14 zadań do ćwiczenia, z pełnymi rozwiązaniami na końcu.

Nowe zadaniaWróć do przedmiotu

W oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”, aby zachować kopię na swoim urządzeniu.

1Wzory i metody

Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Zakresy prawidłowe
pH 7,35–7,45, PaCO₂ 35–45 mmHg (4,7–6,0 kPa), HCO₃⁻ 22–26 mmol/L
ROME
Zaburzenie oddechowe: PaCO₂ odwrotnie do pH; metaboliczne: HCO₃⁻ zgodnie z pH
Wzór Wintersa
PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2
Zasadowica metaboliczna
PaCO₂ ≈ 0,7·HCO₃⁻ + 21
Luka anionowa
AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻) ≈ 8–12
Luka anionowa skorygowana o albuminy
AG + 2,5·(4,0 − alb g/dL) = AG + 0,25·(40 − alb g/L)
Wskaźnik delta
(AG − 12)/(24 − HCO₃⁻)
Wskaźnik P/F
PaO₂/FiO₂
Równanie gazu pęcherzykowego
PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8
Osmolalność surowicy
2·Na⁺ + glucose + urea (2·Na⁺ + glucose/18 + BUN/2,8)

Metoda

  1. Odczytaj pH: poniżej 7,35 to kwasica, powyżej 7,45 zasadowica.
  2. Znajdź wartość, która to tłumaczy: PaCO₂ zmieniające się odwrotnie do pH oznacza zaburzenie oddechowe, HCO₃⁻ zmieniające się zgodnie z pH – metaboliczne.
  3. Spójrz na drugą wartość: prawidłowa oznacza brak wyrównania, nieprawidłowa w kierunku wyrównującym oznacza wyrównanie częściowe, a prawidłowe pH przy obu wartościach nieprawidłowych oznacza wyrównanie całkowite.
  4. Przy kwasicy metabolicznej porównaj PaCO₂ ze wzorem Wintersa, 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2, i oblicz lukę anionową Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻).
  5. Wysoką lukę anionową sprawdź wskaźnikiem delta, a przy niskiej albuminie – luką skorygowaną.

Interpretacja zapisu rytmu EKG

Papier (25 mm/s, 10 mm/mV)
1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 s, 10 mm = 1 mV
Częstość akcji serca, rytm regularny
300 ÷ duże kratki = 1500 ÷ małe kratki = 60 ÷ RR (s)
Częstość akcji serca, rytm nieregularny
Zespoły QRS w 6 s × 10
Prawidłowy odstęp PR
0,12–0,20 s
Prawidłowy czas trwania QRS
< 0.12 s
QTc (Bazett)
QT/√RR
QTc (Fridericia)
QT/∛RR
QTc (Framingham)
QT + 154·(1 − RR)
Częstości zatokowe
bradykardia < 60, prawidłowa 60–100, tachykardia > 100 /min
Częstości rytmów zastępczych
węzłowy 40–60, komorowy 20–40 /min
Szybkie rytmy
SVT 150–250 /min (wąskie), VT > 100 /min (szerokie)

Metoda

  1. Częstość: przy rytmie regularnym podziel 300 przez liczbę dużych kratek lub 1500 przez liczbę małych kratek między dwoma załamkami R; przy rytmie nieregularnym policz zespoły QRS w 6 sekundach i pomnóż przez 10.
  2. Rytm: porównaj odstępy R–R. Równe oznaczają rytm regularny; powtarzający się wzorzec to rytm regularnie nieregularny; brak jakiegokolwiek wzorca to rytm całkowicie nieregularny.
  3. Załamki P: czy w odprowadzeniu II przed każdym zespołem QRS jest dodatni załamek P, wszystkie takie same? Szukaj fal migotania lub fal o kształcie zębów piły, odwróconych załamków P i załamków P bez zespołu QRS.
  4. Odstęp PR: od początku P do początku QRS, prawidłowo 0,12–0,20 s i stały. Sprawdź, czy się wydłuża, czy pozostaje stały przed wypadnięciem pobudzenia, czy zmienia się przypadkowo.
  5. Czas trwania QRS: poniżej 0,12 s to wąski; 0,12 s lub więcej to szeroki. Następnie nazwij rytm, a dla QT użyj QTc = QT/√RR (Bazett) z czasami w sekundach.

Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Czułość i swoistość
Se = a/(a + c), Sp = d/(b + d)
Wartości predykcyjne
PPV = a/(a + b), NPV = d/(c + d)
Trafność
(a + d)/n
Ilorazy wiarygodności
LR+ = Se/(1 − Sp), LR− = (1 − Se)/Sp
PPV przy chorobowości p
Se·p / (Se·p + (1 − Sp)(1 − p))
Szanse
szanse = p/(1 − p); p = szanse/(1 + szanse); szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR
Miary ryzyka
RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER
Liczba pacjentów, których trzeba leczyć
NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę; NNH = 1/(EER − CER)
Iloraz szans
OR = ad/(bc)
Współczynnik zapadalności
nowe przypadki / osobo-czas

Metoda

  1. Narysuj tabelę 2 × 2 i oznacz a, b, c i d, zanim zaczniesz liczyć.
  2. Czułość i swoistość odczytuj w kolumnach, a wartości predykcyjne wzdłuż wierszy.
  3. Dla innej chorobowości wyobraź sobie 10 000 osób i wypełnij tabelę za pomocą Se, Sp i chorobowości.
  4. Dla ilorazu wiarygodności przelicz prawdopodobieństwo na szanse, pomnóż i przelicz z powrotem.
  5. W badaniu klinicznym najpierw znajdź EER i CER; następnie RR = EER/CER, ARR = CER − EER i NNT = 1/ARR zaokrąglone w górę.

2Zadania do ćwiczenia

1.Anatomia człowiekaŚredni

Która zastawka leży między lewym przedsionkiem a lewą komorą?

  1. AZastawka mitralna (dwudzielna)
  2. BZastawka aortalna
  3. CZastawka trójdzielna
  4. DZastawka pnia płucnego
2.Anatomia człowiekaTrudny

Guz szczytu płuca powoduje opadanie powieki, zwężenie źrenicy i brak potu po tej samej stronie twarzy. Która droga jest przerwana?

  1. AWłókna przywspółczulne nerwu błędnego
  2. BNerw okoruchowy
  3. CSzyjny odcinek pnia współczulnego
  4. DNerw twarzowy
3.Fizjologia człowiekaŚredni

Dlaczego krzywa dysocjacji oksyhemoglobiny ma kształt litery S?

  1. AKrwinki czerwone zmieniają wielkość, pobierając tlen
  2. BTlen lepiej rozpuszcza się w osoczu przy wysokim ciśnieniu parcjalnym
  3. CHemoglobina może wiązać tylko jedną cząsteczkę tlenu
  4. DZwiązanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej
4.Fizjologia człowiekaTrudny

W niedokrwistości złośliwej autoimmunologiczne niszczenie komórek okładzinowych żołądka prowadzi do niedokrwistości, ponieważ:

  1. ABrakuje kwasu, więc żelazo w żadnej postaci nie jest wchłaniane
  2. BBrakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana
  3. CBrakuje pepsyny, więc nie może powstawać hemoglobina
  4. DBrakuje gastryny, więc szpik kostny nie jest już pobudzany
5.MikrobiologiaŚredni

Jaki rodzaj odporności dają przeciwciała z mleka matki?

  1. ASztuczną odporność bierną
  2. BSztuczną odporność czynną
  3. CNaturalną odporność czynną
  4. DNaturalną odporność bierną
6.MikrobiologiaTrudny

Głęboka, zanieczyszczona rana staje się obrzęknięta i bardzo bolesna, a pod skórą wyczuwa się gaz. Który organizm jest najbardziej prawdopodobny?

  1. AClostridium perfringens
  2. BNeisseria gonorrhoeae
  3. CBordetella pertussis
  4. DStreptococcus pneumoniae
7.FarmakologiaŚredni

Które działanie niepożądane jest typowe dla blokera kanału wapniowego amlodypiny?

  1. AObrzęk kostek
  2. BSkurcz oskrzeli
  3. CHiperkaliemia
  4. DSuchy kaszel
8.FarmakologiaTrudny

A patient with angina is taught to use sublingual glyceryl trinitrate (nitroglycerin). Which statement shows a need for further teaching?

  1. A"I will sit down before I take the tablet, because it can make me feel faint or dizzy."
  2. B"I will replace my tablets before the expiry date."
  3. C"If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."
  4. D"I may get a headache after taking it."
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejŚredni

Wartości do ćwiczeń: Na⁺ 128 mmol/L, glukoza 13,9 mmol/L i mocznik 9,3 mmol/L. Oblicz osmolalność surowicy Osm = 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, zaokrąglając do liczby całkowitej.

Na⁺ 128 mmol/Lglukoza 13,9 mmol/Lmocznik 9,3 mmol/L
Osm = mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczejTrudny
pH7,357,457,16PaCO₂mmHg354529HCO₃⁻mmol/L222610prawidłowe wyrównaniedodatkowa kwasica oddechowadodatkowa zasadowica oddechowa

Gazometria do ćwiczeń pokazuje kwasicę metaboliczną: pH 7,16, PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa), HCO₃⁻ 10 mmol/L. Porównaj zmierzone PaCO₂ ze wzorem Wintersa. Kliknij swoją interpretację.

pH 7,16PaCO₂ 29 mmHg (3,9 kPa)HCO₃⁻ 10 mmol/L
  1. 1prawidłowe wyrównanie
  2. 2dodatkowa kwasica oddechowa
  3. 3dodatkowa zasadowica oddechowa
11.Interpretacja zapisu rytmu EKGŚredni
II25 mm/s · 10 mm/mV

Zmierz odstęp QT i odstęp R–R na tym regularnym zapisie w odprowadzeniu II, a następnie oblicz QTc (skorygowany o częstość) według wzoru Bazetta QTc = QT/√RR (oba w sekundach). Podaj odpowiedź w sekundach z trzema miejscami po przecinku.

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
QTc = s
12.Interpretacja zapisu rytmu EKGTrudny
II25 mm/s · 10 mm/mV

Ten zapis w odprowadzeniu II pokazuje blok AV, więc przedsionki i komory pracują z różną częstością. Zespoły QRS są regularne: znajdź częstość komór w uderzeniach na minutę (metoda 1500, liczba całkowita).

odprowadzenie II, 25 mm/s, 10 mm/mV1 mała kratka = 0,04 s, 1 duża kratka = 0,20 sdługość zapisu 6 s
częstość komór = bpm
13.Statystyka w praktyce opartej na dowodachŚredni
zdarzeniebrak zdarzeniarazemleczenie226714940abkontrola58302360cd

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). W randomizowanym badaniu klinicznym 940 pacjentów otrzymało nowe leczenie, a 360 leczenie kontrolne. Tabela pokazuje, ilu w każdej grupie miało: działanie niepożądane. Oblicz liczbę pacjentów potrzebnych do wyrządzenia szkody NNH: ilu pacjentów trzeba leczyć, aby u jednego dodatkowego pacjenta wystąpiło działanie niepożądane? Zaokrąglij w górę do pełnej liczby pacjentów.

leczenie: 226/940kontrola: 58/360
NNH =
14.Statystyka w praktyce opartej na dowodachTrudny
testchoroba obecnachoroba nieobecnarazemdodatnia?ujemnarazem10 000

Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Przebadano 10 000 osób testem o czułości 71% i swoistości 85%. Chorobowość wynosi 23%. Ile wyników dodatnich n₊ można oczekiwać łącznie?

N = 10 000p = 23%Se = 71%Sp = 85%
n₊ =

3Roztwory

1.Anatomia człowieka

Odpowiedź: A · Zastawka mitralna (dwudzielna)

Dlaczego to jest odpowiedź

Zastawka mitralna (dwudzielna) oddziela lewy przedsionek od lewej komory; po prawej stronie robi to zastawka trójdzielna.

Odpowiedź

A · Zastawka mitralna (dwudzielna)
2.Anatomia człowieka

Odpowiedź: C · Szyjny odcinek pnia współczulnego

Dlaczego to jest odpowiedź

To zespół Hornera: opadanie powieki, zwężenie źrenicy i brak potu wskutek przerwania włókien współczulnych, tu przez guz szczytu płuca (guz Pancoasta) uciskający pień współczulny.

Odpowiedź

C · Szyjny odcinek pnia współczulnego
3.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: D · Związanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej

Dlaczego to jest odpowiedź

Hemoglobina wykazuje wiązanie kooperatywne: każda związana cząsteczka O₂ zwiększa powinowactwo pozostałych miejsc, co daje krzywą sigmoidalną.

Odpowiedź

D · Związanie jednej cząsteczki tlenu ułatwia wiązanie następnej
4.Fizjologia człowieka

Odpowiedź: B · Brakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana

Dlaczego to jest odpowiedź

Komórki okładzinowe wydzielają czynnik wewnętrzny, niezbędny do wchłaniania B12 w końcowym odcinku jelita krętego. Niedobór B12 upośledza syntezę DNA i powoduje niedokrwistość megaloblastyczną.

