Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
A patient takes regular paracetamol (acetaminophen) at home. Which teaching point best prevents accidental overdose?
AUse paracetamol only on an empty stomach
BTake an extra dose if the first one does not work within 10 minutes
CTake paracetamol with alcohol to improve absorption
DCheck cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
2.FarmakologiaTrudny
A patient on long-term prednisolone has been vomiting for two days and could not take her tablets. She is now hypotensive and confused, with low sodium and high potassium. What is the most urgent treatment?
AIV hydrocortisone and IV fluids
BIV insulin with glucose only
CIV furosemide
DOral prednisolone with a glass of water
3.Obliczanie dawekŚredni
Dziecko o masie 10 kg ma zlecone 5 mg/kg leku. Roztwór wyjściowy zawiera 10 mg/mL. Pobierz dawkę: jaką objętość V podajesz?
10 kg5 mg/kg10 mg/mL
V = mL
4.Obliczanie dawekTrudny
Dziecku o masie ciała 10 kg zlecono 15 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 120 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
10 kg15 mg/kg120 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (tobramycin) stężenie wynosi 6 mg/L po 1 h i 1,9 mg/L po 6 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 6 mg/L (1 h)C2 = 1,9 mg/L (6 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Pacjent o masie 67 kg ma stężenie (theophylline) równe 4 mg/L; docelowe wynosi 10 mg/L. Lek jest podawany dożylnie jako aminophylline (S = 0,8), a objętość dystrybucji wynosi 0,5 L/kg. Jaka dodatkowa dawka nasycająca LD podnosi stężenie do wartości docelowej?
67 kgVd = 0,5 L/kgC = 4 → 10 mg/LS = 0,8
LD = mg
3Roztwory
1.Farmakologia
Odpowiedź: D · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
Dlaczego to jest odpowiedź
Many combination products contain paracetamol, so a patient can take too much without realising. Regular alcohol use and liver disease also increase the risk of liver damage.
Odpowiedź
D · Check cold and flu remedies, as many also contain paracetamol
2.Farmakologia
Odpowiedź: A · IV hydrocortisone and IV fluids
Dlaczego to jest odpowiedź
This suggests an adrenal crisis triggered by missed steroids and illness. Treatment is immediate IV or IM hydrocortisone, IV fluids with glucose as needed, and treating the cause.
Odpowiedź
A · IV hydrocortisone and IV fluids
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 5 mL
Pobieranie dawki: objętość = (przepisana dawka/stężenie preparatu) × objętość preparatu. Najpierw zamień na te same jednostki, potem sprawdź, czy objętość mieści się w strzykawce i wypada na jednej z jej kresek.
Dawka z masy ciała
D = 5·10 = 50 mg
Objętość
V = 50/10 = 5 mL
Na strzykawce
Na tej strzykawce 10 mL każda mała kreska to 0,2 mL.
Odpowiedź
V = 5 mL
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 6,3 mL
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka z masy ciała
15·10 = 150 mg
Objętość
V = (150/120)·5 = 6,25 ≈ 6,3 mL
Odpowiedź
V = 6,3 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 3,014 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(6/1,9)/5 = 1,15/5 = 0,23 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,23 = 3,014 h
Odpowiedź
t½ = 3,014 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: LD = 251,3 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Objętość dystrybucji
Vd = 0,5·67 = 33,5 L
Potrzebny wzrost
10 − 4 = 6 mg/L
Dawka nasycająca
LD = 33,5·6/(0,8·1) = 251,3 mg
Odpowiedź
LD = 251,3 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości.