Dla czynności nerek najpierw oszacuj CrCl według Cockcrofta–Gaulta, a następnie przeskaluj dawkę lub odstęp.
Sprawdź wynik: stężenia spadają o połowę co okres półtrwania, a stan stacjonarny wymaga około pięciu okresów półtrwania.
2Zadania do ćwiczenia
1.FarmakologiaŚredni
Pacjent ma ciężką niewydolność nerek. Lek jest wydalany głównie w niezmienionej postaci z moczem. Jaka jest zwykła modyfikacja dawkowania?
AZwiększenie dawki, by zrekompensować słabe wchłanianie
BBrak zmian, bo rolę przejmuje wątroba
CPodanie leku doustnie zamiast dożylnie
DZmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępu między dawkami
2.FarmakologiaTrudny
An older patient with coronary artery disease is starting levothyroxine for hypothyroidism. Why is a low starting dose used?
AFast replacement raises cardiac oxygen demand and can cause angina
BOlder patients absorb levothyroxine much better, so small doses are all they need
CHigh starting doses cause permanent hypothyroidism
DLevothyroxine causes severe hypoglycaemia in older patients
3.Obliczanie dawekŚredni
Pacjent waży 30 kg. Zlecona dawka to 2 mg/kg na dobę, podzielona na 3 równe dawki. Ile miligramów D podaje się w jednej dawce?
30 kg2 mg/kg/dobę3× na dobę
D = mg
4.Obliczanie dawekTrudny
Dziecku o masie ciała 18 kg zlecono 5 mg/kg na dawkę zawiesiny doustnej, która zawiera 120 mg w 5 mL. Jaką objętość V podasz? Zaokrąglij do jednego miejsca po przecinku.
18 kg5 mg/kg120 mg/5 mL
V = mL
5.Farmakokinetyka klinicznaŚredni
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Po dawce dożylnej leku (vancomycin) stężenie wynosi 25 mg/L po 1 h i 6,3 mg/L po 13 h. Załóż eliminację pierwszego rzędu. Oblicz okres półtrwania t½.
C1 = 25 mg/L (1 h)C2 = 6,3 mg/L (13 h)
t½ = h
6.Farmakokinetyka klinicznaTrudny
Ćwiczenie (wymyślone wartości, nie stanowią wskazówek klinicznych). Osoba w wieku 68 lat (płeć: mężczyzna) waży 88 kg i ma stężenie kreatyniny w surowicy 3,6 mg/dL (318 µmol/L). Oszacuj klirens kreatyniny według Cockcrofta–Gaulta: CrCl (mL/min) = (140 − wiek) × masa ciała (kg)/(72 × SCr w mg/dL), × 0,85 u kobiet. Zwykła dawka leku (levetiracetam) wynosi 1000 mg przy klirensie kreatyniny 100 mL/min, a ułamek fe = 0,66 leku jest wydalany w postaci niezmienionej przez nerki. Używając współczynnika dawki Dettliego Q = 1 − fe·(1 − CrCl/prawidłowy CrCl), oblicz skorygowaną dawkę D. Zaokrąglij do najbliższej liczby całkowitej.
Odpowiedź: D · Zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępu między dawkami
Dlaczego to jest odpowiedź
Gdy klirens nerkowy spada, leki wydalane przez nerki się kumulują. Dawkę zmniejsza się lub podaje rzadziej, kierując się czynnością nerek i w miarę możliwości stężeniem leku.
Odpowiedź
D · Zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępu między dawkami
2.Farmakologia
Odpowiedź: A · Fast replacement raises cardiac oxygen demand and can cause angina
Dlaczego to jest odpowiedź
Thyroid hormone increases metabolic rate, heart rate and contractility. In older people and those with heart disease, the dose is started low and increased slowly to avoid ischaemia and arrhythmias.
Odpowiedź
A · Fast replacement raises cardiac oxygen demand and can cause angina
3.Obliczanie dawek
Odpowiedź: D = 20 mg
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Łącznie na dobę
2·30 = 60 mg
Na dawkę
D = 60/3 = 20 mg
Odpowiedź
D = 20 mg
4.Obliczanie dawek
Odpowiedź: V = 3,8 mL
Obliczanie dawki: ilość do podania to dawka zlecona podzielona przez moc preparatu, razy ilość, w jakiej ta moc występuje: ilość = (dawka zlecona/moc) × objętość. Zawsze ujednolicaj jednostki (najpierw zamień g na mg, mg na µg) i sprawdzaj, czy wynik ma sens.
Dawka z masy ciała
5·18 = 90 mg
Objętość
V = (90/120)·5 = 3,75 ≈ 3,8 mL
Odpowiedź
V = 3,8 mL
5.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: t½ = 6,035 h
Klirens i objętość: w stanie stacjonarnym szybkość dawkowania równa się szybkości eliminacji, więc szybkość podtrzymująca = CL × Css. Dawka nasycająca to LD = Vd × C/(S × F), gdzie S to współczynnik soli (ułamek substancji czynnej w soli), a F to biodostępność (1 dla podania dożylnego). Z dwóch stężeń k = ln(C₁/C₂)/Δt; dla bolusa dożylnego Vd = dawka/C₀ i CL = k × Vd. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Stała szybkości eliminacji
k = ln(25/6,3)/12 = 1,378/12 = 0,1149 h⁻¹
Okres połowicznego rozpadu
t½ = 0,693/0,1149 = 6,035 h
Odpowiedź
t½ = 6,035 h
6.Farmakokinetyka kliniczna
Odpowiedź: D = 501 mg
Projektowanie schematu: przy szybkich dawkach dożylnych stężenie spada od szczytu do wartości dolnej w trakcie odstępu, więc τ = ln(Cpeak/Ctrough)/k, a dawka przywracająca szczyt to Vd × (Cpeak − Ctrough). Średnie stężenie w stanie stacjonarnym to Css,avg = S·F·dawka/(CL·τ). Wlew narasta jako C = (R/CL)(1 − e−kt). Dla leku wydalanego przez nerki dawkę skaluje się według klirensu kreatyniny. Liczby służą wyłącznie do ćwiczeń; przy pacjencie zawsze postępuj zgodnie z lokalnymi procedurami i zlecaj podwójną kontrolę dawek wysokiego ryzyka.
Klirens kreatyniny (Cockcroft–Gault)
CrCl = (140 − 68)·88/(72·3,6) = 24,44 mL/min
Współczynnik dawki (Dettli)
Q = 1 − 0,66·(1 − 24,44/100) = 0,5013
Skorygowana dawka
D = 0,5013·1000 = 501,3 ≈ 501 mg
Odpowiedź
D = 501 mg
W praktyce dawkę zaokrągla się do wygodnej ilości i porównuje z charakterystyką produktu.