Odpowiedź

B · Brakuje czynnika wewnętrznego, więc witamina B12 nie jest wchłaniana
5.Mikrobiologia

Odpowiedź: D · Naturalną odporność bierną

Dlaczego to jest odpowiedź

Przeciwciała (głównie IgA) przekazywane z mlekiem matki dają naturalnie nabytą odporność bierną. Jest krótkotrwała, bo nie powstają komórki pamięci.

Odpowiedź

D · Naturalną odporność bierną
6.Mikrobiologia

Odpowiedź: A · Clostridium perfringens

Dlaczego to jest odpowiedź

Clostridium perfringens wywołuje zgorzel gazową w słabo utlenowanych ranach. Jego toksyny niszczą mięśnie, a metabolizm wytwarza gaz wyczuwalny jako trzeszczenia. Konieczne są pilne leczenie chirurgiczne i antybiotyki.

Odpowiedź

A · Clostridium perfringens
7.Farmakologia

Odpowiedź: A · Obrzęk kostek

Dlaczego to jest odpowiedź

Pochodne dihydropirydyny blokujące kanał wapniowy rozszerzają tętniczki, zwiększając ciśnienie w naczyniach włosowatych nóg i powodując obrzęk kostek. Suchy kaszel jest typowy dla inhibitorów ACE.

Odpowiedź

A · Obrzęk kostek
8.Farmakologia

Odpowiedź: C · "If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."

Dlaczego to jest odpowiedź

Unrelieved chest pain may be a heart attack, so help must not be delayed. In US teaching, emergency services are called if pain is not better 5 minutes after the first dose; UK advice is to repeat the dose after 5 minutes and call 999 if pain persists 5 minutes after the second. Sitting down prevents falls from hypotension, and headache is a common effect.

Odpowiedź

C · "If the pain is no better after one tablet, I will wait an hour before calling for help."
9.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: Osm = 279 mOsm/kg

Wartości pochodne: obliczona osmolalność surowicy to 2·Na⁺ + glukoza + mocznik, gdy wszystkie wartości są w mmol/L (2·Na⁺ + glukoza/18 + BUN/2,8, gdy glukoza i BUN są w mg/dL); norma wynosi około 275–295 mOsm/kg. Wskaźnik P/F to PaO₂ podzielone przez FiO₂ jako ułamek. Ciśnienie tlenu pęcherzykowego na poziomie morza to PAO₂ = FiO₂·(760 − 47) − PaCO₂/0,8 mmHg, a gradient A–a to PAO₂ − PaO₂.

Obliczona osmolalność

Osm = 2·128 + 13,9 + 9,3 = 279,2 ≈ 279 mOsm/kg

Odpowiedź

Osm = 279 mOsm/kg
10.Interpretacja gazometrii krwi tętniczej

Odpowiedź: dodatkowa kwasica oddechowa

Oczekiwana kompensacja: w kwasicy metabolicznej wzór Wintera przewiduje PaCO₂ = 1,5·HCO₃⁻ + 8 ± 2 mmHg; zmierzona wartość powyżej tego zakresu wskazuje na dodatkową kwasicę oddechową, a poniżej na dodatkową zasadowicę oddechową. Luka anionowa AG = Na⁺ − (Cl⁻ + HCO₃⁻), prawidłowo około 8–12 mmol/L, odróżnia kwasicę metaboliczną z podwyższoną luką od kwasicy z prawidłową luką; niskie stężenie albumin maskuje podwyższoną lukę (dodaj 2,5 na każdy g/dL, o który albuminy są poniżej 4,0). Współczynnik delta (AG − 12)/(24 − HCO₃⁻) w przedziale od około 0,8 do 2 odpowiada czystej kwasicy z podwyższoną luką (niektóre podręczniki przyjmują 1 zamiast 0,8), wartość niższa dodatkowej kwasicy z prawidłową luką, a wartość powyżej 2 dodatkowej zasadowicy metabolicznej.

Oczekiwane PaCO₂

1,5·10 + 8 = 23 → 21–25 mmHg

Porównaj

zmierzone: 29 mmHg → dodatkowa kwasica oddechowa

Odpowiedź

dodatkowa kwasica oddechowa
11.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: QTc = 0,469 s

QT i QTc: odstęp QT biegnie od początku zespołu QRS do końca załamka T. Skraca się wraz ze wzrostem częstości akcji serca, dlatego koryguje się go o częstość za pomocą odstępu R–R w sekundach: QTc według Bazetta = QT/√RR, a QTc według Fridericii = QT/∛RR. Wzór Bazetta jest używany w większości podręczników; nadmiernie koryguje przy szybkiej częstości, gdzie preferuje się wzór Fridericii. Granice różnią się w zależności od źródła: QTc powyżej około 0,45 s u mężczyzn lub 0,46 s u kobiet zwykle uznaje się za wydłużony, a powyżej 0,50 s za znacznie wydłużony.

Pomiar

QT = 11,5 × 0,04 = 0,46 s
RR = 24 × 0,04 = 0,96 s

Wzór Bazetta

QTc = 0,46/√0,96 = 0,46/0,9798 = 0,469 s

Odpowiedź

QTc = 0,469 s

Powyżej zwykłych granic zarówno dla mężczyzn (około 0,45 s), jak i kobiet (około 0,46 s): wydłużony. (469 ms)

12.Interpretacja zapisu rytmu EKG

Odpowiedź: częstość komór = 38 bpm

Bloki AV: wyznacz kolejne załamki P i sprawdź, po których następuje zespół QRS. Blok I stopnia: każdy załamek P przewiedziony, PR stały i powyżej 0,20 s. Blok II stopnia typu I (Mobitz I, Wenckebacha): odstęp PR wydłuża się z pobudzenia na pobudzenie, aż jeden załamek P nie zostanie przewiedziony, po czym cykl zaczyna się od nowa (grupowanie pobudzeń). Blok II stopnia typu II (Mobitz II): odstęp PR pobudzeń przewiedzionych pozostaje stały, a załamki P nagle nie są przewodzone; zespół QRS jest często szeroki. Blok III stopnia (całkowity): załamki P i zespoły QRS są każde regularne, ale niezależne, odstęp PR zmienia się przypadkowo, a częstość przedsionków jest większa niż częstość rytmu zastępczego (węzłowy 40–60/min z wąskim zespołem QRS, komorowy 20–40/min z szerokim zespołem QRS). Bloku 2:1 nie można na podstawie jednego zapisu określić jako typ I lub typ II.

Częstość przedsionków

P–P = 20 małych kratek = 0,80 s → 1500 ÷ 20 = 75 ≈ 75 na minutę

Częstość komór

R–R = 40 małych kratek = 1,60 s → 1500 ÷ 40 = 37,5 ≈ 38 na minutę

Odpowiedź

częstość komór = 38 bpm

Odpowiedź

częstość komór = 38 bpm

Blok AV 2:1: co drugi załamek P nie jest przewodzony, więc częstość przedsionków jest dwa razy większa niż częstość komór.

13.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: NNH = 13

Ilorazy wiarygodności i miary ryzyka: LR+ = czułość/(1 − swoistość), LR− = (1 − czułość)/swoistość. W badaniu klinicznym EER i CER to częstości zdarzeń z leczeniem i bez leczenia: RR = EER/CER, ARR = CER − EER, RRR = ARR/CER i NNT = 1/ARR, zaokrąglone w górę. W badaniu kliniczno-kontrolnym można użyć wyłącznie ilorazu szans OR = ad/(bc). Współczynnik zapadalności = nowe przypadki/osobo-czas.

Częstość zdarzeń

EER = 226/940 = 0,2404
CER = 58/360 = 0,1611

Liczba pacjentów potrzebnych do wyrządzenia szkody

ARI = 0,2404 − 0,1611 = 0,07931
NNH = 1/0,07931 = 12,61 → 13

Odpowiedź

NNH = 13

Mniej więcej u jednego na każdych 13 leczonych pacjentów występuje działanie niepożądane z powodu leczenia.

14.Statystyka w praktyce opartej na dowodach

Odpowiedź: n₊ = 2788

Wartości predykcyjne zależą od chorobowości: PPV = Se·p/(Se·p + (1 − Sp)(1 − p)) i NPV = Sp(1 − p)/(Sp(1 − p) + (1 − Se)p). Z ilorazami wiarygodności: szanse przedtestowe = p/(1 − p), szanse potestowe = szanse przedtestowe × LR, prawdopodobieństwo = szanse/(1 + szanse). Dla populacji N prawdziwie dodatnie = N·p·Se, a fałszywie dodatnie = N·(1 − p)·(1 − Sp). NNT = 1/(CER × RRR), zaokrąglone w górę.

Z chorobą i bez choroby

10 000·0,23 = 2300
10 000 − 2300 = 7700

Wszystkie wyniki dodatnie

TP = 2300·0,71 = 1633
FP = 7700·0,15 = 1155
n₊ = 1633 + 1155 = 2788

Odpowiedź

n₊ = 2788

Spośród 2788 wyników dodatnich tylko 1633 dotyczy osób z chorobą (PPV 58,6%).

ExamProblems · examproblems.com/courses/medical-sciences